Heilagur Janúaríus, biskup og píslarvottur - minning 19. september

Heilagur Janúaríus

Heilagur Janúaríus er verndardýrlingur Napólí og er minning hans tengd við eitt þekktasta trúarundur kaþólskrar kirkju: blóð hans sem varðveitt er í glerflöskum og verður fljótandi á hátíðardögum hans. Undrið er tákn um nærveru Guðs og trúarstyrk í hjarta fólksins.

Æviágrip
Janúaríus (á latínu Januarius, á ítölsku San Gennaro) var biskup í Benevento á Ítalíu á 3. öld. Hann var handtekinn á valdatíð Díókletíanusar keisara ásamt djáknum sínum og öðrum félögum. Þau voru dæmd til dauða fyrir trú sína og líflátin í Pozzuoli nálægt Napólí, líklega um árið 305. Fljótlega eftir dauða hans hófust pílagrímsferðir að gröf hans og hann varð einn vinsælasti dýrlingur Ítalíu.

Heilagur Jósef frá Cupertino – fransiskani og furðuverk Guðs - minning 18. september

Hl. Jósef frá Cupertino, verndardýrlingur flugmanna og geimfara

Heilagur Jósef frá Cupertino (1603–1663) er meðal þeirra dýrlinga sem vekja hvað mesta undrun. Hann var fátækur fransiskani sem þótti einfaldur, en bar með sér djúpa trú, mikla auðmýkt og óvænta náðargáfu: í bæn og við altarisgöngu lyftist hann upp frá jörðu, svo aðrir sáu. Af þeim sökum hefur hann verið kallaður „fljúgandi munkurinn“ og er verndardýrlingur flugmanna og geimfara.

Æviágrip
Jósef fæddist árið 1603 í bænum Cupertino á Ítalíu. Fátækur og veiklulegur, með litla menntun og litla hæfileika, virtist hann ólíklegur til að fá inngöngu í trúarreglu. Honum var hafnað af kapúsínum, en loks tóku fransiskanarnir hann að sér. Þar þjónaði hann af einlægni í smáverkum og sýndi í öllu hógværð og hlýðni. Með tímanum kom í ljós að bæn hans var svo djúp að hann missti meðvitund um umhverfi sitt, og í algleymi trúarinnar hlaut hann svokallaðar levitationir – hann lyftist bókstaflega upp frá jörðu.

Heilög Hildegard frá Bingen, mey og kirkjufræðari - minning 17. september

Hl. Hildegard frá Bingen, mey og kirkjufræðari

Í dag, 17. september, er minningardagur heilagrar Hildegard frá Bingen, meyjar og kirkjufræðara. Hér á eftir er þýðing á erindi Benedikts XVI páfa frá því hún var útnefnd kirkjufræðari hinn 7. október 2012. 14 dögum síðar, hinn 21 október var hún síðan tekin í tölu heilagra. Lesendur athugi að ekki er um samfellda og nákvæma textaþýðingu að ræða og á nokkrum stöðum eru innskot sett til að auðvelda íslenskum lesendum lesturinn og ná betra merkingarlegu samhengi. Um öll vafaatriði þýðingarinnar vísast að sjálfsögðu í frumtextann.

Hildegard frá Bingen
"Hildegard frá Bingen fæddist árið 1098 sennilega í Bermersheim í Rínarlöndum skammt frá Alzey. Hún náði 81 árs aldri og dó árið 1179 þrátt fyrir að hafa verið heilsuveil alla ævi. Hún fæddist inn í stóra aðalsmannafjölskyldu og foreldrar hennar tileinkuðu ævi hennar þjónustu við Guð. Þegar hún var átta ára gömul byrjaði formlegur undirbúningur hennar fyrir klausturlífið samkvæmt ákvæðum reglu Hl. Benedikts.

Sókn Hins heilaga kross á Selfossi stofnuð á Krossmessu

Kirkja hins heilaga kross á Selfossi í byggingu í september 2025. Mynd af heimasíðu Kaþólsku kirkjunnar á Íslandi www.catholica.is

Í gær, sunnudaginn 14. september hélt Kaþólska kirkjan hátíðlega upphafningu hins heilaga kross - Krossmessu.  Séra Denis O'Leary sóknarprestur í Maríusókn í Breiðholti og á Suðurlandi prédikaði í sunnudagsmessu sem haldin var í kapellunni í Smáratúni 12 á Selfossi. Kapellan var þéttsetin en hún rúmar liðlega 30 manns. Guðspjallstexti dagsins var úr Jóhannesarguðspjalli, 3. kafla versin 13-17, þar sem segir: „Og eins og Móse hóf upp höggorminn í eyðimörkinni, þannig á Mannssonurinn að verða upp hafinn svo hann veiti hverjum sem trúir á hann eilíft líf.“

Heilagur Jóhannes Krýsóstómus – biskup, kirkjufræðari og „gullmunnur“ minning 13. september

Heilagur Jóhannes Krýsostómus biskup og kirkjufræðari

Heilagur Jóhannes Krýsóstómus fæddist árið 347 í Antíokkíu. Hann var einn mesti prédikari fornkirkjunnar og er talinn meðal kirkjufeðranna miklu. Nafn hans, Krýsóstómus, merkir „gullmunnur“ og vísar til þeirra eldheitu og lýsandi orða sem einkenndu boðun hans. Hann er einnig kirkjufræðari og helgihald kirkjunnar minnist hans sérstaklega í dag.

Æviágrip
Jóhannes ólst upp í heiðinni borgarmenningu Antíokkíu og hlaut menntun hjá hinum heiðna ræðumanni Líbaniusi. Svo mikill var hæfileiki hans til mælskulistar að Líbanius harmaði á dánarbeði sínu að kristnir menn hefðu „stolið“ Jóhannesi frá sér. Þeir hæfileikar sem áttu sér rætur í heimspeki og bókmenntum urðu hins vegar helgaðir Guði í bæn og föstu. Jóhannes leitaði einlífis og iðkaði bæn og ritningarnám í eyðimörkinni. Þar lærði hann að þekkja Drottin og festi í minni sínu mestan hluta Ritningarinnar.

Að gæta orða sinna

Ógætileg orð geta umbreyst vegna iðrunar okkar og miskunnar Guðs

Í stefnuræðu við setningu Alþingis minnti forsætisráðherra þingmenn á að gæta orða sinna. Þessi áminning á sér djúpa rætur í kristinni hefð.

Biblían áréttar hvað orð geta haft mikil áhrif. Í Orðskviðunum stendur:

„Dauði og líf eru á valdi tungunnar, sá sem henni beitir mun og þiggja ávöxt hennar.“ (Orðskv. 18,21)

Jakobsbréfið segir að tungan sé „eldur, ranglætisheimur meðal lima okkar“ sem getur bæði blessað Guð og bölvað manninum (Jak 3,6–10). Lausmælgi, innantóm orð og kæruleysislegar athugasemdir geta sært djúpt og rýrt reisn annarra.

Blessuð María af Jesú - minning 12. september

Blessuð María af Jesú

Í dag, 12. september, minnist Karmelreglan hinnar blessuðu Maríu af Jesú (María López de Rivas), meyjar í karmelítaklaustrinu í Toledo á Spáni. Hún var nákomin heilagri Teresu af Jesú kirkjufræðara og vann með henni að endurnýjun Karmels á Spáni á 16.–17. öld. Hún afsalaði sér lífi í forréttindum og valdi einfaldleika, bæn og kyrrláta þjónustu. Í sumum samfélögum karmelíta er minningardagur hennar haldinn 11. september; María lést 13. september 1640. Í Árbók kaþólsku kirkjunnar á Íslandi er minningardagurinn skráður 12. september, og miðum við við það hér.

Æviágrip
María fæddist í Tartanedo árið 1560 og gekk inn í Karmel í Toledo 1577; hún vann klausturheit árið 1578. Hún þjónaði alla ævi í klaustrinu í Toledo, að undanskilinni stuttri sendiför 1585 til aðstoðar við stofnun klausturs í Cuerva. Heilög Teresa bar til hennar sérstakt traust, leitaði álits hennar og lét hana lesa handrit að verkum sínum; hún nefndi hana ástúðlega „letradillo“ („litla fræðimanninn“). María gegndi síðar hógværum og ábyrgum embættum (t.d. umsjón nýliða, forstöðukona) á erfiðum tímum fyrir Karmel.

„Elskið óvini yðar“

Ræða Jesú á sléttunni: Elskið óvini yðar!

Í guðspjalli dagsins (Lk 6,27–36) höfum við eitt af þeim boðum Jesú sem skora á mannlega skynsemi:

„Elskið óvini yðar, gerið þeim gott sem hata yður,  blessið þá sem bölva yður og biðjið fyrir þeim er misþyrma yður.  Slái þig einhver á kinnina skaltu og bjóða hina og taki einhver yfirhöfn þína skaltu ekki varna honum að taka kyrtilinn líka.  Gef þú hverjum sem biður þig og ef einhver tekur frá þér það sem þú átt þá skaltu ekki krefja hann um það aftur.  Og eins og þér viljið að aðrir menn geri við yður, svo skuluð þér og þeim gera...Verið miskunnsöm eins og faðir yðar er miskunnsamur.“

Þetta er kjarni hins nýja lífsstíls sem Jesús kallar lærisveina sína til: kærleikur sem gengur lengra en hefnd, lengra en hefðbundin réttlæting, lengra en mannlegar væntingar. Textinn er hluti af ræðu Jesú „á sléttunni“, þar sem hann snýr sér ekki aðeins til nánustu lærisveina sinna, heldur til fjöldans – allra þeirra fátæku og sjúku sem höfðu komið alls staðar að til að hlýða á hann og leita lækningar. Hugleiðing úr Lectio Divina frá Karmelreglunni setur þennan texta í samhengi:

Fæðing heilagrar Maríu meyjar – hátíð 8. september

Fæðing hl. Maríu meyjar

Í dag, 8. september, fagnar kirkjan einni af elstu Maríuhátíðunum: fæðingu heilagrar Maríu meyjar. Þessi dagur er tákn vonar og gleði, þar sem með fæðingu hennar nálgast sú stund þegar Guð sjálfur kemur í heiminn í mannsmynd.

Saga hátíðarinnar
Uppruni hátíðarinnar tengist vígslu kirkju sem reist var til heiðurs heilagri Maríu í Jerúsalem á 6. öld. Hefðin segir að þar hafi staðið heimili foreldra Maríu, Jóakims og Önnu, og að María hafi fæðst þar. Í Róm var hátíðin tekin upp á 8. öld að frumkvæði Sergíusar I páfa (†701). Hún er þriðja hátíð „fæðingar“ í kirkjulegri helgidagaskrá Rómar: fæðing Jesú Krists á jólum, fæðing Jóhannesar skírara (24. júní) og fæðing Maríu meyjar (8. september).

Heilög Móðir Teresa frá Kalkútta – minning 5. september

Heilög móðir Teresa frá Kalkútta stofnandi Kærleiksboðberanna (Missionaries of Charity)

„Ég kynni ykkur voldugustu konu heims.“
Þannig kynnti Pérez de Cuéllar, þáverandi framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, Móður Teresu frá Kalkútta þegar hún steig á svið á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 26. október 1985. Sjálfri fannst henni þessi lýsing óþægileg. Hún kallaði sig frekar „blýantstubb í höndum Guðs.“

Æviágrip
Móðir Teresa fæddist 26. ágúst 1910 í Skopje, sem þá var hluti af Albaníu. Hún hlaut nafnið Agnes Gonxha. Foreldrar hennar ólu hana upp í trú og kærleika til fátækra. Árið 1928 fór hún til Dyflinnar á Írlandi og gekk í regluna Institute of the Blessed Virgin Mary (IBVM), betur þekkt sem Loreto-systur. Reglan var stofnuð af Mary Ward á 17. öld og fylgir reglu heilags Ignatíusar af Loyola, stofnanda Jesúítareglunnar. Loreto-systrurnar hafa um aldir helgað sig menntun og trúboði, og það var í gegnum þær sem hin unga María Teresa kynntist ignatískri hefð sem leggur áherslu á að „finna Guð í öllu“.

Heilög Rósalía mey frá Palermo – minning 4. september

Heilög Rósalía frá Palermó

Heilög Rósalía (um 1125–1160) er verndardýrlingur borgarinnar Palermó á Sikiley. Hún er kölluð La Santuzza („litla heilaga“) og er minnst 4. september. Saga hennar er samofin sögu borgarinnar, sérstaklega þegar hún varð tákn vonar og verndar gegn plágu.

Æviágrip
Rósalía fæddist inn í aðalsfjölskyldu í Palermó. Hún ólst upp við hirðlíf, en ákvað ung að yfirgefa það og helga líf sitt Guði sem einsetukona. Hún dvaldi fyrst í helli nálægt borginni og síðan á fjallinu Pellegrino þar sem hún lifði í bæn og íhugun þar til hún lést aðeins 35 ára gömul.

Þótt líf hennar væri hljótt og fábrotið, varð hún þjóðardýrlingur síðar. Árið 1624, þegar borgarbúar Palermó voru þjakaðir af skæðri plágu, fundust líkamsleifar hennar í helli á Pellegrino-fjalli. Þær voru bornar í skrúðgöngu um götur borgarinnar, og sögur hermdu að plágan hafi horfið í kjölfarið. Frá þeim tíma hefur hún verið álitin verndardýrlingur borgarinnar og verið í miklum metum víðar á Sikiley.

Heilagur Gregoríus mikli – páfi og kirkjufræðari - Minning 3. september

Heilagur Gregoríus mikli, páfi og kirkjufræðari

Heilagur Gregoríus mikli (um 540–604) var páfi á tíma mikilla atburða, og persóna hans markaði djúp spor í sögu kirkjunnar. Hann er talinn einn af hinum fjórum miklu kirkjufræðurum Vesturkirkjunnar ásamt hinum heilögu Ambrósíusi, Híerónýmusi og Ágústínusi. Hann var leiðtogi sem sameinaði skipulagshæfileika, djúpa trú og hjarta sem barðist fyrir fátæka, sjúka og þá sem ekki þekktu Krist.

Æviágrip
Gregoríus fæddist í Róm um árið 540 inn í aðalsætt. Faðir hans gegndi embætti borgarstjóra Rómar. Móðir hans, heilög Silvía, er í tölu heilagra, og einnig föðursystir hans, heilög Tarsilla. Þannig erfði hann ekki aðeins félagslegan sess heldur einnig djúpa trúarlega arfleifð. Æska hans var mörkuð þungbærum stórviðburðum sögunnar: árið 542 lagði plága þriðjung ítalskrar þjóðar í valinn og innrásir germanskra þjóðflokka færðu eyðileggingu yfir landið.

Heilagur Zenon – píslarvottur frá Níkomedíu - Minning 2. september

Hl. Zenon ásamt sonum sínum, Concordíusi og Þeódórusi

Heilagur Zenon var rómverskur hermaður sem vitnaði með eigin lífi og dauða um trú sína á Krist. Hann varð píslarvottur ásamt sonum sínum í Níkomedíu þegar keisarinn Júlíanus fráhvarfsmaður reyndi að endurreisa heiðni sem ríkistrú.

Æviágrip
Zenon var kristinn hermaður og faðir tveggja sona, Concordíusar og Þeódórusar. Samkvæmt fornri latneskri helgisögu var hann handtekinn ásamt sonum sínum þegar Júlíanus fráhvarfsmaður (361–363) hóf að ofsækja kristna menn. Júlíanus hafði hafnað kristni og leit á hana sem ógn við einingu ríkisins. Hann vildi endurvekja fórnir og siði heiðninnar, og þeir sem neituðu að taka þátt voru dæmdir til dauða.

Zenon og synir hans játuðu Krist opinberlega og neituðu að afneita trú sinni. Þeir voru pyndaðir og loks teknir af lífi. Þannig urðu þeir dæmi um djúpa trúfesti og hugrekki fjölskyldu sem sameinaðist í píslarvætti.

Heilög Teresía Margrét af hinu alhelga Hjarta Jesú - minning 1. september

Heilög Teresía Margrét af hinu alhelga Hjarta Jesú

Heilög Teresía Margrét af hinu alhelga Hjarta Jesú (1747–1770) var Karmelnunna sem lifði stutta ævi en skildi eftir sig djúp andleg áhrif. Hún fæddist sem Anna Maria Redi í Arezzo á Ítalíu og ólst upp í trúuðu og velmegandi umhverfi. Hún sýndi snemma guðræknislega köllun og gekk sextán ára gömul í Karmelregluna í Flórens.

Heilög Teresa af Jesú – Hjartasár kærleikans - minning 29. ágúst

Engill Guðs lýstur kærleikseldi í hjarta heilagrar Teresu af Jesú

Á hverju ári hinn 29. ágúst minnist Karmelreglan þess dularfulla atburðar þegar engill Guðs laust kærleikseldi í hjarta heilagrar Teresu af Jesú. Í þessari sýn, sem hún lýsir sjálf í bók sinni Bókin um líf mitt, upplifði hún bæði mikinn sársauka og óumræðilega sælu í eldi kærleika Guðs. Atburðurinn hefur síðan verið kallaður „hjartasár kærleikans“ og orðið táknrænn fyrir djúpa dulræna reynslu hennar og guðfræðilegt innsæi.

Æviágrip
Teresa de Cepeda y Ahumada fæddist í Ávila á Spáni árið 1515. Hún ólst upp í stórfjölskyldu, greind, ákveðin og með ríka trúarlega þrá. Þegar hún var ung að árum gekk hún í karmelnunnuklaustur í Ávila. Þar hófst löng og krefjandi vegferð sem leiddi hana til þess að endurnýja karmelregluna og stofna ný klaustur sem lögðu áherslu á einfaldleika, fátækt og bænahald. Hún gekk ótrauð í þessa endurnýjunarbaráttu þrátt fyrir mótspyrnu og veikindi. Hún lést árið 1582 og var tekin í tölu heilagra árið 1622. Árið 1970 var hún ein af fyrstu konum kirkjunnar sem fengu titilinn kirkjufræðari.