Heilagur Jósef frá Cupertino
Heilagur Jósef frá Cupertino (1603–1663) er einn sérstæðasti dýrlingur fransiskana. Hann átti erfitt með nám, þótti lítt hæfur til margra þeirra starfa sem honum voru falin og leið hans inn í reglulífið var langt frá því að vera greið. En undir þessu látlausa yfirbragði bjó djúpt bænalíf, auðmýkt og óvenjuleg einlægni í trú. Frægastur varð hann fyrir það algleymisástand og svif frá jörðu sem fjölmargar frásagnir samtímamanna greina frá. Af þeim sökum hefur hann stundum verið nefndur „fljúgandi munkurinn“ og síðar orðið verndardýrlingur flugmanna og flugfarþega.1
Æviágrip
Jósef fæddist 17. júní 1603 í Cupertino á Suður-Ítalíu. Faðir hans, Felice Desa, var fátækur smiður og lést áður en Jósef fæddist. Fjölskyldan átti við mikla fátækt að stríða og samkvæmt eldri ævisögum fæddi móðir hans, Francesca Panara, hann í gripahúsi eftir að lánardrottnar höfðu hrakið hana frá heimilinu.1
Jósef átti erfitt uppdráttar frá unga aldri. Bóknám lá ekki vel fyrir honum og um tíma lærði hann til skósmíða. Þegar hann var sautján ára leitaði hann inngöngu hjá fransiskönum en var hafnað vegna lítillar menntunar. Kapúsínar tóku hann síðar inn sem leikbróður árið 1620, en þar gekk heldur ekki vel og honum var vísað úr reglunni. Að lokum fékk hann að vinna við hesthús fransiskanaklaustursins La Grotella nærri Cupertino. Þar þótti auðmýkt hans, hlýðni og bænalíf bera slíkan ávöxt að honum var síðar veitt innganga í regluna.1
Þrátt fyrir námsörðugleikana hélt hann áfram undirbúningi til prestsþjónustu og var vígður prestur 28. mars 1628. Síðar varð einmitt þessi þáttur ævi hans til þess að nemendur og próftakar tóku að leita sérstaklega fyrirbæna hans.1
Meistari bænarinnar
Það væri þó misskilningur að láta hin óvenjulegu fyrirbæri skyggja á það sem var kjarninn í lífi Jósefs. Jóhannes Páll II páfi nefndi hann „meistara bænarinnar“. Heilög messa var miðpunktur dags hans og hann dvaldi langdvölum í tilbeiðslu frammi fyrir Guðslíkamahúsinu. Leyndardómar holdtekjunnar og píslarsögu Krists höfðu djúp áhrif á hann og kærleikur hans til evkaristíunnar mótaði allt andlegt líf hans.2
Hann var jafnframt sannur sonur heilags Frans frá Assisi. Einfaldleiki, hlýðni og afsal einkenndu líf hans. Hann var hvað eftir annað sendur milli klaustra og tók þeim ákvörðunum yfirboðara sinna af hlýðni, jafnvel þegar þær kostuðu hann einmanaleika og misskilning.3
Sjónarvottar að hinum óvenjulegu svifum
Það sem hefur öðru fremur haldið nafni Jósefs á lofti í gegnum aldirnar eru frásagnirnar af algleymi hans í bæn. Heimildir lýsa því að þegar eitthvað minnti hann sérstaklega á Guð, Maríu mey, píslarsögu Krists eða himneska dýrð gat hann fallið í svo djúpt algleymi að hann virtist missa meðvitund um umhverfi sitt. Í ýmsum frásögnum er jafnframt sagt að hann hafi þá lyfst frá jörðu og stundum haldist svífandi um stund.1
Þetta voru ekki aðeins munnmæli sem urðu til löngu eftir dauða hans. Í rannsóknargögnum sem síðar voru lögð til grundvallar dýrlingatöku hans voru skráðar frásagnir af um sjötíu slíkum atvikum. Fyrirbærin vöktu mikla athygli meðan Jósef lifði og urðu honum ekki alltaf til gleði. Fólk sótti að honum af forvitni og kirkjuyfirvöld rannsökuðu hann. Um langt árabil voru honum settar skorður við opinberri þátttöku í sameiginlegu helgihaldi og hann var fluttur milli klaustra.14
Þegar þessar gömlu frásagnir eru lesnar er rétt að greina á milli sögulegrar staðreyndar og trúarlegrar túlkunar. Sögulegu heimildirnar sýna að samtímamenn Jósefs töldu sig verða vitni að þessum óvenjulegu fyrirbærum og að þau voru tekin alvarlega af kirkjuyfirvöldum. Hvernig þau sjálf eru túlkuð er hins vegar annað mál. Í kirkjulegri hefð hafa þau verið tengd hinu djúpa algleymi og bænalífi Jósefs.
Verndardýrlingur nemenda og próftaka
Fyrir marga er þó önnur hlið á ævi Jósefs ekki síður hughreystandi. Hann var enginn afburðanemandi. Honum gekk illa að læra, hann átti erfitt með lestur og menntunarleið hans var ströng. Samt gafst hann ekki upp. Með þrautseigju, bæn og aðstoð annarra komst hann áfram og varð að lokum prestur.
Þess vegna hafa nemendur, einkum þeir sem glíma við námsörðugleika eða kvíða fyrir prófum, lengi leitað fyrirbæna heilags Jósefs frá Cupertino. Jóhannes Páll II minnti sérstaklega á hann sem verndardýrling nemenda og hvatti ungt fólk til að sameina leitina að mannlegri þekkingu visku Guðs.2, 3
Síðustu árin
Jósef eyddi síðustu árum sínum í Osimo. Þar hélt hann áfram bænalífi sínu við einfaldar aðstæður og lést 18. september 1663, sextugur að aldri. Benedikt XIV páfi lýsti hann sælan árið 1753 og Klemens XIII tók hann í tölu heilagra árið 1767.1
Lærdómur
Það er freistandi að minnast heilags Jósefs frá Cupertino fyrst og fremst vegna hins óvenjulega – mannsins sem sagður var hafa svifið frá jörðu í algleymi. En ef aðeins er horft til þess getur mikilvægasti boðskapur ævi hans farið fram hjá okkur.
Jósef var maður sem féll illa að mælikvörðum heimsins á hæfileika og velgengni. Honum var hafnað, honum gekk illa að læra og hann þurfti oftar en einu sinni að byrja aftur. Samt gafst hann ekki upp. Hann treysti Guði, tók að sér einföld störf og lét bænalífið móta sig. Jóhannes Páll II benti einmitt á að í Jósef birtist „viska hinna smáu“ og andi sæluboðanna.3
Kannski er það þess vegna sem þessi sérstæði fransiskani á enn erindi við okkur. Ekki eru allir kallaðir til mikilla afreka og fæst okkar munu upplifa neitt sem líkist hinni óvenjulegu reynslu Jósefs. En öllum stendur til boða sú leið sem hann sjálfur gekk: að leita Guðs í bæninni, rísa aftur eftir mótlæti, sinna skyldum sínum af trúmennsku og treysta því að veikleikar okkar útiloki ekki að Guð geti unnið í lífi okkar.
Bæn
Heilagi Jósef frá Cupertino,
þú sem treystir Guði í veikleika þínum
og leitaðir hans í auðmýkt og einlægri bæn,
bið fyrir okkur.
Hjálpaðu okkur að missa ekki kjarkinn
þegar okkur finnst við ekki ráða við það sem fyrir okkur er lagt.
Bið Guð að gefa nemendum visku og ró í námi og prófum,
hinum kvíðnu traust
og okkur öllum auðmjúkt hjarta sem leitar vilja hans.
Kenndu okkur að elska Krist,
að finna gleði í nærveru hans
og að láta ekkert draga okkur frá honum.
Heilagi Jósef frá Cupertino,
bið fyrir okkur,
að við megum í öllu treysta náð Guðs
og þjóna honum af trúmennsku alla daga lífs okkar.
Amen.
Heimildir
1. Catholic Encyclopedia: „St. Joseph of Cupertino“. Æviágrip, innganga í fransiskanaregluna, prestsvígsla, algleymi, svif og síðustu æviár.
2. Jóhannes Páll II: Ávarp til pílagríma á 400 ára fæðingarafmæli heilags Jósefs frá Cupertino, 25. október 2003. Um Jósef sem meistara bænarinnar og verndardýrling nemenda.
3. Jóhannes Páll II: Boðskapur til aðalministers Konventúalfransiskana, 2003. Um fransiskanskt bænalíf Jósefs, evkaristíuna, auðmýkt hans, hlýðni og andlegt fordæmi.
4. Franciscan Media: „Saint Joseph of Cupertino“. Þar kemur meðal annars fram að 70 frásagnir um svif hafi verið skráðar í rannsókninni sem fór fram fyrir dýrlingatöku hans.