 |
| Heilagur Títus Brandsma |
Í sjúkrastofu fangabúðanna í Dachau lá lítill og máttfarinn karmelíti. Hann vissi að dauðinn var skammt undan. Hjúkrunarfræðingur gekk að rúmi hans með banvæna sprautu í hönd. Hún var sjálf kaþólsk að uppruna en hafði fjarlægst trú sína og starfaði nú fyrir nasistana.
Í stað þess að fordæma hana eða biðja um miskunn tók fanginn upp rósakrans sinn og rétti henni. Hann sagði fáein vingjarnleg orð og bað Guð að fyrirgefa henni og leiða hana aftur til sín. Stuttu síðar var honum gefin banvæn sprauta. Áratugum síðar kom þessi sama kona til karmelítaklausturs, iðraðist og bar vitni í rannsókn málsins sem leiddi til þess að Títus Brandsma var tekinn í tölu blessaðra.
Þannig varð síðasta prédikun hans ekki flutt úr prédikunarstóli heldur úr sjúkrarúmi, með fyrirgefningu í stað haturs.
Æviágrip
Títus Brandsma fæddist 23. febrúar 1881 í Fríslandi í norðurhluta Hollands. Skírnarnafn hans var Anno Brandsma. Hann ólst upp á kaþólsku bóndabýli þar sem trúin og menningararfleifð Frísa voru í hávegum höfð. Af sex systkinum kusu fimm að helga líf sitt Guði í klaustri eða trúarþjónustu.
Árið 1898 gekk hann í reglu Karmelíta og tók sér nafnið Títus, eftir föður sínum. Hann var vígður til prests árið 1905 og lauk síðar doktorsprófi í heimspeki við Gregoríusarháskólann í Róm.
Hann varð einn af stofnendum Kaþólska háskólans í Nijmegen árið 1923, þar sem hann kenndi heimspeki og dulspeki og gegndi síðar embætti rektors. Samhliða fræðistörfum sínum ferðaðist hann víða og kynnti karmelska andlega hefð, meðal annars í Bandaríkjunum.
En Títus var ekki aðeins fræðimaður heldur einnig blaðamaður. Hann trúði því að fjölmiðlar bæru ábyrgð á sannleikanum. Þegar nasistar hertóku Holland árið 1940 hvatti hann kaþólska ritstjóra til að neita að birta áróður þeirra og mótmælti sérstaklega hatri þeirra í garð gyðinga og öðrum mannréttindabrotum.
Í janúar 1942 var hann handtekinn af Gestapo eftir að hafa afhent ritstjórum bréf hollensku biskupanna þar sem þeim var bannað að vera verkfæri nasista. Hann var fluttur milli fangabúða og að lokum til Dachau, þar sem hann varð fyrir líffræðilegum tilraunum og var myrtur með banvænni sprautu 26. júlí 1942.
Hann var tekinn í tölu blessaðra árið 1985 og síðar tekinn í tölu heilagra árið 2022 af Frans páfa.
Tilvitnun
„Sá sem vill vinna heiminn fyrir Krist verður að hafa hugrekki til að standa gegn straumnum. Sannleikurinn er sterkari en allt ofbeldi.“
(Þetta endurspeglar kjarnann í skrifum hans og boðun, þó orðalagið birtist í mismunandi útgáfum.)
„Gerðu hjarta þitt að Karmel“
Þótt Títus Brandsma væri háskólakennari, blaðamaður og síðar
píslarvottur taldi hann að allt ætti rætur sínar í hinu innra lífi. Sem
ungur karmelíti í Boxmeer varð hann djúpt snortinn af orðunum „Silentium perpetuum“
– eilíf þögn. Hann skildi þau ekki sem boð um að flýja heiminn heldur
sem boð um að finna Guð í hjarta sínu. Fyrir honum varð klausturklefinn
tákn þess innra rýmis þar sem maður mætir Guði og lærir að lifa í návist
hans.
Í Karmel lærir maður að dvelja í návist Guðs. Sú návist gerir samviskuna næma. Þess vegna gat Títus ekki samþykkt að fjölmiðlar yrðu tæki lyginnar. Hann skildi að orð geta byggt upp samfélag en einnig undirbúið ofsóknir og þjóðarmorð. Fyrir honum var sannleikurinn ekki aðeins hugmynd heldur persóna – Kristur sjálfur sem sagði: „Ég er vegurinn, sannleikurinn og lífið.“ Að þjóna sannleikanum var því hluti af þjónustu hans við Guð.
Títus sótti mikinn innblástur til heilagrar Teresu frá Ávila og þýddi ungur rit hennar á hollensku. Hann tók undir orð hennar að Guð væri ekki langt í burtu heldur byggi innra með okkur. Þess vegna sagði hann gjarnan að við ættum að gera hjarta okkar að garði og hjarta okkar að Karmel. Íhugunin átti ekki að loka mann af heldur gera hann móttækilegri fyrir Guði og þar með næmari fyrir þörfum náungans.
Þessi innri ró fylgdi honum jafnvel inn í fangelsið. Þar missti hann frelsið en ekki friðinn. Í bréfum sínum skrifaði hann að hann væri hamingjusamur í klefa sínum, því enginn gæti tekið frá honum návist Guðs. Þögnin sem hann hafði ræktað allt sitt líf varð honum nú uppspretta hugrekkis. Þess vegna gat hann fyrirgefið böðlum sínum og beðið fyrir þeim sem tóku líf hans.
Kærleikurinn sem byggir bræðralag
Heilagur Títus Brandsma skrifaði aldrei sérstaka bók um bræðralag. Samt var allt líf hans vitnisburður um það hvað sannkristilegt bræðralag felst í. Fyrir honum átti það ekki rætur í sameiginlegum skoðunum, þjóðerni eða menningu heldur í kærleika Guðs. Sá sem veit að hann er elskaður af Guði lærir smám saman að elska náunga sinn af sömu einlægni.
Þess vegna lagði Títus ekki mat á fólk út frá eiginleikum þess, svo sem trú, uppruna, stétt eða þjóðerni. Hann sá í hverri manneskju ímynd Krists. Að þjóna náunganum var því ekki aðeins mannúðarverk heldur þjónusta við Krist sjálfan. Hann hvatti bræður sína í Karmel til að vera örlátir gagnvart fátækum og minnti þá á að eigur klaustursins væru ekki aðeins fyrir klaustrið sjálft heldur einnig fyrir þá sem skorti hið nauðsynlegasta. Fyrir honum voru fátækir „vinir Guðs“, og sá sem vildi vera vinur Guðs yrði einnig að vera vinur vina hans.
Hvað getum við lært af Títusi Brandsma?
Saga Títusar er ótrúlega tímabær. Við lifum á tímum þar sem upplýsingar berast hraðar en nokkru sinni fyrr. Samfélagsmiðlar, gervigreind og stafrænir miðlar geta verið öflug verkfæri til góðs, en einnig dreift lygum, áróðri og hatri. Títus minnir okkur á að kristið fólk má aldrei láta sannleikann víkja fyrir hentugleika eða ótta. Hann barðist ekki með vopnum heldur með samvisku sinni. Hann hataði ekki þá sem ofsóttu hann heldur bað fyrir þeim.
Kannski er það stærsti lærdómurinn. Við sigrum ekki myrkrið með meira myrkri heldur með ljósi. Við sigrum ekki hatrið með hatri heldur með kærleika. Og jafnvel þegar allt virðist tapað getur ein fyrirgefning, einn rósakransbæn eða eitt satt orð orðið vitnisburður sem varir kynslóðum saman.
Bæn
Drottinn Jesús Kristur,
þú gafst heilögum Títusi Brandsma hugrekki til að þjóna sannleikanum og styrk til að fyrirgefa óvinum sínum.
Gef okkur náð til að standa vörð um sannleikann af kærleika, hafna hatri og ranglæti og bera virðingu fyrir reisn sérhverrar manneskju.
Kenndu okkur að vera trúföst í litlu sem stóru og láta orð okkar og verk bera vitni um ljós þitt í heimi sem oft á erfitt með að greina sannleikann frá blekkingu.
Fyrir fyrirbæn blessaðs Títusar Brandsma biðjum við:
Amen.
--
Byggt á efni frá orcarm.org