 |
| Heilagur Sarbel Makhluf prestur og einsetumaður |
Hátt uppi í fjöllum Líbanons, þar sem sedrustrén sem nefnd eru í Biblíunni teygja sig til himins og djúpir dalir bera enn svip fornrar kristni, bjó munkur sem virtist ætla að hverfa úr sögunni. Hann leitaði ekki frægðar, skrifaði ekki bækur og stofnaði ekki reglu. Hann óskaði aðeins eftir að vera í kyrrð með Guði.
Á meðan aðrir leituðu á markaðstorgin eða í borgirnar dró einsetumaðurinn og presturinn Sarbel sig sífellt lengra inn í þögnina. Dagarnir liðu í bæn, helgihaldi og erfiðisvinnu. Samt varð þessi einsetumaður, sem vildi vera ósýnilegur, einn þekktasti dýrlingur Austurkirkjunnar. Eftir dauða hans streymdu pílagrímar að gröf hans og kraftaverk voru rakin til fyrirbænar hans.
Þannig varð líf hans lifandi áminning um orð Jesú: „Sá sem lítillækkar sjálfan sig mun upp hafinn verða.“ (Lk 14.11)
Frá fjárhirði til einsetumanns
Sarbel Makhluf fæddist 8. maí árið 1828 í fjallaþorpinu Bekaa Kafra í norðurhluta Líbanons. Við skírn hlaut hann nafnið Jósef (Youssef). Faðir hans lést þegar drengurinn var aðeins þriggja ára gamall og fjölskyldan ólst upp við fátækt en djúpa trú.
Sem barn gætti hann lítillar fjárhjarðar fjölskyldunnar. Meðan kindurnar voru á beit hélt hann gjarnan inn í lítinn hellisskúta þar sem mynd af Maríu mey var. Þar varði hann löngum stundum í bæn. Síðar var sagt að þessi hellir hefði orðið fyrsta einsetuklaustrið hans.
Tuttugu og þriggja ára gamall gekk hann í maróníska munkareglu og tók sér nafnið Sarbel, eftir píslarvotti frá annarri öld. Hann gaf heit um fátækt, skírlífi og hlýðni og var vígður prestur árið 1859.
Í sextán ár lifði hann klausturlífi í Annaya, þar sem hann sameinaði bæn og líkamlega vinnu. Árið 1875 fékk hann loks leyfi til að flytjast í einsetuklaustur heilagra Péturs og Páls skammt frá klaustrinu. Þar bjó hann næstu tuttugu og þrjú árin.
Næturnar voru helgaðar bænum fyrir framan altarissakramentið, dagarnir einfaldri vinnu á vínekrum og ökrum. Hann yfirgaf aðeins einsetuklaustrið þegar yfirmenn hans sendu hann til að þjóna sjúkum eða sinna prestsþjónustu.
„Ölvun af Guði“
Samtímamenn lýstu Sarbel sem manni sem lifði stöðugt í návist Guðs. Hann talaði lítið, en bænin mótaði allt líf hans. Marónísk hefð kallaði hann síðar „manninn sem var ölvaður af Guði“, ekki vegna tilfinningalegrar upphafningar heldur vegna þess að öll athygli hans beindist að Kristi.
Sagt er að kraftaverk hafi fylgt honum á meðan hann lifði. Frægust er sagan um olíulampann: munkur fyllti lampann óvart af vatni í stað olíu, en lampinn hélt áfram að loga alla nóttina.
Þann 16. desember 1898 fékk Sarbel heilablóðfall meðan hann söng helga messu. Næstu átta daga bar hann þjáningarnar í kyrrð og endurtók orð úr fórnarbæn messunnar:
„Faðir sannleikans, sjá son þinn, fórnina sem þóknast þér. Taktu við honum sem dó fyrir mig.“
Hann lést á aðfangadag jóla árið 1898, 70 ára að aldri.
Ljós frá gröfinni
Fljótlega eftir greftrunina fóru menn að sjá dularfull ljós yfir gröf hans. Þegar gröfin var opnuð kom í ljós að líkami hans hafði varðveist með óvenjulegum hætti. Fjölmargir sögðust hafa hlotið lækningu fyrir fyrirbæn hans og pílagrímar tóku að streyma til klaustursins í Annaya.
Rannsóknir kirkjunnar leiddu að lokum til þess að Sarbel var tekinn í tölu blessaðra árið 1965 af Páli VI páfa og síðan tekinn í tölu dýrlinga árið 1977.
Í dag er hann einn ástsælasti dýrlingur Miðausturlanda og nafn hans er þekkt langt út fyrir landamæri Líbanons. Kristnir jafnt sem fólk af öðrum trúarbrögðum leita fyrirbænar hans.
Kyrrðin sem læknar hjartað
Heilagur Sarbel stendur í langri hefð austurkirkjunnar sem nær allt aftur til eyðimerkurfeðranna á fjórðu öld. Í bréfum heilags Ammoníusar einsetumanns er skýrð sú hugsun sem liggur að baki einsetumannslífinu. Þar er sagt að sálin geti ekki kynnst Guði nema hún dragi sig um tíma frá ys og þys heimsins. Í kyrrðinni sér maður eigin veikleika, mætir freistingunum af hreinskilni og lærir að treysta Guði. Smám saman verður innri baráttan að friði og gleði þegar Guð fær að taka sér bústað í hjartanu.
Ammoníus leggur jafnframt áherslu á að hinir heilögu flýi ekki heiminn af ótta við fólk heldur til þess að verða hæfari til að þjóna því. Þegar Guð hefur læknað hjarta mannsins getur hann sent hann aftur til mannanna, ekki til að leita eigin frama heldur til að verða „læknir sálna“. Þess vegna leituðu spámenn á borð við Elía og Jóhannes skírara kyrrðar áður en þeir voru kallaðir til þjónustu. En æðsta fyrirmyndin hér er Jesús Kristur sjálfur. Áður en hann hóf opinbera þjónustu sína dvaldi hann fjörutíu daga í eyðimörkinni í bæn og föstu, og síðar dró hann sig hvað eftir annað í einveru til að vera einn með föður sínum. Kyrrðin var því ekki flótti frá kölluninni heldur undirbúningur hennar.
Í þessu ljósi verður líf heilags Sarbels skiljanlegra. Einsetulífið var ekki markmið í sjálfu sér heldur leið til þess að gefa Guði allt rými í lífinu. Þess vegna varð hinn hljóði munkur, sem vildi helst gleymast af heiminum, að uppsprettu vonar og lækningar fyrir margar manneskjur. Kyrrðin varð ekki flótti frá heiminum heldur undirbúningur fyrir dýpri kærleika til hans.
Kannski er einsetumannslífið ekki eins framandi og okkur kann að virðast. Á hverju sumri leitar fjöldi Íslendinga inn á hálendið og upp á fjöll. Samfélagsmiðlar fyllast af myndum af tindum, jöklum og víðáttum, og aftur og aftur lýsir fólk sömu reynslu: friði, kyrrð og nýjum krafti. Kristin hefð myndi segja að þessi þrá sé ekki tilviljun. Hún endurspeglar dýpri löngun mannshjartans til að stíga um stund út úr ys og þys hversdagsins og finna aftur þá kyrrð þar sem Guð getur talað til okkar. Heilagur Sarbel minnir okkur á að stundum er mesta gjöfin ekki að gera meira heldur að þegja, hlusta og leyfa stórbrotinni sköpun Guðs að endurnýja hjarta okkar.
Tilvitnun
Úr síðustu bæn hans:
„Faðir sannleikans, sjá son þinn, fórnina sem þóknast þér. Taktu við honum sem dó fyrir mig.“
Lærdómur
Heilagur Sarbel minnir okkur á sannleika sem auðvelt er að gleyma í hávaðasömu samfélagi. Við freistumst oft til að meta árangur eftir því hversu margir sjá okkur, hversu mikið við afköstum eða hversu víða nafn okkar heyrist. Guð vinnur þó oft sitt dýpsta verk í kyrrðinni.
Sarbel hafði engin áhrif samkvæmt mælikvarða heimsins. Hann gegndi ekki háum embættum, skrifaði engin rit og ferðaðist aldrei neitt. Samt varð einmitt hinn óþekkti einsetumaður ljós í lífi margra. Líf hans sýnir að helgun felst ekki í stórum verkefnum heldur í trúfesti við hið smáa: daglega bæn, auðmýkt, hlýðni og kærleika.
Í heimi þar sem sífelld truflun og hraði gera innri kyrrð sífellt erfiðari, verður vitnisburður Sarbels sérstaklega mikilvægur. Hann kennir okkur að sá sem gefur Guði fyrsta sætið tapar ekki lífi sínu heldur finnur það. Úr þeirri kyrrð sprettur friður sem enginn hávaði heimsins getur tekið frá okkur.
Bæn
Drottinn Jesús Kristur,
þú kallaðir heilagan Sarbel til að yfirgefa allt og leita þín í kyrrð bænarinnar.
Kenndu okkur að þegja þegar orð eru óþörf, að biðja þegar hjarta okkar er órótt og að treysta þér þegar við skiljum ekki vegi þína.
Gef okkur náð til að lifa í auðmýkt, trúfesti og einfaldleika, svo að líf okkar megi verða vitnisburður um nærveru þína í heiminum.
Fyrir fyrirbæn heilags Sarbels biðjum við um lækningu fyrir sjúka, huggun fyrir sorgmædda og frið fyrir heim sem þráir von.
Því þú lifir og ríkir um aldir alda.
Amen.
---
Heimild: https://www.familyofsaintsharbel.org/