Höfuðdagur – Píslarvætti heilags Jóhannesar skírara - minning 29. ágúst

Heilagur Jóhannes skírari

Í dag minnist kirkjan píslarvættis heilags Jóhannesar skírara. Á íslensku hefur þessi dagur verið nefndur Höfuðdagur. Guðspjallið segir frá því hvernig Jóhannes skírari var hálshöggvinn að skipan Heródesar Antípasar. Hann var fangelsaður vegna þess að hann hafði átalið siðferðisbrot konungs (Mk 6,18). Flavius Jósefus, sagnaritari þess tíma, segir að Heródes hafi óttast uppreisn í kjölfar áhrifa Jóhannesar á fólkið. Í veislu Heródesar, í samkvæmi sem einkenndist af drykkjusvalli, varð hégómlegt loforð til þess Jóhannes missti líf sitt (Mk 6,17-29).

Heilagur Ágústínus af Hippo, biskup og kirkjufræðari - minning 28. ágúst

Hl. Ágústínus kirkjufræðari

Heilagur Ágústínus (354–430) er einn af áhrifamestu kirkjufræðurum kristninnar. Hann var biskup í Hippo í Norður-Afríku og verk hans hafa mótað guðfræði og heimspeki Vesturkirkjunnar fram á okkar daga. Ágústínus var maður mikillar greindar og brennandi ástríðu – líf hans er vitnisburður um leit mannsins að sannleikanum og hvernig Guð leiðir leitandann heim.

Heilög Móníka – minning 27. ágúst

Heilög Móníka

Heilög Móníka (331–387) er ein þekktasta móðir kristinnar hefðar. Hennar er minnst fyrir þrautseigju, óbilandi trú og stöðuga bæn fyrir syni sínum Ágústínusi, sem síðar varð einn mesti kirkjufræðari Vesturkirkjunnar. Hún er fyrirmynd þeirra sem biðja fyrir fjölskyldum sínum og treysta á miskunn Guðs.

Æviágrip

Móníka var fædd í Tagaste í Norður-Afríku árið 331, af berberskum uppruna, í auðugri kristinni fjölskyldu. Hún lærði heilaga ritningu af mikilli einlægni og mótaðist af reglulegri bæn og sakramentunum. Í æsku barðist hún við veikleika sem varð henni dýrmæt lífsreynsla. Þegar henni var falið að sækja vín úr tunnu, fór hún að fá sér smá sopa á leiðinni. Smám saman varð þetta að vana og ómeðvitað hafði hún þróað með sér leynda löngun í vín. En einn daginn, þegar þjónustustúlka á heimilinu reiddist henni, kallaði hún hana vínkerlingu. Þessi smánun stakk ungu stúlkuna svo sárt að hún áttaði sig á því hversu langt hún hafði látið leiða sig. Það varð henni opinberun og hún snérist frá vananum með bæn og aga. Þannig lærði hún snemma að takast á við eigin veikleika og að treysta á náð Guðs.

Hátíð heilagrar Maríu meyjar frá Jasna Góra - 26. ágúst

Eftirmynd helgimyndarinnar í Jasna Góra sem nú er í kapellu Karmelklaustursins í Hafnarfirði

Í borginni Czestochowa, rúmlega 200 þúsund manna borgar í suðurhluta Póllands stendur klaustrið Jasna Góra (Bjartafjall) þar sem varðveitt er íkon heilagrar Maríu meyjar, kölluð Svarta Madonnan sem nýtur mikillar virðingar. Hún er meðal helgustu helgidóma Evrópu og hefur frá miðöldum verið miðja bænalífs og pílagrímaferða, jafnvel á árum síðari heimsstyrjaldar þegar öll ferðalög voru hættuleg fór fólk í einkaferðir til Jasna Góra. 

Klaustrið var stofnað árið 1382 og skv. helgisögn kom íkonið þangað tveim árum síðar. Helgisögn hermir að hl. Lúkas guðspjallamaður hafi málað myndina á borðplötu úr heimili hinnar Heilögu fjölskyldu. Í óeiginlegri merkingu má a.m.k. segja að hl. Lúkas Guðspjallamaður hafi dregið upp skýra mynd af Maríu mey í guðspjalli sínu. 

Heilagur Loðvík IX Frakkakonungur – minning 25. ágúst

Heilagur Lúðvík IX Frakkakonungur

Í dag, 25. ágúst, minnist kirkjan heilags Loðvíks IX Frakkakonungs, eins merkasta kristna þjóðhöfðingja miðalda. Í honum mættust vald og auðmýkt, konungleg ábyrgð og persónulegt bænalíf. Hann leit ekki á konungdóminn fyrst og fremst sem rétt til að stjórna heldur sem köllun til að þjóna, gæta réttlætis og bera sérstaka ábyrgð gagnvart þeim sem minnst máttu sín.

Loðvík fæddist í Poissy í Frakklandi 25. apríl 1214. Faðir hans var Loðvík VIII Frakkakonungur en móðir hans Blanka af Kastilíu, kona sem hafði djúp áhrif á trúarlegt uppeldi sonar síns. Þegar faðir hans lést árið 1226 var Loðvík aðeins tólf ára og var krýndur konungur sama ár. Blanka móðir hans fór því fyrst um sinn með ríkisstjórnina og tókst, þrátt fyrir uppreisnir voldugra aðalsmanna, að varðveita ríkið fyrir son sinn.

Áhrif hennar á Loðvík voru þó ekki aðeins pólitísk. Hún lagði mikla áherslu á kristilegt uppeldi hans og sú trú sem honum var innrætt í æsku varð ekki aðeins einkamál konungsins heldur mótaði hugmynd hans um skyldur hans sem þjóðhöfðingja.

Heilagur Barthólómeus postuli - hátíð 24. ágúst

Heilagur Barthólómeus postuli

Í dag, 24. ágúst, heldur kirkjan hátíð heilags Bartólómeusar postula, eins hinna tólf sem Kristur kallaði til að fylgja sér og verða vitni upprisu sinnar. Um ævi Bartólómeusar vitum við miklu minna en margra annarra postula. En í guðspjalli dagsins fáum við óvenju skýra svipmynd af manni sem byrjar á efasemd en endar í trúarjátningu.

Bartólómeus er nefndur meðal postulanna í samstofna guðspjöllunum og Postulasögunni. Frá fornu fari hefur hann almennt verið tengdur Natanael í Jóhannesarguðspjalli, manninum frá Kana í Galíleu sem Filippus leiðir til Jesú. Sú samsömun er gömul kirkjuhefð, þótt hún verði ekki sönnuð með fullri vissu út frá texta Nýja testamentisins einum.

Hl. María mey og drottning - minning 22. ágúst

Hl. María mey drottning himins og jarðar við hlið Sonar síns, Guðs og manns á himnum

Í dag, 22. maí minnist kirkjan heilagrar Maríu, meyjar og drottningar. Hún er dýrðarkóróna sköpunarinnar, reist til himna við hlið Sonar síns, konungs konunganna. Hjá Kærleiksboðberunum (Systrum Móður Teresu í Ingólfsstræti) er þessi dagur einnig helgaður Hinu Flekklausa hjarta Maríu, sem er verndari reglunnar.

Hl. Píus X páfi – minning 21. ágúst

Hl. Píus X páfi

Í dag, 21. ágúst, minnist Kaþólska kirkjan heilags Píusar X páfa, sem gegndi embætti arftaka heilags Péturs postula frá 1903 til 1914. Hann var fátækur sveitastrákur sem varð páfi – og síðar dýrlingur. Áherslur hans voru einfaldar og djúpar: Að uppfræða hinn almenna kristna mann, efla lífið í sakramentunum og verja hina hreinu trú gegn villukenningum. Hans er sérstaklega minnst fyrir að hafa hvatt til þess að fleiri færu daglega til altaris og fyrir að opna börnum leið að altarinu á unga aldri – breyting sem hefur haft djúp áhrif í kirkjunni allt til dagsins í dag.

Heilagur Bernharður frá Clairvaux, ábóti og kirkjufræðari - minning 20. ágúst

Heilagur Bernharður frá Clairvaux, ábóti og kirkjufræðari

Heilagur Bernharður frá Clairvaux var einn áhrifamesti kirkjumaður 12. aldar, ábóti, prédikari, guðfræðingur og dulhyggjumaður. Hann var maður mikillar mælsku og óvenjulegs persónulegs áhrifamáttar, en undir öllu því sem hann skrifaði og kenndi liggur einföld spurning: Hvernig lærir maður að elska Guð?

Bernharður leit ekki fyrst og fremst á kristna trú sem safn kenninga sem maður samþykkir, heldur sem samband sem maður vex inn í. Guð elskar manninn og vekur með kærleika sínum svar í hjarta hans. Markmið hins kristna lífs er því að kærleikurinn hreinsist smám saman af eigingirni, uns maður elskar Guð vegna þess að hann er Guð – og að lokum sjálfan sig og alla sköpunina í ljósi kærleika hans.

Þess vegna eru orð hans úr prédikun sem Kirkjan les á minningardegi hans svo einkennandi:

„Ég elska vegna þess að ég elska, ég elska til að ég megi elska.“

Heilagur Jóhannes Eudes – trúboði, reglustofnandi og postuli hjarta Jesú og Maríu – minning 19. ágúst

Heilagur Jóhannes Eudes

Heilagur Jóhannes Eudes var einn af hinum miklu endurnýjendum frönsku kirkjunnar á 17. öld. Hann var trúboði, prédikari, stofnandi, kennari presta og brautryðjandi í guðrækni við hjörtu Jesú og Maríu. En það sem sameinar þessi ólíku störf hans er ein einföld hugsun: Kristur vill halda áfram lífi sínu í okkur.

Trúin var Jóhannesi ekki fyrst og fremst safn kenninga sem maður samþykkir, heldur líf sem maður tekur á móti. Í skírninni hefst líf Krists í hinum kristna manni og köllun hans er að leyfa Kristi að móta huga sinn, vilja, hendur og hjarta. Þess vegna varð hjartað svo mikilvægt í andlegu lífi Jóhannesar. Hjarta Jesú var honum tákn hins takmarkalausa kærleika Guðs og hjarta Maríu fullkomnasta mannlega svarið við þeim kærleika.

Blessaðir Jóhannes skírari, Mikael Aloisius og Jakob, píslarvottar – minning 18. ágúst

Í dag, 18. ágúst, minnist Karmel þriggja presta úr reglu berfættra Karmelíta sem létu lífið í ofsóknum frönsku byltingarinnar árið 1794: hinna blessuðu Jóhannesar skírara Duverneuil, Mikaels Aloisiusar Brulard og Jakobs Gagnot.

Þeir létu ekki lífið frammi fyrir aftökusveit eða undir fallöxi byltingarinnar. Píslarvætti þeirra var hægara en ef til vill ekki síður ógnvekjandi. Þeir voru fangelsaðir ásamt hundruðum annarra presta og reglufólks um borð í fangaskipum við Rochefort á vesturströnd Frakklands. Þar voru þeir sviptir frelsi sínu, bjuggu við hungur, sjúkdóma, þrengsli, niðurlægingu og biðu brottflutnings sem aldrei varð af.

Í þessum aðstæðum varð trú þeirra ekki aðeins staðfesta gagnvart ofsækjendum sínum. Hún birtist í þjónustu við aðra fanga, þolinmæði í þjáningunni og þeirri ákvörðun að láta hvorki hatur né hefndarhug ná tökum á hjarta sínu.

Uppnumning Maríu meyjar til himna – 15. ágúst

Uppnumning Maríu meyjar til himna

Hátíð uppnumningar hinnar heilögu Maríu meyjar til himna var þegar haldin hátíðleg 15. ágúst á 5. öld. Í austri var hún kölluð Dormition – „hinn heilagi svefn Maríu“ – en í vestri var litið á hana sem „fæðingardaginn til himna“. Í Róm hófst þessi hátíð um miðja 7. öld. Hún hlaut hins vegar sitt endanlega form 1. nóvember 1950 þegar Píus páfi XII lýsti yfir og skilgreindi sem guðlega opinberaðan trúarlærdóm að hin óflekkaða Móðir Guðs, María mey, hafi að loknu jarðlífi sínu verið numin í líkama og sálu til himna.

Hl. Maximilían María Kolbe – prestur og píslarvottur - Minning 14. ágúst

Hl. Maximilían Kolbe

Hl. Maximilían María Kolbe fæddist 8. janúar 1894 í bænum Zduńska Wola í Póllandi og hlaut skírnarnafnið Raimund. Sem drengur var hann lífsglaður og venjulegur, en tólf ára gamall breyttist eitthvað í fari hans eftir að móðir hans hafði ávítað hann. Hann sagði henni síðar frá sjón sem hann hafði fengið í bæn: María mey birtist honum með tvær kórónur, eina hvíta sem táknaði hreinleika, og eina rauða sem táknaði píslarvætti, og spurði hvort hann vildi þær báðar. Hann svaraði játandi.

Heilagir Pontíanus páfi og Hippolýtus prestur, píslarvottar - minning 13. ágúst

Heilagir Pontíanus og Hippolýtus

Í dag, 13. ágúst, minnist Kirkjan tveggja manna sem áttu sér óvenjulega sameiginlega sögu: heilags Pontíanusar páfa og heilags Hippolýtusar prests, píslarvotta.

Þeir höfðu ekki alltaf staðið saman. Þvert á móti hafði Hippolýtus verið einn harðasti andstæðingur biskupa Rómar og staðið fyrir sundrungu innan Kirkjunnar. Hann var lærður guðfræðingur, eindreginn varnarmaður þess sem hann taldi vera rétta trú og aga Kirkjunnar, en varð jafnframt svo ósveigjanlegur í afstöðu sinni að hann lenti utan einingar hennar. Pontíanus var hins vegar lögmætur biskup Rómar og páfi.

Svo gerðist hið óvænta. Ofsóknir sameinuðu mennina sem deilurnar höfðu aðskilið. Árið 235 voru þeir báðir sendir í útlegð til Sardiníu þar sem þeir þoldu harðræði og dóu vegna þjáninganna sem fylgdu útlegðinni. Forn hefð Kirkjunnar varðveitir minningu þeirra beggja sem píslarvotta. Þannig varð síðasti kafli ævi þeirra ekki saga sundrungar heldur sátta, trúfesti og sameiginlegrar fórnar.

Hl. Fílúmena – 13. ágúst

Hl. Fílúmena

Dýrkun á heilagri Fílúmenu og spurningarnar um hver hún hafi í raun og veru verið eiga upptök sín í Róm hinn 25. maí 1802. Þá fundust við uppgröft í Priscilla-katakombunum við Via Salaria bein ungrar stúlku, um þrettán ára að aldri, ásamt gleríláti sem talið var geyma blóð hennar. Grafhvelfingin var lokuð með þremur leirtöflum, þar sem stóð: LUMENA / PAX TE / CUM FI. Talið var að töflurnar hefðu verið settar upp á röngunni, þannig að áletrunin ætti að vera PAX TECUM FILUMENA – „Friður sé með þér, Fílúmena.“ Merki á töflunum, þar á meðal pálmagrein og spjót, bentu til að hér væri um kristinn píslarvott frá fyrstu öldum kirkjunnar að ræða. Á þeim tíma var almennt talið að flestir sem grafnir voru í katakombunum hefðu dáið í ofsóknum fyrstu alda.