Vígsludagur Maríukirkju hinnar meiri í Róm – minning 5. ágúst

Á Esquilínhæð í Róm stendur ein glæsilegasta kirkja kristninnar, Maríukirkjan hin meiri (Santa Maria Maggiore). Hún hefur staðið þar í nær sextán aldir og er elsta stóra kirkjan á Vesturlöndum sem var reist til heiðurs Maríu Guðsmóður. Á hverju ári hinn 5. ágúst minnist kaþólska kirkjan vígslu hennar. 

5. ágúst er nákvæmlega 40 dögum fyrir 14. september, sem er hátíð Upphafningar hins heilaga kross (Krossmessu á hausti). Talan 40 er ein af hinum miklu tákum Biblíunnar: 40 dagar syndaflóðsins, 40 ár Ísraels í eyðimörkinni, 40 dagar Móse á Sínaí, 40 daga fasta Elía og 40 daga fasta Jesú í eyðimörkinni. Hún táknar undirbúning, hreinsun og leiðina að nýju upphafi.

Þótt þessi tenging sé ekki hluti af opinberri guðsþjónustubók kirkjunnar, hafa kirkjusagnfræðingar bent á hversu táknræn hún er. Maríukirkjan hin meiri er reist til heiðurs holdtekjunni – því augnabliki þegar Guð tók sér bústað í móðurlífi Maríu. Krosshátíðin fjörutíu dögum síðar leiðir okkur síðan að fullkomnun sama hjálpræðisverks: krossi Krists, þar sem hann gaf líf sitt fyrir heiminn.

Þessi dagur er því ekki aðeins minning um kirkjubyggingu heldur einnig um mikilvægan áfanga í sögu kristinnar trúar. Eftir kirkjuþingið í Efesus árið 431, þar sem kirkjan staðfesti að María skyldi réttilega kölluð Guðsmóðir (Theotokos), lét Sixtus III páfi endurbyggja og helga kirkjuna henni. Hún varð síðan ein helsta pílagrímskirkja kristninnar og hefur verið það allar götur síðan.

Hl. Jóhannes María Vianney – sóknarpresturinn í Ars og verndardýrlingur prestastéttarinnar - minning 4. ágúst

Hl. Jóhann María Vianney verndardýrlingur sóknarpresta

„Ef við skildum í raun hver presturinn er á jörðu, myndum við deyja – ekki af ótta, heldur af elsku.“ Þessi orð eru eignuð hinum heilaga Jóhannesi Maríu Vianney, presti og dýrlingi sem í dag, 4. ágúst, er minnst í kaþólsku kirkjunni um allan heim. Hann var óvenjulegur maður: einfaldur, en andlega djúpur, hreinn og staðfastur í kærleika.

Hl. Jóhannes María fæddist í Dardilly nálægt Lyon árið 1786, á umbrotatímum byltingarinnar í Frakklandi. Hann ólst upp við djúpa trú í skugga ofsókna og sótti sína fyrstu skriftir og altarisgöngu í leynilegri messu. Þegar hann varð 17 ára fann hann köllun til prestsembættis. Námið sóttist þó seint, sérstaklega vegna erfiðleika hans með latínu, og fékk hann ekki inngöngu í prestaskólann í Lyon. En guðsótti og hreinar dyggðir unnu honum hylli eldri prests, sem tók hann í einkakennslu og lagði honum lið til vígslu.

Heilagur Alfons María frá Lígúrí, biskup, kirkjufræðari og reglustofnandi – minning 1. ágúst

Heilagur Alfons María frá Lígúrí, biskup og kirkjufræðari

Heilagur Alfons María frá Lígúrí (1696–1787) var einn áhrifamesti andlegi leiðtogi kaþólsku kirkjunnar á 18. öld. Hann var biskup, kirkjufræðari, siðfræðingur, tónskáld, listmálari og afkastamikill rithöfundur, en umfram allt prestur sem helgaði líf sitt fátækum og þeim sem höfðu fjarlægst kirkjuna.

Hann stofnaði árið 1732 Reglu hins allra heilagasta Endurlausnara, sem þekkt er undir nafninu Redemptorist, sem hefur síðan starfað um allan heim við boðun fagnaðarerindisins meðal hinna fátækustu og þeirra sem samfélagið gleymir.

Hl. Peter Faber Jesúíti - minning 1. ágúst

Hl. Peter Faber

Á stundum heyrum við sögur af óvæntum kynnum sem breyta lífi manns. Slík voru kynni hinna heilögu Peters Fabers og Ignatíusar Loyola í Parísarháskóla á 16. öld. Þar tókst samband sem varð upphafið að reglu sem átti eftir að móta kirkjusöguna — og skapa farveg þar sem persónuleg trú, djúp íhugun og sáttatilraunir voru höfð að leiðarljósi.

Hl. Ignatíus frá Loyola, prestur og reglustofnandi - minning 31. júlí

Heilagur Ignatíus Loyola leggur frá sér vopnin í Montserrat

Í dag, 31. júlí, minnist kirkjan heilags Ignatíusar frá Loyola, prests og stofnanda Jesúítareglunnar. Hann fæddist árið 1491 og lést í Róm árið 1556. Hann var maður umbreytingar: hermaður að eðlisfari, riddaralegur og metnaðarfullur að uppruna, en varð fyrir trúarlegum áhrifum af lestri helgisagna, íhugun þeirra og í pílagrímsferðum. Í gegnum eigin baráttu varð hann öðrum leiðbeinandi og stofnaði trúarreglu sem átti eftir að hafa djúpstæð áhrif á kirkjuna – ekki aðeins sem varnarsveit gegn kenningum 16. aldar, heldur sem nýtt sóknarafl með skýrri köllun: Ad majorem Dei gloriam – til meiri dýrðar Guðs.

Víetnamskar nunnur glíma við kulnun – þjónustan við fátæka hefur sitt verð

Mynd: Global Sisters Report

Hue, Víetnam. Þúsundir kaþólskra nunnna í Víetnam sinna daglega kennslu, heilbrigðisþjónustu og líknarstarfi meðal þeirra fátækustu. Nýleg frétt frá Hue vekur athygli á því að sífellt fleiri þeirra glíma við kulnun, langvarandi veikindi og líkamlegt ofálag.

Ein þeirra er sr. Anna Huynh Thi Binh, 41 árs nunna úr reglu heilags Páls frá Chartres. Hún féll skyndilega í yfirlið við undirbúning og dreifingu ókeypis máltíða fyrir sjúklinga á aðalsjúkrahúsinu í Hue. Læknar greindu hana með blóðleysi og alvarlega örmögnun eftir margra mánaða svefnleysi, síþreytu og streitu.

Þrátt fyrir eigin veikindi hafði hún mestar áhyggjur af sjúklingunum sem treysta á daglegar máltíðir systranna. „Margir þeirra hafa enga peninga til að kaupa sér mat,“ sagði hún.

Í Víetnam starfa tæplega 29 þúsund í trúarreglum og um 80% þeirra eru konur. Þær reka skóla, starfa á sjúkrahúsum og sinna umfangsmiklu hjálparstarfi, en verkefnin hafa vaxið hraðar en starfsliðinu fjölgar.

Heilagur Pétur Krýsológus, biskup og kirkjufræðari - minning 30. júlí

Heilagur Pétur Krýsológus

Það eru til menn sem skilja eftir sig mikil ritverk og aðrir sem geta sagt mikið í aðeins örfáum setningum. Heilagur Pétur Krýsológus tilheyrði síðari hópnum. Hann var svo þekktur fyrir skýrar og áhrifamiklar prédikanir að kirkjan gaf honum viðurnefnið Krýsológus – (úr grísku chrysos = gull og logos = orð), sem lýsir vel orðsnilld hans.

Á fimmtu öld, þegar Vestur-Rómaveldi var að liðast í sundur og óvissa ríkti víða, boðaði hann kristna trú af einfaldleika, skýrleika og djúpri gleði. Hann reyndi ekki að heilla fólk með löngum ræðum heldur vildi að orð Guðs næðu hjörtum þeirra.

Hin heilögu Marta, María og Lasarus – minning 29. júlí

„Marta, Marta, þú ert áhyggjufull og mæðist í mörgu. En eitt er nauðsynlegt“

Í litla þorpinu Betaníu, skammt frá Jerúsalem, átti Jesús heimili utan heimilis síns. Þar bjuggu systkinin Marta, María og Lasarus. Þegar álagið í Jerúsalem varð mikið leitaði hann oft þangað til vina sinna. Þar gat hann hvílst, kennt og átt samtöl sem opinbera okkur dýpstu leyndardóma trúarinnar.

Þótt kirkjan minnist í dag allra þriggja systkinanna stendur Marta í miðju guðspjallanna. Það er hún sem tekur á móti Jesú, það er hún sem á samtölin við hann í textum guðspjallanna, hún sem þjónar honum af alúð, hún sem mætir honum þegar Lasarus hefur dáið og hún sem flytur eina fegurstu trúarjátningu Nýja testamentisins: „Já, Drottinn. Ég trúi að þú sért Kristur, Sonur Guðs.“

Ólafur helgi, píslarvottur og verndardýrlingur Noregs - minning 29. júlí

Ólafur helgi Noregskonungur

Ólafur helgi, Noregskonungur, píslarvottur og verndardýrlingur Noregs, er einn áhrifamesti konungur Norðurlanda á fyrstu öldum kristninnar. Hann fæddist um 995 og ólst upp í heiðnu samfélagi, en tók ungur þátt í víkingaferðum til Englands og Frakklands. Þar komst hann í snertingu við kristna trú og lét skírast í Rúðuborg (Rouen) í Normandí af Róberti erkibiskupi. 

Árið 1015 sneri Ólafur aftur til Noregs og gerði tilkall til krúnunnar sem afkomandi Haraldar hárfagra. Hann nýtti sér valdatóm sem þar ríkti, lagði landið undir sig með samningum og vopnavaldi og lét krýna sig konung yfir öllum Noregi. Hann hóf þá skipulega kristniboðsstefnu, studdi presta og trúboða, lét reisa kirkjur og rífa niður hof heiðninnar. Til að styrkja hina nýju kirkjuskipan kallaði hann einnig til landsins presta og munka frá Englandi. Meðal þeirra var Grímkell, sem varð nánasti kirkjulegi ráðgjafi konungs. Að ráðum hans voru sett ný kristin lög og ýmsir fornir siðir afnumdir sem þóttu stangast á við fagnaðarerindið. Samhliða þessari trúarlegu endurnýjun beitti Ólafur þó einnig hörðum refsingum gegn þeim sem héldu í forna siði og varð fljótt umdeildur fyrir strangleika og einræðistilburði.

Blessaður Jóhannes Soreth – endurnýjandi Karmelreglunnar á umbrotatímum, minning 28. júlí

Blessaður Jóhannes Soreth

Blessaður Jóhannes Soreth var Frakki að ætt og uppruna, fæddur í Normandí um árið 1394 og starfaði stóran hluta fimmtándu aldar sem var tími mikilla hræringa í Evrópu: langvarandi styrjaldir, pólitísk sundrung og djúp kirkjuleg kreppa settu mark sitt á samfélög og einstaklinga. Hundrað ára stríðið milli Frakka og Englendinga skóp sundurlyndi og öryggisleysi, en innan kirkjunnar hafði nýlega gengið yfir tímabil klofnunar og mótstöðulaus spilling ógnaði trúverðugleika hennar. Í þessu andrúmslofti reis upp ungi Karmelítinn Jóhannes Soreth og kallaði reglu sína til iðrunar, dýpri bænarlífs og trúarlegs aga.

Heilagur Títus Brandsma, karmelíti, prestur og píslarvottur – minning 27. júlí

Heilagur Títus Brandsma

Í sjúkrastofu fangabúðanna í Dachau lá lítill og máttfarinn karmelíti. Hann vissi að dauðinn var skammt undan. Hjúkrunarfræðingur gekk að rúmi hans með banvæna sprautu í hönd. Hún var sjálf kaþólsk að uppruna en hafði fjarlægst trú sína og starfaði nú fyrir nasistana.

Í stað þess að fordæma hana eða biðja um miskunn tók fanginn upp rósakrans sinn og rétti henni. Hann sagði fáein vingjarnleg orð og bað Guð að fyrirgefa henni og leiða hana aftur til sín. Stuttu síðar var honum gefin banvæn sprauta. Áratugum síðar kom þessi sama kona til karmelítaklausturs, iðraðist og bar vitni í rannsókn málsins sem leiddi til þess að Títus Brandsma var tekinn í tölu blessaðra.

Þannig varð síðasta prédikun hans ekki flutt úr prédikunarstól heldur úr sjúkrarúmi, með fyrirgefningu í stað haturs.

Heilagur Jakob postuli hinn mikli - hátíð 25. júlí

Pílagrímurinn og Santiago de Compostela

Á hverju ári leggja þúsundir manna upp í ferð til Santiago de Compostela á norðvesturhorni Spánar. Sumir ganga aðeins síðustu hundrað kílómetrana, aðrir leggja að baki langar leiðir yfir Pýreneafjöll, um sléttur Kastilíu og grænar hæðir Galisíu. Þeir bera föggur sínar á bakinu, safna stimplum í pílagrímavegabréf og fylgja gulum örvum og skeljum sem vísa veginn til grafar heilags Jakobs postula.

Sumir leggja af stað í skýrri trú. Aðrir ganga til að vinna úr sorg, veikindum eða tímamótum í lífinu. Enn aðrir leita kyrrðar, félagsskapar eða þess einfalda frelsis sem felst í því að eiga aðeins eitt verkefni þann daginn: að halda áfram eftir veginum.

Á áfangastað rís dómkirkjan í Santiago de Compostela. Þar er varðveitt sú forna kirkjuhefð að líkamsleifar heilags Jakobs hins mikla hvíli. Sagnfræðingar hafa lengi rætt uppruna hefðarinnar og hvort postulinn hafi sjálfur prédikað á Spáni. En hvað sem þeirri umræðu líður hefur Jakob í meira en þúsund ár kallað óteljandi menn og konur út á veginn – ekki aðeins veginn til Santiago, heldur veg trúarinnar.

Heilagur Sarbel Makhluf, prestur og einsetumaður - minning 24. júlí

Heilagur Sarbel Makhluf prestur og einsetumaður

Hátt uppi í fjöllum Líbanons, þar sem sedrustrén sem nefnd eru í Biblíunni teygja sig til himins og djúpir dalir bera enn svip fornrar kristni, bjó munkur sem virtist ætla að hverfa úr sögunni. Hann leitaði ekki frægðar, skrifaði ekki bækur og stofnaði ekki reglu. Hann óskaði aðeins eftir að vera í kyrrð með Guði.

Á meðan aðrir leituðu á markaðstorgin eða í borgirnar dró einsetumaðurinn og presturinn Sarbel sig sífellt lengra inn í þögnina. Dagarnir liðu í bæn, helgihaldi og erfiðisvinnu. Samt varð þessi einsetumaður, sem vildi vera ósýnilegur, einn þekktasti dýrlingur Austurkirkjunnar. Eftir dauða hans streymdu pílagrímar að gröf hans og kraftaverk voru rakin til fyrirbænar hans.

Þannig varð líf hans lifandi áminning um orð Jesú: „Sá sem lítillækkar sjálfan sig mun upp hafinn verða.“ (Lk 14.11)

Heilög Birgitta af Svíþjóð, reglustofnandi og verndardýrlingur Evrópu - 23. júlí

Heilög Birgitta af Svíþjóð, reglustofnandi og verndardýrlingur Evrópu

Heilög Birgitta af Svíþjóð (1303–1373) reglustofnandi og verndardýrlingur Evrópu er einstök persóna í sögu kirkjunnar og í norrænni trúarmenningu. Hún sameinaði í einni manneskju hlutverk ekkju, móður, reglustofnanda, spámannlegrar raddar og trúarlegs leiðtoga á alþjóðavettvangi. Hún var djúphyggjukona, sem lifði í nánu sambandi við Krist og mótaði líf sitt af opinberunum, bænalífi og samúð með þeim sem áttu um sárt að binda. Með lífi sínu og ritum varð hún brú milli norðurs og suðurs – tákn um að heilagleiki á Norðurlöndum væri ekki minna virðingarverður en sá sem spratt úr klaustrum sunnar í Evrópu.

Heilög María Magdalena, postuli postulanna - hátíð 22. júlí

Þegar Jesús kallaði hana með nafni sínu – „María!“ – breyttist sorgin í gleði

Á þessum degi minnumst við heilagrar Maríu Magdalenu, sem kirkjan heiðrar með sérstakri hátíð sem postula postulanna. Hún var fyrsta manneskjan sem varð vitni að upprisu Krists og fékk það hlutverk að boða postulunum gleðitíðindin. Guðspjall dagsins úr Jóhannesarguðspjalli (Jh. 20, 1-2 og 11-18) lýsir náið þessum merka atburði og þeirri umbreytingu sem verður þegar manneskja sem elskar og leitar mætir hinum upprisna Kristi.