Heilagur Matteus postuli og guðspjallamaður – hátíð 21. september

Köllun heilags Matteusar. Glerlistaverk byggt á hinu fræga málverki Caravaggios Köllun heilags Matteusar (1599–1600). Kristur kallar Matteus frá tollborðinu og ljós náðarinnar rýfur myrkrið: „Miskunnsemi vil ég, ekki fórnir“ (Mt 9,13).

Við Galíleuvatn, líklega í Kapernaum, sat dag einn tollheimtumaður við störf sín. Matteus hét hann og tilheyrði stétt manna sem naut lítillar virðingar meðal Gyðinga. Tollheimtumenn störfuðu innan skattkerfis rómverska valdsins og voru þess vegna gjarnan álitnir samverkamenn hernámsmanna. Kerfið bauð auk þess upp á misnotkun og auðgun á kostnað annarra. Það kemur því ekki á óvart að í guðspjöllunum eru tollheimtumenn iðulega nefndir í sömu andrá og syndarar.^[1][2] En einmitt þennan mann sá Jesús.

Heilagur Janúaríus, biskup og píslarvottur - minning 19. september

Heilagur Janúaríus

Heilagur Janúaríus (lat. Januarius, ít. San Gennaro) er biskup og píslarvottur frá upphafi fjórðu aldar og verndardýrlingur Napólí. Minning hans er órjúfanlega tengd einu kunnasta trúarfyrirbæri kaþólskrar hefðar: ampúlum sem sagðar eru geyma blóð hans og þar sem dökkt og þykkt innihald verður við ákveðin tækifæri fljótandi. Fyrir Napólíbúa er þetta ekki aðeins forvitnilegt fyrirbæri heldur tákn sem hefur tengt borgina, dýrlinginn og trú hennar saman öldum saman.^[1][3]

Heilagur Jósef frá Cupertino – fransiskani og furðuverk Guðs - minning 18. september

Heilagur Jósef frá Cupertino

Heilagur Jósef frá Cupertino (1603–1663) er einn sérstæðasti dýrlingur fransiskana. Hann átti erfitt með nám, þótti lítt hæfur til margra þeirra starfa sem honum voru falin og leið hans inn í reglulífið var langt frá því að vera greið. En undir þessu látlausa yfirbragði bjó djúpt bænalíf, auðmýkt og óvenjuleg einlægni í trú. Frægastur varð hann fyrir það algleymisástand og svif frá jörðu sem fjölmargar frásagnir samtímamanna greina frá. Af þeim sökum hefur hann stundum verið nefndur „fljúgandi munkurinn“ og síðar orðið verndardýrlingur flugmanna og flugfarþega.¹

Heilög Hildegard frá Bingen, mey og kirkjufræðari - minning 17. september

Heilög Hildegard frá Bingen – mey og kirkjufræðari

Í dag, 17. september, heldur Kirkjan minningu heilagrar Hildegardar frá Bingen, meyjar og kirkjufræðara. Hildegard var ein merkasta kona miðalda, benediktínsk nunna og abbadís, dulspekingur, guðfræðingur, rithöfundur, skáld, tónskáld og fræðikona. Hún fæddist árið 1098 og lést 17. september 1179, og er minningardagur hennar því haldinn á dánardegi hennar.

Heilagir Kornelíus páfi og Kýpríanus biskup píslarvottar – minning 16. september

Heilagir Kornelíus páfi og Kypríanus biskup, píslarvottar

Í dag minnist Kirkjan tveggja mikilla hirða þriðju aldar, heilags Kornelíusar páfa og heilags Kýpríanusar, biskups í Karþagó. Þeir störfuðu hvor á sínum stað, annar í Róm og hinn í Norður-Afríku, en vinátta þeirra og bréfaskipti urðu mikilvægt tákn um einingu Kirkjunnar á tímum þegar hún stóð frammi fyrir ofsóknum utan frá og alvarlegum deilum innan frá. Báðir urðu þeir að lokum píslarvottar fyrir Krist.

Harmkvæli Maríu meyjar – minning 15. september

Í dag, 15. september, heldur Kirkjan minningu harmkvæla Maríu meyjar. Litúrgískur litur dagsins er hvítur. Dagsetningin er engin tilviljun. Í gær, 14. september, héldum við hátíð upphafningar hins heilaga kross og beindum sjónum okkar að krossi Krists. Í dag horfum við aftur til Golgata, en nú sérstaklega til móðurinnar sem stendur undir krossinum.¹

„Stóðu hjá krossi Jesú móðir hans og móðursystir hans, María kona Klópa, og María Magdalena. Þegar Jesús sá móður sína og lærisveininn, sem hann elskaði, standa þar, sagði hann við móður sína: ‚Kona, sjá son þinn.‘ Síðan sagði hann við lærisveininn: ‚Sjá móður þína.‘ Og frá þeirri stundu tók lærisveinninn hana heim til sín.“ (Jóh 19.25–27)

Upphafning hins heilaga kross – Krossmessa á hausti

Altaristaflan í Kirkju hins heilaga Kross á Selfossi er eftir Unni Guðnýju Maríu Gunnarsdóttur og ber heitið Ave Crux, Spes unica – „Heill sé þér, heilagi kross, eina von okkar.“

Í dag, 14. september, heldur Kirkjan hátíð upphafningar hins heilaga kross, sem á Íslandi hefur frá fornu fari verið nefnd Krossmessa á hausti. Hátíðin beinir sjónum okkar að sjálfu tákni kristinnar trúar: krossinum sem Kristur dó á og varð fyrir okkur tákn hjálpræðis, lífs og sigurs. Lestrar dagsins eru úr 4. Mósebók 21,4b–9, Sálmi 78 og Jóhannesarguðspjalli 3,13–17. Þeir leiða okkur inn í hina miklu þversögn trúarinnar: að tæki aftöku og niðurlægingar skuli verða tákn lífs og dýrðar. Jesús segir við Nikódemus:

„Eins og Móse hóf upp höggorminn í eyðimörkinni, þannig á Mannssonurinn að verða upp hafinn, svo að hver sem trúir hafi eilíft líf í honum.“ (Jh 3,14–15)

Hið heilaga nafn Maríu – valkvæð minning 12. september

Í dag minnist kirkjan hins heilaga nafns Maríu, móður Jesú. Nafn hennar hefur um aldir verið kristnum mönnum tákn trúar, vonar og trausts á Guð. Heilagur Bernharður frá Clairvaux líkti Maríu við „stjörnu hafsins“ sem lýsir þeim sem sigla um ólgusjó lífsins og bendir þeim leiðina til Krists.

Blessuð María af Jesú - minning 12. september

Blessuð María af Jesú

Í dag, 12. september, minnist Karmelreglan hinnar blessuðu Maríu af Jesú (María López de Rivas), meyjar í karmelítaklaustrinu í Toledo á Spáni. Hún var nákomin heilagri Teresu af Jesú kirkjufræðara og vann með henni að endurnýjun Karmels á Spáni á 16.–17. öld. Hún afsalaði sér lífi í forréttindum og valdi einfaldleika, bæn og kyrrláta þjónustu. Í sumum samfélögum karmelíta er minningardagur hennar haldinn 11. september; María lést 13. september 1640. Í Árbók kaþólsku kirkjunnar á Íslandi er minningardagurinn skráður 12. september, og miðum við við það hér.

Kirkja hins heilaga Kross vígð á Selfossi – lifandi kirkja rís á gömlum helgislóðum

Altaristaflan er eftir Unni Guðnýju Maríu Gunnarsdóttur og ber heitið 
Ave Crux, Spes unica – „Heill sé þér, heilagi kross, eina von okkar.“

Laugardagurinn 5. september 2026 verður lengi í minnum hafður í sögu kaþólsku kirkjunnar á Suðurlandi. Þann dag vígði Davíð Bartimej Tencer biskup hina nýju Kirkju hins heilaga Kross á Selfossi að viðstöddu miklu fjölmenni.

Kirkjan stendur við Móaveg, skammt frá bökkum Ölfusár. Samkvæmt upplýsingum Reykjavíkurbiskupsdæmis komu um 600 manns saman til vígslunnar. Sama dag fór jafnframt fram æskulýðsdagur biskupsdæmisins á Selfossi í blíðskaparveðri.

Athöfnin hófst fyrir utan kirkjuna þar sem Davíð biskup og Bragi Bjarnason, bæjarstjóri Árborgar, klipptu á borða við inngang kirkjunnar. Að því loknu hófst sjálf vígsluathöfnin og hátíðarmessan.

Heilagur Pétur Claver prestur og jesúíti - minning 9. september

Heilagur Pétur Claver prestur og jesúíti

Í dag, 9. september, minnist kirkjan heilags Péturs Claver, jesúítaprests sem helgaði nær fjörutíu ár af lífi sínu þjónustu við afríska þræla sem fluttir voru nauðugir yfir Atlantshafið til Cartagena í núverandi Kólumbíu. Hann kallaði sjálfan sig „þræl Afríkumanna að eilífu“ og lét þau orð verða að ævistarfi. Þegar þrælaskipin lögðust að bryggju í Cartagena beið Pétur ekki eftir því að fólkið kæmi til hans. Hann gekk sjálfur niður í dimmar og loftlausar lestarnar þar sem hundruð manna höfðu verið hlekkjuð saman eftir hræðilega siglingu yfir Atlantshafið. Með sér hafði hann mat, lyf og það sem hann gat aflað til að lina þjáningar þeirra. Áður en hann talaði við fólkið um Guð vildi hann sýna því kærleika Guðs í verki.

Fæðing heilagrar Maríu meyjar – hátíð 8. september

Fæðing heilagrar Maríu meyjar

Í dag, 8. september, fagnar kirkjan einni af elstu Maríuhátíðunum: fæðingu heilagrar Maríu meyjar. Þessi dagur er tákn vonar og gleði, þar sem með fæðingu hennar nálgast sú stund þegar Guð sjálfur kemur í heiminn í mannsmynd.

Heilög Regína, mey og píslarvottur - minning 7. september

Heilög Regína mey og píslarvottur

Í dag, 7. september, minnist kirkjan heilagrar Regínu, ungrar meyjar og píslarvotts frá 3. öld. Um ævi hennar vitum við ekki mikið með vissu, en minning hennar hefur lifað í kirkjunni um aldir og dýrkun hennar á sér mjög gamlar rætur í Frakklandi.

Heilög Móðir Teresa frá Kalkútta – minning 5. september

Heilög móðir Teresa frá Kalkútta stofnandi Kærleiksboðberanna (Missionaries of Charity)

„Ég kynni ykkur voldugustu konu heims.“ Þannig kynnti Pérez de Cuéllar, þáverandi framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, Móður Teresu frá Kalkútta þegar hún steig á svið á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 26. október 1985. Sjálfri fannst henni þessi lýsing óþægileg. Hún kallaði sig frekar „blýantstubb í höndum Guðs.“

Heilög Rósalía mey frá Palermo – minning 4. september

Heilög Rósalía frá Palermó

Heilög Rósalía (um 1125–1160) er verndardýrlingur borgarinnar Palermó á Sikiley. Hún er kölluð La Santuzza („litla heilaga“) og er minnst 4. september. Líf hennar var hulið í einveru og bæn, en öldum eftir dauða hennar varð hún tákn vonar fyrir heila borg á tímum mikillar neyðar. [1]