Heilagur Híerónýmus – prestur, biblíuþýðandi og kirkjufræðari - minning 30. september

Heilagur Híerónýmus, prestur og kirkjufræðari

Hinn 30. september minnist kirkjan heilags Híerónýmusar, eins helsta fræðimanns fornkirkjunnar. Hann var eldhugi að eðlisfari, en jafnframt maður bænar og íhugunar sem helgaði stóran hluta ævi sinnar því að þýða, rannsaka og skýra heilaga ritningu. Verk hans hafa mótað kristna hefð allt fram á okkar daga og hann er einn þeirra manna sem kirkjan heiðrar sem kirkjufræðara.^[1]

Engladagur, hátíð hinna heilögu höfuðengla Mikaels, Gabríels og Rafaels - 29. september

Í dag, 29. september, fagnar kirkjan Engladegi, hátíð hinna heilögu höfuðengla Mikaels, Gabríels og Rafaels. Hátíðin hefur verið haldin frá fornu fari, þegar kristnir menn reistu kirkjur og helgidóma þeim til dýrðar og leituðu eftir vernd þeirra. Þeir eru þjónar Guðs og sendiboðar, sem ritningarnar kynna sem tákn um návist og kraft Drottins.¹

Heilagur Lárentíus Ruiz og félagar píslarvottar - minning 28. september

Heilagur Lárentíus Ruiz

Í fangelsi í Japan syngja kristnir fangar sálma. Þeir eru langt frá öryggi heimila sinna og vita að þeirra bíða þjáningar og dauði. Samt hljómar lofgjörðin. Jóhannes Páll II rifjaði þennan söng upp þegar hann tók píslarvottana frá Nagasaki í tölu blessaðra árið 1981: þeir höfðu sungið Drottni sálma bæði í fangavistinni og við dauða sinn. Meðal þeirra var Lárentíus Ruiz, skrifari frá Manila, eiginmaður og þriggja barna faðir. ^[2]

Heilagir Kosmas og Damíanus - minning 26. september

Hinir heilögu Kosmas og Damíanus

Hinn 26. september minnist kaþólska kirkjan hinna heilögu Kosmasar og Damíanusar, lækna og píslarvotta. Minning þeirra beinir sjónum okkar að þjónustu við sjúka og þeirri köllun kristins manns að láta trúna bera ávöxt í kærleiksverkum. Í arfleifð kirkjunnar lifa þeir sem menn er helguðu hæfileika sína Guði og náunganum. ^[1]

Heilagur Píus frá Pietrelcina - minning 23. september

Heilagur Píus frá Pietrelcina (Padre Pio)

Francesco Forgione fæddist 25. maí 1887 í Pietrelcina á Ítalíu, inn í fátæka sveitafjölskyldu. Frá unga aldri bar hann innra með sér löngun til að ganga í trúarreglu. Sextán ára að aldri gekk hann í nýliðaþjálfun Kapúsínareglunnar og tók sér nafnið bróðir Píus (Fra Pio). Hann var vígður til prests árið 1910 og flutti sex árum síðar í klaustrið Santa Maria delle Grazie í San Giovanni Rotondo. Þar helgaði hann sig sérstaklega skriftamálunum og sat við að hlýða skriftum klukkustundum saman dag hvern. Hápunktur þjónustu hans var þó altarisgangan. Sjálfur lýsti hann sér sem „fátækum bróður sem biður“ og sagði að bænin væri „okkar besta vopn“ og „lykill til að opna hjarta Guðs“.[1]

Heilagur Matteus postuli og guðspjallamaður – hátíð 21. september

Köllun heilags Matteusar. Glerlistaverk byggt á hinu fræga málverki Caravaggios Köllun heilags Matteusar (1599–1600). Kristur kallar Matteus frá tollborðinu og ljós náðarinnar rýfur myrkrið: „Miskunnsemi vil ég, ekki fórnir“ (Mt 9,13).

Við Galíleuvatn, líklega í Kapernaum, sat dag einn tollheimtumaður við störf sín. Matteus hét hann og tilheyrði stétt manna sem naut lítillar virðingar meðal Gyðinga. Tollheimtumenn störfuðu innan skattkerfis rómverska valdsins og voru þess vegna gjarnan álitnir samverkamenn hernámsmanna. Kerfið bauð auk þess upp á misnotkun og auðgun á kostnað annarra. Það kemur því ekki á óvart að í guðspjöllunum eru tollheimtumenn iðulega nefndir í sömu andrá og syndarar.^[1][2] En einmitt þennan mann sá Jesús.

Heilagur Janúaríus, biskup og píslarvottur - minning 19. september

Heilagur Janúaríus

Heilagur Janúaríus (lat. Januarius, ít. San Gennaro) er biskup og píslarvottur frá upphafi fjórðu aldar og verndardýrlingur Napólí. Minning hans er órjúfanlega tengd einu kunnasta trúarfyrirbæri kaþólskrar hefðar: ampúlum sem sagðar eru geyma blóð hans og þar sem dökkt og þykkt innihald verður við ákveðin tækifæri fljótandi. Fyrir Napólíbúa er þetta ekki aðeins forvitnilegt fyrirbæri heldur tákn sem hefur tengt borgina, dýrlinginn og trú hennar saman öldum saman.^[1][3]

Heilagur Jósef frá Cupertino – fransiskani og furðuverk Guðs - minning 18. september

Heilagur Jósef frá Cupertino

Heilagur Jósef frá Cupertino (1603–1663) er einn sérstæðasti dýrlingur fransiskana. Hann átti erfitt með nám, þótti lítt hæfur til margra þeirra starfa sem honum voru falin og leið hans inn í reglulífið var langt frá því að vera greið. En undir þessu látlausa yfirbragði bjó djúpt bænalíf, auðmýkt og óvenjuleg einlægni í trú. Frægastur varð hann fyrir það algleymisástand og svif frá jörðu sem fjölmargar frásagnir samtímamanna greina frá. Af þeim sökum hefur hann stundum verið nefndur „fljúgandi munkurinn“ og síðar orðið verndardýrlingur flugmanna og flugfarþega.¹

Heilagur Albert patríarki af Jerúsalem – sáttasemjari og löggjafi Karmels - hátíð 17. september

Heilagur Albert patríarki í Jerúsalem

Heilagur Albert, patríarki af Jerúsalem, var uppi á tímum þegar trú, stjórnmál og hernaðarátök fléttuðust náið saman. Hann gegndi ábyrgðarstörfum í kirkjunni, miðlaði málum milli stríðandi aðila og lauk ævi sinni með sviplegum hætti árið 1214. Varanlegasta arfleifð hans varð þó stuttur texti sem hann samdi fyrir einsetumenn á Karmelfjalli: lífsreglan sem enn er grundvallarrit Karmelfjölskyldunnar. ^[1–3]

Heilög Hildegard frá Bingen, mey og kirkjufræðari - minning 17. september

Heilög Hildegard frá Bingen – mey og kirkjufræðari

Í dag, 17. september, heldur Kirkjan minningu heilagrar Hildegardar frá Bingen, meyjar og kirkjufræðara. Hildegard var ein merkasta kona miðalda, benediktínsk nunna og abbadís, dulspekingur, guðfræðingur, rithöfundur, skáld, tónskáld og fræðikona. Hún fæddist árið 1098 og lést 17. september 1179, og er minningardagur hennar því haldinn á dánardegi hennar.

Heilagir Kornelíus páfi og Kýpríanus biskup píslarvottar – minning 16. september

Heilagir Kornelíus páfi og Kypríanus biskup, píslarvottar

Í dag minnist Kirkjan tveggja mikilla hirða þriðju aldar, heilags Kornelíusar páfa og heilags Kýpríanusar, biskups í Karþagó. Þeir störfuðu hvor á sínum stað, annar í Róm og hinn í Norður-Afríku, en vinátta þeirra og bréfaskipti urðu mikilvægt tákn um einingu Kirkjunnar á tímum þegar hún stóð frammi fyrir ofsóknum utan frá og alvarlegum deilum innan frá. Báðir urðu þeir að lokum píslarvottar fyrir Krist.

Harmkvæli Maríu meyjar – minning 15. september

Í dag, 15. september, heldur Kirkjan minningu harmkvæla Maríu meyjar. Litúrgískur litur dagsins er hvítur. Dagsetningin er engin tilviljun. Í gær, 14. september, héldum við hátíð upphafningar hins heilaga kross og beindum sjónum okkar að krossi Krists. Í dag horfum við aftur til Golgata, en nú sérstaklega til móðurinnar sem stendur undir krossinum.¹

„Stóðu hjá krossi Jesú móðir hans og móðursystir hans, María kona Klópa, og María Magdalena. Þegar Jesús sá móður sína og lærisveininn, sem hann elskaði, standa þar, sagði hann við móður sína: ‚Kona, sjá son þinn.‘ Síðan sagði hann við lærisveininn: ‚Sjá móður þína.‘ Og frá þeirri stundu tók lærisveinninn hana heim til sín.“ (Jóh 19.25–27)

Upphafning hins heilaga kross – Krossmessa á hausti

Altaristaflan í Kirkju hins heilaga Kross á Selfossi er eftir Unni Guðnýju Maríu Gunnarsdóttur og ber heitið Ave Crux, Spes unica – „Heill sé þér, heilagi kross, eina von okkar.“

Í dag, 14. september, heldur Kirkjan hátíð upphafningar hins heilaga kross, sem á Íslandi hefur frá fornu fari verið nefnd Krossmessa á hausti. Hátíðin beinir sjónum okkar að sjálfu tákni kristinnar trúar: krossinum sem Kristur dó á og varð fyrir okkur tákn hjálpræðis, lífs og sigurs. Lestrar dagsins eru úr 4. Mósebók 21,4b–9, Sálmi 78 og Jóhannesarguðspjalli 3,13–17. Þeir leiða okkur inn í hina miklu þversögn trúarinnar: að tæki aftöku og niðurlægingar skuli verða tákn lífs og dýrðar. Jesús segir við Nikódemus:

„Eins og Móse hóf upp höggorminn í eyðimörkinni, þannig á Mannssonurinn að verða upp hafinn, svo að hver sem trúir hafi eilíft líf í honum.“ (Jh 3,14–15)

Hið heilaga nafn Maríu – valkvæð minning 12. september

Í dag minnist kirkjan hins heilaga nafns Maríu, móður Jesú. Nafn hennar hefur um aldir verið kristnum mönnum tákn trúar, vonar og trausts á Guð. Heilagur Bernharður frá Clairvaux líkti Maríu við „stjörnu hafsins“ sem lýsir þeim sem sigla um ólgusjó lífsins og bendir þeim leiðina til Krists.

Blessuð María af Jesú - minning 12. september

Blessuð María af Jesú

Í dag, 12. september, minnist Karmelreglan hinnar blessuðu Maríu af Jesú (María López de Rivas), meyjar í karmelítaklaustrinu í Toledo á Spáni. Hún var nákomin heilagri Teresu af Jesú kirkjufræðara og vann með henni að endurnýjun Karmels á Spáni á 16.–17. öld. Hún afsalaði sér lífi í forréttindum og valdi einfaldleika, bæn og kyrrláta þjónustu. Í sumum samfélögum karmelíta er minningardagur hennar haldinn 11. september; María lést 13. september 1640. Í Árbók kaþólsku kirkjunnar á Íslandi er minningardagurinn skráður 12. september, og miðum við við það hér.