Heilög Rósalía mey frá Palermo – minning 4. september

Heilög Rósalía frá Palermó

Heilög Rósalía (um 1125–1160) er verndardýrlingur borgarinnar Palermó á Sikiley. Hún er kölluð La Santuzza („litla heilaga“) og er minnst 4. september. Líf hennar var hulið í einveru og bæn, en öldum eftir dauða hennar varð hún tákn vonar fyrir heila borg á tímum mikillar neyðar. [1]

Æviágrip

Rósalía fæddist í Palermó á 12. öld og samkvæmt hefðinni tilheyrði hún aðalsætt. Hún var um tíma við hirð Margrétar drottningar, eiginkonu Vilhjálms konungs á Sikiley, en yfirgaf hirðlífið ung og valdi þess í stað einveru, bæn og algjöra helgun Guði. Hún dró sig að lokum í hlé á Monte Pellegrino, fjallinu sem rís yfir Palermó, og hafði þar aðsetur í helli. Þar lifði hún sem einsetukona í bæn og íhugun þar til hún lést ung að árum. Dýrkun Rósalíu er staðfest allt frá 13. öld, þótt hún hafi síðar um tíma dofnað. Árið 1624 geisaði skæð plága í Palermó. Samkvæmt hefðinni hafði Rósalía birst veikri konu árið áður, læknað hana og hvatt hana til að fara í pílagrímsferð upp á Monte Pellegrino. Þegar konan fór loks þangað í maí 1624 birtist Rósalía henni aftur og vísaði á staðinn þar sem líkamsleifar hennar skyldu vera. Þær fundust 15. júlí 1624. Giannettino Doria kardínáli, erkibiskup Palermó, lét rannsaka beinin og 11. febrúar 1625 komst nefnd að þeirri niðurstöðu að um væri að ræða bein konu og að aðstæður fundarins bentu til þess að þetta væru líkamsleifar heilagrar Rósalíu. Þær voru síðan bornar hátíðlega til dómkirkjunnar í Palermó. Á tímum plágunnar voru líkamsleifar hennar bornar í skrúðgöngu um borgina og í kjölfarið tengdist Rósalía með sérstökum hætti von borgarbúa um lausn undan farsóttinni. Dýrkun hennar efldist mjög og hún varð umfram allt verndardýrlingur Palermó. Enn í dag skipar hún sérstakan sess í trúarlífi borgarinnar. [1]

Af kærleika til Drottins míns

Í bréfi sem Frans páfi sendi kirkjunni í Palermó árið 2024, þegar 400 ár voru liðin frá fundi líkamsleifa Rósalíu, rifjaði hann upp orð sem tengd eru köllun hennar: „Per amore Domini mei“ – „Af kærleika til Drottins míns.“ Páfinn segir þessi orð lýsa því hvernig Rósalía gaf Guði líf sitt og yfirgaf auðæfi heimsins. Hann bendir jafnframt á að þetta val eigi enn erindi við kristið fólk. Að fylgja Kristi sé að velja rökvísi fagnaðarerindisins, gera kærleikanum rúm í hjartanu og gefa hann öðrum. Í „skóla heilagrar Rósalíu“, segir Frans páfi, lærum við að hafna hinu óþarfa og gefa okkur sjálf öðrum af örlæti. [2]

Tilvitnun

„Með Rósalíu, konu vonarinnar, hvet ég ykkur því: Kirkja Palermó, rís upp! Vertu viti nýrrar vonar.“ Frans páfi, í bréfi til kirkjunnar í Palermó í tilefni þess að 400 ár voru liðin frá fundi líkamsleifa heilagrar Rósalíu, 29. júní 2024. Síðar í sama bréfi kallar páfinn hana „konu hljóðrar bænar“ og hvetur hina trúuðu til að leita fyrirbæna hennar svo óttinn víki og þeir geti orðið hugrakkir lærisveinar Krists og byggjendur vonar. [2]

Lærdómur

Saga heilagrar Rósalíu hefst ekki á fjölmennum torgum Palermó heldur í einveru hellisins. Hún leitaði ekki frægðar eða áhrifa. Hún yfirgaf það sem heimurinn taldi verðmætt til þess að gefa sig Guði: Af kærleika til Drottins míns. En hið hulda líf hennar gleymdist ekki. Öldum síðar, þegar borgin hennar stóð frammi fyrir dauða og ótta, varð einsetukonan frá Monte Pellegrino tákn vonar. Það sem hafði virst lítið og hljótt varð að styrk fyrir heila borg. Þar liggur kannski sérstakur boðskapur Rósalíu til okkar. Við lifum í samfélagi sem metur sýnileika, hraða og árangur mikils. Hún minnir okkur á að Guð vinnur einnig í þögninni. Bæn sem enginn sér, kærleiksverk sem enginn tekur eftir og trúfesti sem fær enga viðurkenningu geta borið ávöxt langt út fyrir það sem við sjálf fáum séð. Og þegar ótti, veikindi eða önnur „plága“ samtímans sækir að, kallar Frans páfi okkur í anda Rósalíu til þess að gefast ekki upp. Kristinn maður er kallaður til að vera byggjandi vonar – ekki vegna þess að hann neiti erfiðleikunum heldur vegna þess að hann treystir því að miskunn Guðs sé stærri en myrkrið. [2]

Bæn

Guð, þú sem kallaðir heilaga Rósalíu
til að yfirgefa hégóma heimsins
og helga þér líf sitt í bæn og einveru,
gef okkur að leita þín af einlægu hjarta
og elska þig umfram allt.

Kenndu okkur að þekkja það sem er óþarft,
að gefa öðrum af örlæti
og varðveita vonina þegar ótti og mótlæti sækja að.

Fyrir fyrirbæn heilagrar Rósalíu
styrk þá sem glíma við veikindi og neyð
og ger okkur að ljósberum vonar,
friðar og kærleika í samfélagi okkar.

Fyrir Krist, Drottin vorn.
Amen.

Heimildir

[1] Vatican News: „S. Rosalia, vergine di Palermo“ – Santo del giorno, 4. september.
[2] Frans páfi: Bréf í tilefni 400 ára afmælis fundar líkamsleifa heilagrar Rósalíu, 29. júní 2024.

Heilagur Gregoríus mikli – páfi og kirkjufræðari - Minning 3. september

Heilagur Gregoríus mikli, páfi og kirkjufræðari

Heilagur Gregoríus mikli (um 540–604) var páfi á tíma mikilla atburða og persóna hans markaði djúp spor í sögu kirkjunnar. Hann er talinn einn af hinum fjórum miklu kirkjufræðurum Vesturkirkjunnar ásamt hinum heilögu Ambrósíusi, Híerónýmusi og Ágústínusi. Hann var leiðtogi sem sameinaði mikla skipulagshæfileika, djúpa trú og umhyggju fyrir fátækum, sjúkum og þeim sem ekki þekktu Krist.

Æviágrip

Gregoríus fæddist í Róm um árið 540 inn í rómverska aðalsætt. Faðir hans gegndi háu embætti í borginni. Móðir hans, heilög Silvía, er í tölu heilagra, og einnig föðursystir hans, heilög Tarsilla. Þannig erfði hann ekki aðeins háan félagslegan sess heldur einnig djúpa kristna trúararfleifð.

Æska hans var mörkuð þungbærum stórviðburðum sögunnar: árið 542 gekk skæð plága yfir Ítalíu og í kjölfarið fylgdu innrásir og ófriður sem lögðu samfélagið í rúst víða um land. Þrátt fyrir þetta hlaut Gregoríus framúrskarandi menntun og varð sjálfur borgarforingi Rómar (praefectus urbi) aðeins um þrítugt. En hið æðsta veraldlega embætti borgarinnar nægði honum ekki. Hann heyrði kall Krists: „Far þú, seldu allt sem þú átt og gef fátækum.“ Hann breytti fjölskylduvillu sinni á Caelíushæð í klaustur, lét af embætti og gerðist munkur.

Blessaður Louis-Joseph François og félagar, píslarvottar – minning 2. september

Blessaður Louis-Joseph François og félagar

Í dag, 2. september, minnist Vinsentsfjölskyldan blessaðs Louis-Joseph François og félaga hans, presta úr Reglu trúboða heilags Vinsents af Páli sem létu lífið á tímum frönsku byltingarinnar. Þeir voru ekki hermenn og börðust ekki gegn byltingunni með vopnum. Átök þeirra snerust um samviskuna: hvort prestur gæti svarið eið sem hann taldi ósamrýmanlegan trú sinni og samfélagi við kirkjuna. Louis-Joseph François var einn þeirra sem svöruðu þeirri spurningu með lífi sínu.

Prestur og prédikari

Louis-Joseph François fæddist 3. febrúar 1751 í Busigny í Frakklandi. Aðeins fimmtán ára gamall gekk hann inn í Reglu trúboða heilags Vinsents af Páli, Congregatio Missionis, og vann síðar heit sín innan reglunnar. Hann starfaði lengi við prestsmenntun og varð yfirmaður prestaskólans í Troyes. Síðar gegndi hann starfi aðalritara reglunnar. François þótti sérstaklega góður prédikari og var fenginn til að flytja ræður við merkileg tækifæri. Meðal þeirra var minningarræða um Louise prinsessu af Frakklandi, dóttur Loðvíks XV, sem hafði yfirgefið hirðlífið og gerst karmelnunna.

Árið 1788 var François sendur til Saint-Firmin í París þar sem hann tók við stjórn prestaskóla. Þar beið hans erfitt verkefni. Byggingar þurftu viðhald, fjárhagurinn var þröngur og tryggja þurfti framtíð skólans. En brátt varð ljóst að miklu stærri stormur var að skella á Frakklandi.

Heilagur Zenon – píslarvottur frá Níkomedíu - Minning 2. september

Hl. Zenon ásamt sonum sínum, Concordíusi og Þeódórusi

Heilagur Zenon var kristinn píslarvottur í Níkomedíu í Litlu-Asíu, þar sem nú er borgin İzmit í Tyrklandi. Um ævi hans vitum við lítið með vissu, en nafn hans hefur varðveist í píslarvottatölum kirkjunnar og minning hans er haldin 2. september.

Æviágrip

Gömul kristin hefð segir Zenon hafa verið föður tveggja sona, Concordíusar og Þeódórusar, og að þeir hafi allir liðið píslarvætti fyrir trú sína á Krist. Vatican News segir að aftaka þeirra sé rakin í fornri latneskri helgisögu, passio, sem tengir píslarvætti þeirra við valdatíma Júlíanusar fráhvarfsmanns á árunum 361–363.

Heilagur Egidíus einsetumaður - minning 1. september

Heilagur Egidíus einsetumaður og hindin

Í dag, 1. september, minnist kirkjan heilags Egidíusar, sem á latínu nefnist Aegidius og er víða þekktur undir nöfnunum Giles, Gilles eða Egidio. Hann var einsetumaður eða munkur sem virðist hafa starfað í sunnanverðu Frakklandi á fyrstu öldum miðalda. Um ævi hans vitum við lítið með fullri vissu, en minning hans varð ein sú útbreiddasta meðal dýrlinga miðalda.

Talið er að Egidíus hafi lifað á 7. eða snemma á 8. öld við neðri hluta Rhône-fljóts. Síðar reis klaustur sem kennt var við hann í Saint-Gilles-du-Gard og varð það mikilvægur pílagrímsstaður. Bærinn Saint-Gilles óx síðan upp í kringum klaustrið og leið pílagríma til Santiago de Compostela lá þar um.

Heilög Teresía Margrét af hinu alhelga Hjarta Jesú - minning 1. september

Heilög Teresía Margrét af hinu alhelga Hjarta Jesú

Heilög Teresía Margrét af hinu alhelga Hjarta Jesú (1747–1770) var Karmelnunna sem lifði stutta ævi en skildi eftir sig djúp andleg áhrif. Hún fæddist sem Anna Maria Redi í Arezzo á Ítalíu og ólst upp í trúuðu og velmegandi umhverfi. Hún sýndi snemma guðræknislega köllun og gekk sextán ára gömul í Karmelregluna í Flórens.

Höfuðdagur – Píslarvætti heilags Jóhannesar skírara - minning 29. ágúst

Heilagur Jóhannes skírari

Í dag minnist kirkjan píslarvættis heilags Jóhannesar skírara. Á íslensku hefur þessi dagur verið nefndur Höfuðdagur. Guðspjallið segir frá því hvernig Jóhannes skírari var hálshöggvinn að skipan Heródesar Antípasar. Hann var fangelsaður vegna þess að hann hafði átalið siðferðisbrot konungs (Mk 6,18). Flavius Jósefus, sagnaritari þess tíma, segir að Heródes hafi óttast uppreisn í kjölfar áhrifa Jóhannesar á fólkið. Í veislu Heródesar, í samkvæmi sem einkenndist af drykkjusvalli, varð hégómlegt loforð til þess Jóhannes missti líf sitt (Mk 6,17-29).

Heilagur Ágústínus af Hippo, biskup og kirkjufræðari - minning 28. ágúst

Hl. Ágústínus kirkjufræðari

Heilagur Ágústínus (354–430) er einn af áhrifamestu kirkjufræðurum kristninnar. Hann var biskup í Hippo í Norður-Afríku og verk hans hafa mótað guðfræði og heimspeki Vesturkirkjunnar fram á okkar daga. Ágústínus var maður mikillar greindar og brennandi ástríðu – líf hans er vitnisburður um leit mannsins að sannleikanum og hvernig Guð leiðir leitandann heim.

Heilög Móníka – minning 27. ágúst

Heilög Móníka

Heilög Móníka (331–387) er ein þekktasta móðir kristinnar hefðar. Hennar er minnst fyrir þrautseigju, óbilandi trú og stöðuga bæn fyrir syni sínum Ágústínusi, sem síðar varð einn mesti kirkjufræðari Vesturkirkjunnar. Hún er fyrirmynd þeirra sem biðja fyrir fjölskyldum sínum og treysta á miskunn Guðs.

Æviágrip

Móníka var fædd í Tagaste í Norður-Afríku árið 331, af berberskum uppruna, í auðugri kristinni fjölskyldu. Hún lærði heilaga ritningu af mikilli einlægni og mótaðist af reglulegri bæn og sakramentunum. Í æsku barðist hún við veikleika sem varð henni dýrmæt lífsreynsla. Þegar henni var falið að sækja vín úr tunnu, fór hún að fá sér smá sopa á leiðinni. Smám saman varð þetta að vana og ómeðvitað hafði hún þróað með sér leynda löngun í vín. En einn daginn, þegar þjónustustúlka á heimilinu reiddist henni, kallaði hún hana vínkerlingu. Þessi smánun stakk ungu stúlkuna svo sárt að hún áttaði sig á því hversu langt hún hafði látið leiða sig. Það varð henni opinberun og hún snérist frá vananum með bæn og aga. Þannig lærði hún snemma að takast á við eigin veikleika og að treysta á náð Guðs.

Hátíð heilagrar Maríu meyjar frá Jasna Góra - 26. ágúst

Eftirmynd helgimyndarinnar í Jasna Góra sem nú er í kapellu Karmelklaustursins í Hafnarfirði

Í borginni Czestochowa, rúmlega 200 þúsund manna borgar í suðurhluta Póllands stendur klaustrið Jasna Góra (Bjartafjall) þar sem varðveitt er íkon heilagrar Maríu meyjar, kölluð Svarta Madonnan sem nýtur mikillar virðingar. Hún er meðal helgustu helgidóma Evrópu og hefur frá miðöldum verið miðja bænalífs og pílagrímaferða, jafnvel á árum síðari heimsstyrjaldar þegar öll ferðalög voru hættuleg fór fólk í einkaferðir til Jasna Góra. 

Klaustrið var stofnað árið 1382 og skv. helgisögn kom íkonið þangað tveim árum síðar. Helgisögn hermir að hl. Lúkas guðspjallamaður hafi málað myndina á borðplötu úr heimili hinnar Heilögu fjölskyldu. Í óeiginlegri merkingu má a.m.k. segja að hl. Lúkas Guðspjallamaður hafi dregið upp skýra mynd af Maríu mey í guðspjalli sínu. 

Heilagur Loðvík IX Frakkakonungur – minning 25. ágúst

Heilagur Lúðvík IX Frakkakonungur

Í dag, 25. ágúst, minnist kirkjan heilags Loðvíks IX Frakkakonungs, eins merkasta kristna þjóðhöfðingja miðalda. Í honum mættust vald og auðmýkt, konungleg ábyrgð og persónulegt bænalíf. Hann leit ekki á konungdóminn fyrst og fremst sem rétt til að stjórna heldur sem köllun til að þjóna, gæta réttlætis og bera sérstaka ábyrgð gagnvart þeim sem minnst máttu sín.

Loðvík fæddist í Poissy í Frakklandi 25. apríl 1214. Faðir hans var Loðvík VIII Frakkakonungur en móðir hans Blanka af Kastilíu, kona sem hafði djúp áhrif á trúarlegt uppeldi sonar síns. Þegar faðir hans lést árið 1226 var Loðvík aðeins tólf ára og var krýndur konungur sama ár. Blanka móðir hans fór því fyrst um sinn með ríkisstjórnina og tókst, þrátt fyrir uppreisnir voldugra aðalsmanna, að varðveita ríkið fyrir son sinn.

Áhrif hennar á Loðvík voru þó ekki aðeins pólitísk. Hún lagði mikla áherslu á kristilegt uppeldi hans og sú trú sem honum var innrætt í æsku varð ekki aðeins einkamál konungsins heldur mótaði hugmynd hans um skyldur hans sem þjóðhöfðingja.

Heilagur Barthólómeus postuli - hátíð 24. ágúst

Heilagur Barthólómeus postuli

Í dag, 24. ágúst, heldur kirkjan hátíð heilags Bartólómeusar postula, eins hinna tólf sem Kristur kallaði til að fylgja sér og verða vitni upprisu sinnar. Um ævi Bartólómeusar vitum við miklu minna en margra annarra postula. En í guðspjalli dagsins fáum við óvenju skýra svipmynd af manni sem byrjar á efasemd en endar í trúarjátningu.

Bartólómeus er nefndur meðal postulanna í samstofna guðspjöllunum og Postulasögunni. Frá fornu fari hefur hann almennt verið tengdur Natanael í Jóhannesarguðspjalli, manninum frá Kana í Galíleu sem Filippus leiðir til Jesú. Sú samsömun er gömul kirkjuhefð, þótt hún verði ekki sönnuð með fullri vissu út frá texta Nýja testamentisins einum.

Hl. María mey og drottning - minning 22. ágúst

Hl. María mey drottning himins og jarðar við hlið Sonar síns, Guðs og manns á himnum

Í dag, 22. maí minnist kirkjan heilagrar Maríu, meyjar og drottningar. Hún er dýrðarkóróna sköpunarinnar, reist til himna við hlið Sonar síns, konungs konunganna. Hjá Kærleiksboðberunum (Systrum Móður Teresu í Ingólfsstræti) er þessi dagur einnig helgaður Hinu Flekklausa hjarta Maríu, sem er verndari reglunnar.

Hl. Píus X páfi – minning 21. ágúst

Hl. Píus X páfi

Í dag, 21. ágúst, minnist Kaþólska kirkjan heilags Píusar X páfa, sem gegndi embætti arftaka heilags Péturs postula frá 1903 til 1914. Hann var fátækur sveitastrákur sem varð páfi – og síðar dýrlingur. Áherslur hans voru einfaldar og djúpar: Að uppfræða hinn almenna kristna mann, efla lífið í sakramentunum og verja hina hreinu trú gegn villukenningum. Hans er sérstaklega minnst fyrir að hafa hvatt til þess að fleiri færu daglega til altaris og fyrir að opna börnum leið að altarinu á unga aldri – breyting sem hefur haft djúp áhrif í kirkjunni allt til dagsins í dag.

Heilagur Bernharður frá Clairvaux, ábóti og kirkjufræðari - minning 20. ágúst

Heilagur Bernharður frá Clairvaux, ábóti og kirkjufræðari

Heilagur Bernharður frá Clairvaux var einn áhrifamesti kirkjumaður 12. aldar, ábóti, prédikari, guðfræðingur og dulhyggjumaður. Hann var maður mikillar mælsku og óvenjulegs persónulegs áhrifamáttar, en undir öllu því sem hann skrifaði og kenndi liggur einföld spurning: Hvernig lærir maður að elska Guð?

Bernharður leit ekki fyrst og fremst á kristna trú sem safn kenninga sem maður samþykkir, heldur sem samband sem maður vex inn í. Guð elskar manninn og vekur með kærleika sínum svar í hjarta hans. Markmið hins kristna lífs er því að kærleikurinn hreinsist smám saman af eigingirni, uns maður elskar Guð vegna þess að hann er Guð – og að lokum sjálfan sig og alla sköpunina í ljósi kærleika hans.

Þess vegna eru orð hans úr prédikun sem Kirkjan les á minningardegi hans svo einkennandi:

„Ég elska vegna þess að ég elska, ég elska til að ég megi elska.“