Hl. María mey og drottning - minning 22. ágúst

Hl. María mey drottning himins og jarðar við hlið Sonar síns, Guðs og manns á himnum

Í dag, 22. maí minnist kirkjan heilagrar Maríu, meyjar og drottningar. Hún er dýrðarkóróna sköpunarinnar, reist til himna við hlið Sonar síns, konungs konunganna. Hjá Kærleiksboðberunum (Systrum Móður Teresu í Ingólfsstræti) er þessi dagur einnig helgaður Hinu Flekklausa hjarta Maríu, sem er verndari reglunnar.

Hl. Píus X páfi – minning 21. ágúst

Hl. Píus X páfi

Í dag, 21. ágúst, minnist Kaþólska kirkjan heilags Píusar X páfa, sem gegndi embætti arftaka heilags Péturs postula frá 1903 til 1914. Hann var fátækur sveitastrákur sem varð páfi – og síðar dýrlingur. Áherslur hans voru einfaldar og djúpar: Að uppfræða hinn almenna kristna mann, efla lífið í sakramentunum og verja hina hreinu trú gegn villukenningum. Hans er sérstaklega minnst fyrir að hafa hvatt til þess að fleiri færu daglega til altaris og fyrir að opna börnum leið að altarinu á unga aldri – breyting sem hefur haft djúp áhrif í kirkjunni allt til dagsins í dag.

Heilagur Bernharður frá Clairvaux, ábóti og kirkjufræðari - minning 20. ágúst

Heilagur Bernharður frá Clairvaux, ábóti og kirkjufræðari

Heilagur Bernharður frá Clairvaux var einn áhrifamesti kirkjumaður 12. aldar, ábóti, prédikari, guðfræðingur og dulhyggjumaður. Hann var maður mikillar mælsku og óvenjulegs persónulegs áhrifamáttar, en undir öllu því sem hann skrifaði og kenndi liggur einföld spurning: Hvernig lærir maður að elska Guð?

Bernharður leit ekki fyrst og fremst á kristna trú sem safn kenninga sem maður samþykkir, heldur sem samband sem maður vex inn í. Guð elskar manninn og vekur með kærleika sínum svar í hjarta hans. Markmið hins kristna lífs er því að kærleikurinn hreinsist smám saman af eigingirni, uns maður elskar Guð vegna þess að hann er Guð – og að lokum sjálfan sig og alla sköpunina í ljósi kærleika hans.

Þess vegna eru orð hans úr prédikun sem Kirkjan les á minningardegi hans svo einkennandi:

„Ég elska vegna þess að ég elska, ég elska til að ég megi elska.“

Heilagur Jóhannes Eudes – trúboði, reglustofnandi og postuli hjarta Jesú og Maríu – minning 19. ágúst

Heilagur Jóhannes Eudes

Heilagur Jóhannes Eudes var einn af hinum miklu endurnýjendum frönsku kirkjunnar á 17. öld. Hann var trúboði, prédikari, stofnandi, kennari presta og brautryðjandi í guðrækni við hjörtu Jesú og Maríu. En það sem sameinar þessi ólíku störf hans er ein einföld hugsun: Kristur vill halda áfram lífi sínu í okkur.

Trúin var Jóhannesi ekki fyrst og fremst safn kenninga sem maður samþykkir, heldur líf sem maður tekur á móti. Í skírninni hefst líf Krists í hinum kristna manni og köllun hans er að leyfa Kristi að móta huga sinn, vilja, hendur og hjarta. Þess vegna varð hjartað svo mikilvægt í andlegu lífi Jóhannesar. Hjarta Jesú var honum tákn hins takmarkalausa kærleika Guðs og hjarta Maríu fullkomnasta mannlega svarið við þeim kærleika.

Blessaðir Jóhannes skírari, Mikael Aloisius og Jakob, píslarvottar – minning 18. ágúst

Í dag, 18. ágúst, minnist Karmel þriggja presta úr reglu berfættra Karmelíta sem létu lífið í ofsóknum frönsku byltingarinnar árið 1794: hinna blessuðu Jóhannesar skírara Duverneuil, Mikaels Aloisiusar Brulard og Jakobs Gagnot.

Þeir létu ekki lífið frammi fyrir aftökusveit eða undir fallöxi byltingarinnar. Píslarvætti þeirra var hægara en ef til vill ekki síður ógnvekjandi. Þeir voru fangelsaðir ásamt hundruðum annarra presta og reglufólks um borð í fangaskipum við Rochefort á vesturströnd Frakklands. Þar voru þeir sviptir frelsi sínu, bjuggu við hungur, sjúkdóma, þrengsli, niðurlægingu og biðu brottflutnings sem aldrei varð af.

Í þessum aðstæðum varð trú þeirra ekki aðeins staðfesta gagnvart ofsækjendum sínum. Hún birtist í þjónustu við aðra fanga, þolinmæði í þjáningunni og þeirri ákvörðun að láta hvorki hatur né hefndarhug ná tökum á hjarta sínu.

Uppnumning Maríu meyjar til himna – 15. ágúst

Uppnumning Maríu meyjar til himna

Hátíð uppnumningar hinnar heilögu Maríu meyjar til himna var þegar haldin hátíðleg 15. ágúst á 5. öld. Í austri var hún kölluð Dormition – „hinn heilagi svefn Maríu“ – en í vestri var litið á hana sem „fæðingardaginn til himna“. Í Róm hófst þessi hátíð um miðja 7. öld. Hún hlaut hins vegar sitt endanlega form 1. nóvember 1950 þegar Píus páfi XII lýsti yfir og skilgreindi sem guðlega opinberaðan trúarlærdóm að hin óflekkaða Móðir Guðs, María mey, hafi að loknu jarðlífi sínu verið numin í líkama og sálu til himna.

Hl. Maximilían María Kolbe – prestur og píslarvottur - Minning 14. ágúst

Hl. Maximilían Kolbe

Hl. Maximilían María Kolbe fæddist 8. janúar 1894 í bænum Zduńska Wola í Póllandi og hlaut skírnarnafnið Raimund. Sem drengur var hann lífsglaður og venjulegur, en tólf ára gamall breyttist eitthvað í fari hans eftir að móðir hans hafði ávítað hann. Hann sagði henni síðar frá sjón sem hann hafði fengið í bæn: María mey birtist honum með tvær kórónur, eina hvíta sem táknaði hreinleika, og eina rauða sem táknaði píslarvætti, og spurði hvort hann vildi þær báðar. Hann svaraði játandi.

Heilagir Pontíanus páfi og Hippolýtus prestur, píslarvottar - minning 13. ágúst

Heilagir Pontíanus og Hippolýtus

Í dag, 13. ágúst, minnist Kirkjan tveggja manna sem áttu sér óvenjulega sameiginlega sögu: heilags Pontíanusar páfa og heilags Hippolýtusar prests, píslarvotta.

Þeir höfðu ekki alltaf staðið saman. Þvert á móti hafði Hippolýtus verið einn harðasti andstæðingur biskupa Rómar og staðið fyrir sundrungu innan Kirkjunnar. Hann var lærður guðfræðingur, eindreginn varnarmaður þess sem hann taldi vera rétta trú og aga Kirkjunnar, en varð jafnframt svo ósveigjanlegur í afstöðu sinni að hann lenti utan einingar hennar. Pontíanus var hins vegar lögmætur biskup Rómar og páfi.

Svo gerðist hið óvænta. Ofsóknir sameinuðu mennina sem deilurnar höfðu aðskilið. Árið 235 voru þeir báðir sendir í útlegð til Sardiníu þar sem þeir þoldu harðræði og dóu vegna þjáninganna sem fylgdu útlegðinni. Forn hefð Kirkjunnar varðveitir minningu þeirra beggja sem píslarvotta. Þannig varð síðasti kafli ævi þeirra ekki saga sundrungar heldur sátta, trúfesti og sameiginlegrar fórnar.

Hl. Fílúmena – 13. ágúst

Hl. Fílúmena

Dýrkun á heilagri Fílúmenu og spurningarnar um hver hún hafi í raun og veru verið eiga upptök sín í Róm hinn 25. maí 1802. Þá fundust við uppgröft í Priscilla-katakombunum við Via Salaria bein ungrar stúlku, um þrettán ára að aldri, ásamt gleríláti sem talið var geyma blóð hennar. Grafhvelfingin var lokuð með þremur leirtöflum, þar sem stóð: LUMENA / PAX TE / CUM FI. Talið var að töflurnar hefðu verið settar upp á röngunni, þannig að áletrunin ætti að vera PAX TECUM FILUMENA – „Friður sé með þér, Fílúmena.“ Merki á töflunum, þar á meðal pálmagrein og spjót, bentu til að hér væri um kristinn píslarvott frá fyrstu öldum kirkjunnar að ræða. Á þeim tíma var almennt talið að flestir sem grafnir voru í katakombunum hefðu dáið í ofsóknum fyrstu alda.

Heilög Jóhanna Fransiska de Chantal – móðir, ekkja og stofnandi Reglu Heimsóknar Maríu - minning 12. ágúst

Heilög Jóhanna Fransiska Frémiot de Chantal

Hinn 12. ágúst minnist kaþólska kirkjan heilagrar Jóhönnu Fransisku Frémiot de Chantal (1572–1641), móður, ekkju og stofnanda Reglu Heimsóknar Maríu (Visitatio Mariae). Líf hennar sýnir að heilagleikinn getur vaxið í fjölskyldulífi, sorg, ábyrgð og daglegri þjónustu.

Hún var náinn samverkamaður heilags Frans frá Sales og saman mótuðu þau andlega arfleifð sem hefur haft djúp áhrif á kirkjuna fram á okkar daga. Ef Frans frá Sales var hinn mildi kennari, þá varð Jóhanna Fransiska sú sem lifði samkvæmt kenningu hans af einstökum styrk og miðlaði henni áfram til komandi kynslóða.

Hl. Klara frá Assisí, mey og reglustofnandi – minning 11. ágúst

Hl.Klara frá Assisí mey

Pálmasunnudag árið 1211 yfirgaf átján ára gömul stúlka, Klara að nafni, heimili sitt í Assisí að næturlagi. Hún elskaði fjölskyldu sína heitt, en í hjarta hennar hafði Guð vakið löngun til hins sanna frelsis: að verða fátæk af eigin vilja. Sjö árum áður hafði hún orðið vitni að atburði sem breytti lífi hennar – ungi maðurinn Frans frá Assisí, auðugur og vel klæddur, hafði afklæðst öllu í augsýn föður síns og tekið á sig fátækt Krists. Þessa nótt beið Frans hennar við litlu kapelluna Portiuncula. Klara klippti af sér hárið, klæddist grófgerðum ullarfatnaði og hlaut skjól í Benediktsklaustrinu í Bastia Umbra. Faðir hennar reyndi árangurslaust að fá hana heim aftur – en ákvörðun hennar var óafturkræf.

Heilagur Lárentíus, djákni og píslarvottur - hátíð 10. ágúst

Heilagur Lárentíus, djákni og píslarvottur

Á hverju ári um miðjan ágúst lýsist næturhiminninn upp af Perseiðaloftsteinunum. Í kristinni alþýðuhefð hafa þessar stjörnur stundum verið kallaðar tár Lárentíusar, því kirkjan minnist hinn 10. ágúst eins ástsælasta píslarvotts síns, heilags Lárentíusar djákna. Þótt þessi tenging sé þjóðleg hefð fremur en kirkjuleg bendir hún á sannleik sem kristnir menn hafa varðveitt í nærri sautján aldir: ljós heilagra deyr ekki með dauðanum heldur heldur áfram að lýsa upp veg annarra.

Lárentíus varð ekki frægur vegna þess hvernig hann dó heldur vegna þess hvernig hann lifði. Hann helgaði líf sitt þjónustu Krists í hinum fátæku og sýndi með öllu lífi sínu að kærleikurinn er mesti fjársjóður kirkjunnar.

Hl. Teresa Benedikta af Krossinum, Karmelnunna og verndardýrlingur Evrópu - minning 9. ágúst

Heilög Teresa Benedikta af Krossinum, Karmelnunna og verndardýrlingur Evrópu

Edith Stein var fædd í Breslau 12. október árið 1891, á friðþægingardeginum (Yom Kippur), helgasta degi gyðingaársins. Hún ólst upp í trúfastri gyðingafjölskyldu, en á unglingsárum missti hún trúna og hætti meðvitað að biðja. Allt líf hennar einkenndist af ástríðufullri leit að sannleikanum. Hún lagði stund á heimspeki og lauk doktorsprófi með hæstu einkunn undir leiðsögn heimspekingsins Edmunds Husserls, eins fremsta hugsuðar samtímans og upphafsmanns fyrirbærafræðinnar (phenomenology).  Leið hennar til Krists hófst þegar hún varð vitni að djúpri trú ekkju vinar síns, sem bar sorg sína með friði og von. Nokkrum árum síðar las hún sjálfsævisögu heilagrar Teresu frá Ávila og sagði þegar hún hafði lokið bókinni: „Þetta er sannleikurinn.“ Edith snerist þá til kaþólskrar trúar og árið 1922 var hún skírð inn í kaþólsku kirkjuna. Árið 1933 gekk hún í Karmelklaustrið í Köln þar sem hún tók sér nafnið Teresa Benedikta af Krossinum. Ákvörðun hennar um að gerast kaþólsk og síðar karmelsystir varð móður hennar mikil sorg, þótt gagnkvæm virðing og ást héldust alla tíð.

Heilagur Dóminíkus, prestur og reglustofnandi – minning 8. ágúst

Hl. Dóminíkus, prestur og stofnandi Prédikarareglunnar

Í dag, 8. ágúst, minnist Kaþólska kirkjan heilags Dóminíkusar, prests og stofnanda Prédikarareglunnar (Dóminíkanareglunnar). Hann fæddist árið 1170 í Caleruega á Spáni og varð einn áhrifamesti boðberi fagnaðarerindisins á miðöldum. Á tímum mikilla trúardeilna sýndi hann að sannleikurinn verður fyrst og fremst boðaður með lífi sem á rætur í bæn, auðmýkt og kærleika. Árið 1216 stofnaði hl. Dóminíkus reglu sem varð þekkt sem Dóminíkanareglan, með það að markmiði að  boða rétta trú. Reglan lagði áherslu á þekkingu, bænir og trúboð í gegnum kenningar og rannsóknir.

Hl. Albert frá Trapani, prestur og karmelíti - minning 7. ágúst

Hl. Albert frá Trapani. Mynd: ChatGPT

Hl. Albert frá Trapani var fyrsti dýrlingurinn innan Karmelreglunnar eftir að hún flutti frá Landinu helga til Evrópu. Hann var álitinn undramaður og fyrirmyndarprestur og naut mikillar dýrkunar meðal alþýðu fólks. Heilagleiki hans birtist einkum í friðsælu viðmóti, heitri bæn og elsku til fátækra.

Frá Karmelfjalli til Evrópu
 
Karmelítareglan á sér uppruna meðal einsetumunka sem settust að á Karmelfjalli í Palestínu á fyrri hluta 13. aldar og helguðu líf sitt bæn, íhugun og sjálfsafneitun í anda Elía spámanns. Þeir fengu reglu sína staðfesta árið 1226. Um og eftir 1238 versnaði öryggisástandið verulega í Landinu helga, einkum eftir að mamelúkar, hernaðarelíta egypskra múslima, hófu að leggja undir sig kristin yfirráðasvæði. Einsetumennirnir á Karmelfjalli urðu að flýja og dreifðust um Evrópu.