 |
| Heilagur Alfons María frá Lígúrí, biskup og kirkjufræðari |
Heilagur Alfons María frá Lígúrí (1696–1787) var einn áhrifamesti andlegi leiðtogi kaþólsku kirkjunnar á 18. öld. Hann var biskup, kirkjufræðari, siðfræðingur, tónskáld, listmálari og afkastamikill rithöfundur, en umfram allt prestur sem helgaði líf sitt fátækum og þeim sem höfðu fjarlægst kirkjuna.
Hann stofnaði árið 1732 Reglu hins allra heilagasta Endurlausnara, sem þekkt er undir nafninu Redemptorist, sem hefur síðan starfað um allan heim við boðun fagnaðarerindisins meðal hinna fátækustu og þeirra sem samfélagið gleymir.
Frá glæsilegum lögmanni til lítilláts prests
Alfons fæddist nærri Napólí í aðalsfjölskyldu og þótti afburðagáfaður frá unga aldri. Aðeins sextán ára gamall lauk hann doktorsprófi í bæði borgaralegum og kirkjulegum lögum og varð einn efnilegasti lögmaður konungsríkisins Napólí.
En þrátt fyrir velgengnina fann hann að líf hans skorti dýpri tilgang. Eftir að hafa tapað mikilvægu dómsmáli ákvað hann að yfirgefa lögfræðina og helga líf sitt Guði. Hann var vígður til prests árið 1726 og lagði sig allan fram við að boða fagnaðarerindið meðal hinna fátæku, sjúku og yfirgefnu.
Stofnandi reglunnar sem leitaði hinna yfirgefnu
Alfons sá að margt fólk á landsbyggðinni hafði litla eða enga reglulega sálgæslu. Því stofnaði hann Redemptoristaregluna með það markmið að fara þangað sem aðrir fóru ekki.
Prestarnir ferðuðust milli þorpa, prédikuðu, kenndu trúna á einföldu máli, hlýddu á játningar, sungu með fólkinu og komu aftur reglulega svo enginn þyrfti að upplifa sig yfirgefinn. Einkunnarorð reglunnar urðu að boða hina ríkulegu endurlausn Krists þeim sem mest þurftu á henni að halda.
Í siðfræði sinni lagði hann áherslu á að Guð laðar menn fyrst til sín með kærleika en ekki ótta. Presturinn á því ekki fyrst og fremst að vera dómari heldur hirðir sem hlustar, leiðbeinir og vekur von. Þess vegna lagði Alfons svo mikla rækt við játninguna og persónulega sálusorgun. Hann vissi að engar tvær manneskjur ganga nákvæmlega sömu leið og að Guð vinnur í hverju hjarta af þolinmæði og miskunn.
Þessi sýn á enn fullt erindi við kirkju samtímans. Á öllum tímum eru til menn og konur sem upplifa sig gleymd, misskilin eða óvelkomin. Dæmi Alfonsar minnir okkur á að kirkjan á ekki að bíða eftir að fólk finni leiðina til hennar heldur leggja sjálf af stað og mæta því með sama kærleika og Kristur sýndi. Þar byrjar hið sanna trúboð.
Kirkjufræðari kærleikans
Alfons skrifaði meira en eitt hundrað bækur. Þær þekktustu í enskum þýðingum eru The Glories of Mary, The Practice of the Love of Jesus Christ, Visits to the Blessed Sacrament og hið áhrifamikla rit Moral Theology.
Á hans tíma ríkti oft annað hvort óhóflegur strangleiki eða óhófleg linka í siðfræði kirkjunnar. Alfons lagði fram nýja leið þar sem sannleikur og miskunn mætast. Hann kenndi að Guð væri fyrst og fremst kærleikur og að kristið líf ætti að mótast af þakklæti fyrir endurlausnina fremur en ótta við refsingu.
Vegna þessa varð hann verndardýrlingur játningarfeðra og siðfræðinga og er enn í dag einn áhrifamesti höfundur kaþólskrar siðfræði.
Bænin er hin mikla leið hjálpræðisins
Í ritum sínum lagði Alfons sérstaka áherslu á bænina. Hann var sannfærður um að enginn gæti lifað kristnu lífi án reglulegrar bænar.
Hann skrifaði: „Allt hjálpræði vort veltur á bæninni. Ef þú biður mun hjálpræði þitt vera öruggt.“
Af þessum sökum hefur kirkjan stundum nefnt hann bænalækninn (Doctor of Prayer).
„Guð elskaði okkur fyrst“
Í lestri tíðabænabókarinnar á minningardegi hans kemur fram kjarninn í guðfræði Alfonsar. Hann byrjar ekki á því sem maðurinn á að gera fyrir Guð heldur á því sem Guð hefur þegar gert fyrir manninn. Guð elskaði okkur áður en við fæddumst. Hann gaf okkur lífið, sköpunina og að lokum sinn eigin Son. Kristið líf er því ekki fyrst og fremst tilraun til að vinna sér hylli Guðs heldur svar við kærleika sem þegar hefur verið gefinn.
Þess vegna verður kærleikurinn til Jesú ekki þvingun heldur þakklátt svar við þeirri miskunn sem birtist í holdtekjunni, krossinum og evkaristíunni.
Hvað getum við lært af heilögum Alfonsi í dag?
Á tímum þar sem margir upplifa kirkjuna annaðhvort sem of stranga eða merkingarlausa minnir Alfons okkur á að sannleikur og miskunn fara saman. Guð dregur menn ekki fyrst til sín með ótta heldur með kærleika. Hann minnir okkur einnig á að kirkjan má aldrei bíða eftir því að fólk komi til hennar. Hún þarf að leggja af stað og leita þeirra sem standa utan samfélagsins, rétt eins og Kristur sjálfur gerði.
Loks kennir hann okkur að trúin þarf að vera skiljanleg. Hann skrifaði ekki aðeins fyrir fræðimenn heldur fyrir venjulegt fólk. Hann samdi sálma, skrifaði bækur á alþýðumáli og prédikaði þannig að allir gætu skilið boðskapinn. Þar liggur enn mikil áskorun fyrir kirkjuna á okkar dögum.
Bæn
Drottinn Jesús Kristur,
þú fylltir heilagan Alfons Maríu frá Lígúrí elsku til þín og brennandi umhyggju fyrir hinum fátæku og yfirgefnu.
Gef okkur að treysta á miskunn þína fremur en ótta, að vera trúföst í bæninni og boða fagnaðarerindið með orðunum okkar og lífi.
Kenn okkur að elska þig af öllu hjarta, því þú elskaðir okkur fyrst og gafst sjálfan þig fyrir okkur.
Fyrir Krist, Drottin vorn.
Amen.
--
Byggt á efni frá Endurlausnarareglunni: https://redemptorists.net/st-alphonsus-liguori og efri óttusöng tíðabænabókar Kaþólsku kirkjunnar á netinu: https://www.breviar.sk/is