Hl. María mey og drottning - minning 22. ágúst

Hl. María mey drottning himins og jarðar við hlið Sonar síns, Guðs og manns á himnum

Í dag, 22. maí minnist kirkjan heilagrar Maríu, meyjar og drottningar. Hún er dýrðarkóróna sköpunarinnar, reist til himna við hlið Sonar síns, konungs konunganna. Hjá Kærleiksboðberunum (Systrum Móður Teresu í Ingólfsstræti) er þessi dagur einnig helgaður Hinu Flekklausa hjarta Maríu, sem er verndari reglunnar.

Amadeus frá Lausanne

Heilagur Amadeus (1110–1159) var upphaflega munkur í Clairvaux undir forystu hl. Bernharðs. Hann varð síðar biskup í Lausanne í Sviss. Hann er þekktur fyrir hómilíur sínar um Maríu, þar sem hann dregur upp myndir fullar af táknum og trúarhita. Þar lýsir hann Maríu sem brú milli jarðar og himins, móður sem beygir sig í kærleika niður til barna sinna, en einnig drottningu sem englarnir þjóna.

Tilvitnun úr hómilíu hans úr efri óttusöng tíðabænabókarinnar

„Vegna þess heiðurs sem Sonur hennar verðskuldaði var það vissulega rétt að Meymóðirin skyldi fyrst ríkja á jörðu og vera síðan reist í dýrð upp til himna. Það var við hæfi að orðstír hennar breiddist út hér á jörðu niðri svo að hún gæti farið til himinhæða í geysimikilli sælu. […] Á himnum þjónuðu englarnir henni en á jörðu var hún dýrkuð með þjónustu mannanna. Gabríel og englarnir biðu eftir henni á himnum. Hinn hreini sveinn Jóhannes fagnaði að við krossinn var honum trúað fyrir Meymóðurinni; hann annaðist hana ásamt hinum postulunum hér niðri. Englarnir urðu fegnir að sjá drottningu sína; postularnir urðu fegnir að sjá frú sína og báðir hlýddu þeir henni af gæskuríkri trúrækni.“
(Hom. 7) [Heimild] 

Saga hátíðarinnar

Þótt hátíð Maríu drottningar sé tiltölulega ung í almennu kirkjudagatali er sú trúarhefð sem hún byggist á ævaforn. Kristnir menn hafa um aldir ávarpað Maríu sem drottningu himinsins og móður konungsins Krists. Sú trú birtist jafnt í ritum kirkjufeðranna sem í helgisiðum og gömlum bænum kirkjunnar, svo sem Salve Regina – „Heil sért þú, drottning“ – og Regina caeli – „Drottning himins, gleð þig“. Þessi trú hefur einnig um aldir verið lifandi í rósakransbæninni, þar sem fimmti dýrðlegi leyndardómurinn er: María er krýnd á himnum.“

Píus XII páfi stofnaði sérstaka hátíð Maríu drottningar fyrir alla kirkjuna árið 1954, í lok Maríuársins, með alfræðibréfinu Ad Caeli Reginam. Hann tók þar sérstaklega fram að ekki væri verið að innleiða nýja kenningu, heldur draga fram í dagsljósið arfleifð sem lengi hefði lifað í trú og tilbeiðslu kirkjunnar. Hátíðin skyldi upphaflega haldin 31. maí. Athyglisvert er að páfinn fyrirskipaði jafnframt að þann dag skyldi endurnýja vígslu mannkynsins til Flekklauss hjarta Maríu. Tengslin milli drottningartignar Maríu og hjarta hennar voru því til staðar frá upphafi hátíðarinnar.

Við endurskoðun kirkjudagatalsins eftir síðara Vatíkanþingið var hátíðin færð til 22. ágúst, átta dögum eftir hátíð uppnumningar Maríu. Með því varð samband þessara tveggja hátíða enn skýrara: kirkjan fagnar fyrst Maríu sem tekin er upp til himneskrar dýrðar og minnist síðan þeirrar drottningartignar sem hún nýtur við hlið Sonar síns, konungs konunganna.

En þegar Píus XII stofnaði hátíðina var honum ekki aðeins hugleikin himnesk dýrð Maríu. Heimurinn bar enn djúp sár eftir síðari heimsstyrjöldina og ný átök og ótti kalda stríðsins voru þegar farin að setja svip sinn á samtímann. Páfinn vonaði að ákall til Maríu drottningar mætti stuðla að friði milli þjóða og kallaði hana móður og drottningu friðar. Hann sá drottningartign hennar ekki sem mynd af veraldlegu valdi heldur móðurlegri þjónustu, miskunn og fyrirbæn.

Þess vegna hljóma orð heilags Amadeusar frá Lausanne, „Drottning heims og friðar“, með sérstökum styrk á þessum degi. Á tímum þegar styrjaldir, sundrung og ótti setja enn mark sitt á líf milljóna manna er ákall kirkjunnar til Maríu drottningar jafnframt bæn um þann frið sem á upptök sín í Guði og verður að veruleika þegar hjörtu manna opnast fyrir kærleika hans.

Hjarta drottningarinnar

Hjá Kærleiksboðberunum (Missionaries of Charity) er 22. ágúst hátíð Flekklauss hjarta Maríu, verndara reglunnar. Þar mætast á fallegan hátt tvær myndir af Maríu: María drottning og María með hið flekklausa hjarta. Drottningartign hennar felst ekki í valdi að hætti heimsins, heldur í fullkominni samstöðu hennar með vilja Guðs og kærleika hans.

Heilagur Amadeus frá Lausanne lýsir þessu með einkar fallegum orðum. María „fór til Guðs í alsælu“ en beygði sig síðan „niður til náunga sinna af ólýsanlegri elsku“. Því nær sem hún stendur Guði, því meira opnast hjarta hennar fyrir öðrum. Hún heldur engu eftir fyrir sjálfa sig heldur verður, eins og Amadeus segir annars staðar í hómilíunni, að farvegi lifandi vatns sem streymir frá Guði til þyrstra sálna.

Í þessu má einnig sjá eitthvað af köllun Kærleiksboðberanna: að leita Krists í bæninni og finna hann síðan í hinum fátæka, sjúka, einmana og yfirgefna. Flekklaust hjarta Maríu verður þeim þannig fyrirmynd hjarta sem tilheyrir Guði óskipt og getur þess vegna gefið sig óskipt í þjónustu við náungann.

María drottning bendir því ekki frá jörðinni til fjarlægs hásætis. Hún bendir til hjarta sem er svo nátengt hjarta sonar hennar að kærleikur hans fær að streyma óhindrað í gegnum það. Þar birtist konungdómur hennar: í auðmýktinni, þjónustunni og kærleikanum sem beygir sig niður að þeim sem mest þarfnast hans.

Lærdómur

Í heimi þar sem vald er gjarnan mælt í áhrifum, auði og getu til að ráða yfir öðrum sýnir María okkur allt aðra mynd af konungdómi. Hún er drottning vegna þess að hún tilheyrir Guði óskipt og leyfir kærleika hans að móta allt líf sitt. Þess vegna getur hún, eins og hl. Amadeus segir, bæði leitað Guðs í alsælu og beygt sig niður til náungans „af ólýsanlegri elsku“.

Þessi mynd á ekki síður erindi við okkur nú en á dögum Amadeusar. Samfélag okkar hefur aldrei búið yfir meiri möguleikum til samskipta, en samt þekkja margir einmanaleika, kvíða og tilfinningu fyrir því að vera óséðir. Við getum fylgst með þjáningum heimsins nánast um leið og þær gerast, en jafnframt átt á hættu að venjast þeim og ganga fram hjá þjáningu manneskjunnar sem stendur okkur næst.

Flekklaust hjarta Maríu bendir okkur á aðra leið. Hjarta sem opnast fyrir Guði á að verða opnara fyrir manninum. Bænin á ekki að fjarlægja okkur frá heiminum heldur gera okkur næmari fyrir þörfum hans. Þar eiga Kærleiksboðberarnir sér sterka fyrirmynd í Maríu: að finna Krist í bæninni og þekkja síðan sama Krist í þeim sem eru fátækir, einmana, veikir eða gleymdir.

Kannski er það einmitt tign Maríu sem samtíminn þarfnast mest: ekki vald sem upphefur sjálft sig, heldur kærleikur sem beygir sig niður; ekki hjarta sem lokast um eigin hagsmuni, heldur hjarta sem verður farvegur friðar og náðar til annarra.

Bæn

Almáttugi og eilífi Guð,
þú hefur upphafið Maríu, móður Sonar þíns,
til dýrðar himinsins
og krýnt hana drottningu himins og jarðar.

Þú gafst henni hreint og óskipt hjarta,
opið fyrir orði þínu
og fullt kærleika til allra þeirra
sem þú faldir móðurlegri umhyggju hennar.

Veit okkur, að fyrir fyrirbæn hennar
megi hjörtu okkar einnig opnast fyrir þér,
svo að bænin leiði okkur nær náunga okkar
og kærleikur okkar verði sýnilegur
í umhyggju fyrir hinum einmana,
hinum sjúku, fátæku og gleymdu.

Kenndu okkur að leita þín í kyrrð bænarinnar
og þekkja síðan Krist, Son þinn,
í hverri þeirri manneskju sem þarfnast kærleika okkar.
Ger okkur að farvegum friðar þíns og náðar,
uns vér, ásamt Maríu drottningu og öllum heilögum,
fáum að lofa þig að eilífu.

Fyrir Krist, Drottin vorn.
Amen.