 |
| Heilög Fástína Kowalska (1905-1938) |
Hinn 5. október minnist kirkjan heilagrar Maríu Fástínu Kowalska (1905–1938), pólskrar reglusystur sem gjarnan er nefnd postuli hinnar guðdómlegu miskunnsemi. Stutt ævi hennar var að ytra útliti fábreytt: hún vann í eldhúsi, sinnti garðyrkju og tók á móti fólki við klausturdyr. En úr þessu hljóðláta lífi barst boðskapur sem hefur snert fólk um allan heim: að treysta miskunn Guðs, leita fyrirgefningar hans og sýna öðrum þá miskunn sem við sjálf þiggjum. Minning hennar var tekin inn í almennt rómverskt kirkjudagatal árið 2020 sem valkvæð minning. [1] [2]
Frá fátæku sveitaheimili til klausturs
Fástína fæddist 25. ágúst 1905 í þorpinu Głogowiec í Póllandi. Foreldrar hennar, Marianna og Stanisław Kowalski, voru fátæk og trúuð bændahjón. Hún var þriðja barn þeirra af tíu og hlaut nafnið Helena í skírninni. Á heimilinu lærði hún að biðja, vinna og bera umhyggju fyrir öðrum. Skólaganga hennar var aðeins um þrjú ár og á unglingsaldri fór hún að vinna við heimilisstörf til að sjá fyrir sér og hjálpa fjölskyldunni. [3]
Hún taldi sig þegar sjö ára hafa skynjað köllun til reglulífs, en foreldrar hennar vildu ekki fyrst um sinn samþykkja klausturgöngu hennar. Eftir reynslu sem hún lýsti sem sýn á hinn þjáða Krist ákvað hún að fylgja kölluninni. Þann 1. ágúst 1925 gekk hún inn í samfélag Systra vorrar Frúar miskunnarinnar í Varsjá, skömmu fyrir tvítugsafmæli sitt. Við töku regluklæðanna 30. apríl 1926 hlaut hún nafnið systir María Fástína. Hún vann ævilöng regluheit 1. maí 1933. [3] [4]
Næstu þrettán árin dvaldist hún í ýmsum húsum reglunnar, meðal annars í Kraká, Płock og Vilníus. Hún vann störf sín af alúð og hógværð. Í lífi hennar fóru saman dagleg þjónusta og djúpt bænalíf; hversdagsverkin voru vettvangur kærleikans. [2]
Ritari miskunnarinnar
Að hvatningu skriftafeðra sinna skráði Fástína andlega reynslu sína í dagbók. Þar segir hún frá bænalífi sínu, innri baráttu, sýnum og orðum sem hún taldi Krist hafa beint til sín. Bókin hefur verið þýdd á fjölmörg tungumál. Heitið „ritari miskunnarinnar“ vísar til þess hlutverks hennar að færa boðskapinn í letur öðrum til huggunar og hvatningar. [2]
Í íslenska bæklingnum um miskunnarrósakransinn eru þessi orð Jesú til hennar höfð eftir:
„Dóttir mín, vertu iðin við að færa í letur hvert orð, sem ég segi þér og varðar miskunn mína af því að það er ætlað mörgum sálum, sem njóta munu gagns af því.“ [9]
Æviskrá Vatíkansins greinir frá óvenjulegum náðargjöfum hennar, þar á meðal sýnum og huldum sáramerkjum. Fástína lagði þó sjálf áherslu á að heilagleiki fælist í náinni sameiningu viljans við vilja Guðs, fremur en í óvenjulegri reynslu. Sú áhersla varðveitir það sem öllum stendur til boða í fordæmi hennar: trúfesti, traust og kærleika í daglegu lífi. [2]
Myndin af miskunnsömum Jesú
 |
| „Jesús ég treysti á þig!“ |
Þann 22. febrúar 1931, meðan Fástína dvaldist í Płock, lýsti hún sýn á Jesú klæddan hvítum kyrtli. Önnur hönd hans var upphafin til blessunar en hin snerti klæðið við brjóstið. Þaðan komu tveir geislar, annar rauður en hinn fölur. Samkvæmt dagbókinni bað Jesús hana að láta mála mynd eftir því sem hún sá og hafa undir henni orðin: „Jesús, ég treysti á þig!“ (Dagbók, nr. 47–48). [5]
Geislarnir vísa til blóðsins og vatnsins sem runnu úr síðu Krists á krossinum (Jóh 19,34). Rauði geislinn minnir á blóð hans og gjöf lífsins, en hinn föli á vatnið sem hreinsar. Þannig beinir myndin huganum að hjálpræðisverki Krists og sakramentum kirkjunnar. [5]
Fyrstu myndina málaði Eugeniusz Kazimirowski í Vilníus árið 1934. Skriftafaðir Fástínu, Michał Sopoćko, studdi hana við að koma því verki í framkvæmd. Myndin var sýnd opinberlega í fyrsta sinn við Ostra Brama í Vilníus í apríl 1935. [4]
Jóhannes Páll II og sunnudagur hinnar guðdómlegu miskunnsemi
Fástína lést úr berklum í Kraká 5. október 1938, aðeins 33 ára að aldri. Eftir andlát hennar breiddist hollustan við hina guðdómlegu miskunnsemi út. Karol Wojtyła, síðar Jóhannes Páll II páfi, studdi rannsókn á ævi hennar og dyggðum meðan hann var erkibiskup í Kraká. Sem páfi tók hann hana í tölu blessaðra 18. apríl 1993 og í tölu heilagra 30. apríl 2000. [2] [3] [6]
Við helgun hennar tilkynnti hann að 2. sunnudagur á páskatíma, sunnudagurinn eftir páskadag, skyldi í allri kirkjunni nefnast sunnudagur hinnar guðdómlegu miskunnsemi. Sá dagur er því tengdur páskunum og færist með þeim, en minning Fástínu sjálfrar er 5. október. [6]
Í prédikun sinni tengdi páfinn boðskap Fástínu við sárar þjáningar tuttugustu aldarinnar. Hún hafði lifað milli heimsstyrjaldanna og boðskapurinn um miskunn varð ljós inn í veröld ofbeldis og ótta. Hann lagði jafnframt áherslu á að sá sem þiggur miskunn Guðs sé kallaður til að sýna öðrum miskunn. Hún snertir bæði fyrirgefningu syndanna og umhyggju fyrir efnislegum og andlegum þörfum náungans. [6]
Miskunnarrósakransinn
Miskunnarrósakransinn er ein þekktasta bænin sem tengist heilagri Fástínu. Samkvæmt dagbók hennar kenndi Jesús henni þessa bæn í Vilníus 13.–14. september 1935 (Dagbók, nr. 474–476). Hún er bæn til Guðs Föður þar sem við berum fram líkama og blóð, sálu og guðdóm Jesú Krists, og biðjum miskunnar fyrir okkur og allan heiminn. [7]
Í íslenska bæklingnum er þetta útskýrt sem sameining við fórn Jesú og ákall til kærleika hins himneska Föður. Þar eru einnig höfð eftir þessi orð Jesú:
„Miskunn mín mun umvefja þær sálir, sem fara með þessa bæn, einkum á dauðastundinni.“ [9]
Bænin er því sérstaklega viðeigandi þegar við biðjum fyrir sjúkum og deyjandi. Hana ber að biðja í trausti til Guðs, með iðrandi hjarta og vilja til að sýna náunganum miskunn. [7]
Hvernig er miskunnarrósakransinn beðinn?
Notað er venjulegt rósakranstalnaband með fimm tugum. Hver tugur er tíu litlar perlur og við upphaf hans er stór perla. Bænirnar hér að neðan eru eftir íslenska bæklingnum; þar segir að textinn hafi upphaflega verið þýddur af Jóni Ágústssyni. [9]
- Í upphafi er farið einu sinni með Faðir vor, einu sinni með Maríubænina og einu sinni með postullegu trúarjátninguna.
- Á stóru perlunni við upphaf fyrsta tugar er beðið: „Eilífi Faðir, ég fórna þér…“
- Á hverri af tíu litlu perlunum er beðið: „Vegna þungbærra þjáninga hans…“ Bænin er þannig sögð tíu sinnum í hverjum tug.
- Þetta er endurtekið við alla fimm tugana: ein bæn á stóru perlunni og tíu bænir á litlu perlunum. Samtals er því farið fimm sinnum með „Eilífi Faðir…“ og fimmtíu sinnum með „Vegna þungbærra þjáninga hans…“.
- Þegar öllum fimm tugunum er lokið er farið þrisvar með lokabænina: „Heilagi Guð, heilagi sterki Guð…“
Eftirfarandi er allur bænartextinn sem þarf til að biðja miskunnarrósakransinn samkvæmt bæklingnum. [7] [9]
1. Faðir vor
Faðir vor, þú sem ert á himnum. Helgist þitt nafn; komi þitt ríki; verði þinn vilji, svo á jörðu sem á himni. Gef oss í dag vort daglegt brauð; og fyrirgef oss vorar skuldir, svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum; og eigi leið þú oss í freistni, heldur frelsa oss frá illu. Amen.
2. Maríubænin
Heil sért þú María, full náðar. Drottinn er með þér; blessuð ert þú meðal kvenna; og blessaður er ávöxtur lífs þíns, Jesús.
Heilaga María, Guðsmóðir, bið þú fyrir oss syndugum mönnum, nú og á dauðastundu vorri. Amen.
3. Postullega trúarjátningin
Ég trúi á Guð Föður almáttugan, skapara himins og jarðar.
Og á Jesúm Krist, hans einkason, Drottin vorn; sem getinn er af Heilögum Anda, fæddur af Maríu mey; leið undir valdi Pontíusar Pílatusar, var krossfestur, dáinn og grafinn, sté niður til heljar,
reis á þriðja degi aftur upp frá dauðum,
sté upp til himna, situr við hægri hönd Guðs Föður almáttugs og mun þaðan koma að dæma lifendur og dauða.
Ég trúi á Heilagan Anda, heilaga kaþólska kirkju, samfélag heilagra, fyrirgefningu syndanna, upprisu holdsins og eilíft líf. Amen.
4. Við stóru perlurnar
Eilífi Faðir, ég fórna þér líkama og blóði, sálu og guðdómi þíns heitt elskaða sonar, Drottins vors Jesú Krists, til þess að öðlast fyrirgefningu synda vorra og synda alls heimsins.
5. Við litlu perlurnar
Vegna þungbærra þjáninga hans,
miskunna þú oss og gjörvöllum heimi.
6. Lokabænin – endurtekin þrisvar
Heilagi Guð, heilagi sterki Guð, heilagi ódauðlegi Guð,
miskunna þú oss og gjörvöllum heimi.
Stund miskunnarinnar
Við hollustuna við hina guðdómlegu miskunnsemi tengist einnig bænastund klukkan þrjú síðdegis, til minningar um dauða Jesú á krossinum. Þá erum við hvött til að staldra við, minnast píslarsögu hans og biðja hann miskunnar fyrir okkur og heiminn. Það má gera með stuttri bæn þar sem maður er staddur, með heimsókn til hins alhelga altarissakramentis eða með því að biðja krossferilinn ef aðstæður leyfa. [8]
Miskunnarrósakransinn má hins vegar biðja hvenær sem er sólarhringsins. Þótt algengt sé að biðja hann klukkan þrjú er hann ekki bundinn við þann tíma. Bæn á stund miskunnarinnar beinist sérstaklega til Jesú og píslardauða hans; miskunnarrósakransinn er bæn til Föðurins. Þessar bænahefðir geta farið saman. [8]
Að lifa miskunnina
Minning heilagrar Fástínu býður okkur að staldra við einfalda spurningu: Hvernig getur miskunn Guðs orðið sýnileg í mínu lífi í dag? Kannski með því að hlusta á einhvern sem er einmana, vitja sjúks, hjálpa þeim sem á erfitt eða biðja fyrir manneskju sem við eigum erfitt með að skilja. Traustið sem við játum í bæninni má einnig móta orð okkar og verk.
Þegar við biðjum „miskunna þú oss og gjörvöllum heimi“ víkkar sjónarhornið. Við berum fram eigin neyð, en líka þjáningar fólks sem við höfum aldrei hitt: stríðshrjáðra, flóttafólks, sjúkra, deyjandi og þeirra sem hafa misst vonina. Við felum þau öll miskunn Guðs.
Orðin undir myndinni af miskunnsömum Jesú geta fylgt okkur inn í hversdaginn, líka þegar við sjáum ekki hvernig úr vandanum muni rætast: Jesús, ég treysti á þig!
Lokabæn
Bæn samin fyrir þennan pistil.
Drottinn Jesús Kristur,
þú sem opinberar okkur miskunn Föðurins,
kenndu okkur að treysta þér í gleði og þjáningu.
Gef okkur iðrandi hjarta og hugrekki til að leita fyrirgefningar.
Opnaðu augu okkar fyrir neyð náungans
og gerðu okkur fús til að þjóna honum í kærleika.
Við felum þér sjúka, deyjandi
og alla sem hafa misst vonina.
Jesús, ég treysti á þig! Amen.Heilög Fástína, bið þú fyrir oss.
Heimildir og frekari lestur
- Söfnuðurinn fyrir guðsdýrkun og sakramentaskipan: Úrskurður um skráningu minningar heilagrar Fástínu Kowalska í almennt rómverskt kirkjudagatal, 18. maí 2020. Enskur texti undir „Traduzione in lingua inglese“; þar er 5. október tilgreindur sem valkvæð minning.
- Vatíkanið: Mary Faustina Kowalska (1905–1938). Æviágrip við helgun hennar; um andlegt líf, dagbók, hulin sáramerki og dauða hennar. Tilvitnanir í dagbókina eru auðkenndar með málsgreinanúmerum.
- Dicastero delle Cause dei Santi: Maria Faustyna Kowalska. Ævi, fjölskylda, klausturganga og dagsetningar blessunartöku og helgunar.
- Systur vorrar Frúar miskunnarinnar: Biographical Chronology. Sjá einkum færslur 1. ágúst 1925, 30. apríl 1926, 1. maí 1933, júní 1934 og 26.–28. apríl 1935.
- Systur vorrar Frúar miskunnarinnar: Image. Um myndina af miskunnsömum Jesú og merkingu geislanna; vísar meðal annars til Dagbókar Fástínu, nr. 47–48 og 299.
- Jóhannes Páll II páfi: Prédikun við helgun systur Maríu Fástínu Kowalska, Péturstorgi, 30. apríl 2000. Einkum kaflar 2–4 um sögulegt samhengi og sunnudag hinnar guðdómlegu miskunnsemi og kaflar 5–7 um miskunn í samskiptum manna.
- Systur vorrar Frúar miskunnarinnar: Chaplet of the Divine Mercy. Bænaröð, uppruni og skýringar; sjá einnig Dagbók, nr. 474–476. Notað til að sannreyna leiðbeiningar, en íslenskt bænaorðalag er tekið úr heimild 9.
- Systur vorrar Frúar miskunnarinnar: Hour of Mercy. Um bæn klukkan þrjú síðdegis og aðgreiningu hennar frá miskunnarrósakransinum; vísar meðal annars til Dagbókar, nr. 1320 og 1572.
- Miskunnar rósakransinn. Íslenskur bæna- og kynningarbæklingur úr Kaþólsku kirkjunni, eftir tveimur ljósmyndum sem lagðar voru til við gerð pistilsins. Í bæklingnum segir: „Upphaflega þýtt af Jóni Ágústssyni.“[f. 1953] Útgáfuár og nánari útgefandaupplýsingar sjást ekki á myndunum. Allar bænir rósakransins hér að ofan eru teknar eftir þessum bæklingi; línuskipting er aðlöguð vefbirtingu.