 |
| Heilagur Lárentíus Ruiz |
Í fangelsi í Japan syngja kristnir fangar sálma. Þeir eru langt frá öryggi heimila sinna og vita að þeirra bíða þjáningar og dauði. Samt hljómar lofgjörðin. Jóhannes Páll II rifjaði þennan söng upp þegar hann tók píslarvottana frá Nagasaki í tölu blessaðra árið 1981: þeir höfðu sungið Drottni sálma bæði í fangavistinni og við dauða sinn. Meðal þeirra var Lárentíus Ruiz, skrifari frá Manila, eiginmaður og þriggja barna faðir. [2]
Söngurinn segir þó ekki alla söguna. Lárentíus þekkti líka óttann. Í yfirheyrslum spurði hann hvort honum yrði raunverulega þyrmt ef hann afneitaði trú sinni. Í sögu hans mætum við manni sem vildi lifa, en fann að lokum styrk til að halda fast við Krist þegar allt var undir. [1]
Fjölskyldufaðir í Manila
Lárentíus, sem á Filippseyjum er þekktur sem San Lorenzo Ruiz, fæddist í Manila um 1594. Faðir hans var kínverskur en móðir hans filippseysk, af Tagala-þjóð. Hann ólst upp við kaþólska trú, hlaut menntun hjá dóminíkönum og þjónaði við altarið á unga aldri. Hann var skrifari og hafði lífsviðurværi sitt af því að afrita skjöl með vandaðri rithönd. [1], [2]
Hann kvæntist konu að nafni Rosario og eignuðust þau þrjú börn. Líf hans mótaðist af vinnu, fjölskyldu og þátttöku í sóknarlífinu. Þar lá jarðvegur trúarinnar sem síðar átti eftir að verða reynd til hins ýtrasta. [1]
Þetta hversdagslega upphaf skiptir máli. Áður en Lárentíus varð þekktur sem píslarvottur var hann eiginmaður, faðir og starfandi maður í söfnuði sínum. Helgun hans átti sér rætur í því lífi: í trúaruppeldinu, bæninni, störfunum og ábyrgðinni á öðrum.
Á flótta til Japans
Þáttaskil urðu þegar Lárentíus var bendlaður við manndráp. Vatican News lýsir ákærunni sem rangri, varðveitta frásögnin sem þar er vitnað til er fáorð: yfirvöld leituðu hans vegna manndráps sem hann hafði verið viðstaddur eða var kennt við hann. [1]
Hann leitaði skjóls hjá dóminíkönum og fór með hópi sem hélt til Japans. Meðal samferðamanna hans voru prestarnir Antonio González, Guillaume Courtet og Miguel de Aozaraza, japanski presturinn Vicente Shiwozuka de la Cruz og japanski leikmaðurinn Lasarus. [1]
Í Japan hafði kristin trú fest rætur, en undir stjórn Tokugawa-ættarinnar sættu kristnir menn hörðum ofsóknum. Lárentíus og félagar hans voru handteknir. Ekki nægði að þeir samþykktu að yfirgefa landið: þess var krafist að þeir afneituðu trú sinni. [1]
Trúfesti sem kostaði baráttu
Frásögnin af fangavistinni sýnir hve þungt þeim reyndist að standast hótanir og pyntingar. Sumir félaganna riðuðu til falls, en studdu síðan hver annan til að halda fast við Krist. Lárentíus þurfti einnig að glíma við löngunina til að bjarga lífi sínu. [1]
Þetta gerir vitnisburð þeirra nærgætinn við mannlegan veikleika. Trúin gerði þá ekki ónæma fyrir sársauka eða aðskilnaði. Hugrekkið fólst í því að halda trúfestu þótt óttinn væri raunverulegur. Við sjáum líka gildi samfélagsins: þegar einn veiklaðist gat annar orðið honum til styrktar.
Lárentíus lést í Nagasaki í lok september 1637 eftir grimmilegar pyntingar. Vatican News nefnir 28. eða 29. september sem dánardag. Kirkjan minnist hans og félaga hans 28. september. [1]
Þegar fréttir af píslarvætti sexmenninganna bárust til Manila var sunginn Te Deum, hinn forni þakkar- og lofgjörðarsöngur kirkjunnar, í Santo Domingo-kirkjunni að kvöldi 27. desember 1637. Í prédikun tengdi Jóhannes Páll II þann söng við lofgjörð safnaðarins sem nú heiðraði minningu þeirra. [2, §1]
Félagarnir og helgunarferillinn
Með Lárentíusi minnist kirkjan fimmtán annarra píslarvotta sem létust í Japan á árunum 1633–1637. Þau tilheyrðu því ekki öll sama ferðahópnum og dóu ekki öll samtímis. Meðal þeirra voru prestar, reglubræður og leikmenn, þar á meðal japönsku konurnar Magdalena frá Nagasaki og Marina frá Omura. Hópurinn tengdist dóminíkanareglunni og trúboðsstarfi hennar. [2, §§6 og 9]
Jóhannes Páll II tók þau sextán í tölu blessaðra í Manila 18. febrúar 1981 og í tölu heilagra 18. október 1987. Lárentíus varð þá fyrsti Filippseyingurinn sem var tekinn í tölu heilagra. Við dýrlingatökuna lagði páfi áherslu á einingu þeirra í Kristi þrátt fyrir ólíkan uppruna, tungumál og þjóðfélagsstöðu. [3, §5], [4]
Í ávarpi til filippseyskra pílagríma sama dag beindi páfi sjónum sérstaklega að fjölskyldunni. Heimilið er heimiliskirkja þar sem hver og einn lærir að þjóna öðrum og virða helgi mannlegs lífs. Þannig varð minning fjölskylduföðurins einnig hvatning til lifandi fjölskyldna. [4]
„Ef ég hefði mörg þúsund líf“
Í tíðabænabókinni er lesið úr prédikun Jóhannesar Páls II. Þar eru þessi orð höfð eftir Lárentíusi:
„Ef ég hefði mörg þúsund líf myndi ég bjóða honum þau öll. Aldrei mun ég láta af trúnni. Þér megið drepa mig ef það er það sem þér viljið. Að deyja fyrir Guð – það er vilji minn.“ [2, §4]
Páfi tengir þessa játningu við trúarfræðsluna sem Lárentíus hafði hlotið hjá dóminíkönum í Binondo. Það sem honum hafði verið kennt um Krist varð nú að persónulegum vitnisburði hans.
Prédikunin varpar einnig ljósi á hið almenna prestdæmi skírðra. Með skírninni köllumst við til að sameina líf okkar fórn Krists og gefa okkur Guði í kærleika. Hjá píslarvottunum birtist sú sjálfsgjöf með róttækum hætti. Páfi lýsir því hvernig fórn þeirra sameinaðist krossfórn Krists sjálfs. [2, §§3–4]
Þessi köllun nær þó til alls lífsins. Í íslenska texta tíðabænabókarinnar segir:
„Kristin trú þýðir að gefa daglega, til að bregðast við gjöf Krists sem kom í heiminn til að ‚allir gætu öðlast líf í fyllingu‘.“ [2, §5]
Lærdómur fyrir okkur
Við eigum aðeins eitt líf. Spurningin sem saga Lárentíusar leggur fyrir okkur er hvernig við verjum því.
Trúfestin vex gjarnan við venjulegar aðstæður: í umhyggju fyrir börnum, heiðarleika í starfi, þolinmæði í samskiptum og bæn þegar hugurinn er þreyttur. Þar lærum við að gefa okkur Guði og náunganum. Hversdagurinn er sjálfur vettvangur helgunarinnar.
Saga Lárentíusar minnir okkur einnig á að ótti útilokar ekki trú. Sá sem biður um styrk getur verið hræddur. Sá sem stendur með öðrum getur sjálfur verið veikburða. Við megum leita stuðnings og bera hvert annað þegar reynir á.
Loks kallar minning píslarvottanna okkur til samstöðu með þeim sem sæta ofsóknum vegna trúar sinnar. Heiður þeirra felst ekki í grimmdinni sem þeir þoldu, heldur kærleikanum og trúfestinni sem ofbeldið náði ekki að slökkva. Að minnast þeirra er því einnig að biðja fyrir ofsóttum, standa vörð um trúfrelsi og vinna að friði.
Bæn
Guð, faðir miskunnar,
þú gafst heilögum Lárentíusi Ruiz og félögum hans
styrk til að vera trúfastir Kristi í þjáningu og ótta.
Gef okkur náð til að lifa trú okkar
á heimilum okkar, í starfi og í samfélagi við aðra.
Kenndu okkur að styðja þau sem óttast
og að leita hjálpar þegar eigin kraftar þrýtur.
Vernda þau sem sæta ofsóknum.
Styrktu fjölskyldur sem þjást vegna aðskilnaðar
og leið okkur öll á veg friðar og sátta.
Fyrir Jesú Krist, Drottin vorn.
Amen.
Heilagi Lárentíus Ruiz og félagar, biðjið fyrir okkur.
Heimildir
- Vatican News: Sts. Lorenzo Ruiz and Companions, Martyrs. Æviágrip, fjölskyldulíf, flótti, fangavist og píslarvætti Lárentíusar.
- Jóhannes Páll II: Prédikun við blessunartöku Lárentíusar Ruiz og félaga, Manila, 18. febrúar 1981. Acta Apostolicae Sedis 73 (1981), bls. 340–342. Einkum §1 um sálmasöng píslarvottanna og þakkargjörðina í Manila; §§3–5 um fórn þeirra, trúarjátningu Lárentíusar og daglega sjálfsgjöf; §§6 og 9 um félagana. Beinar tilvitnanir á íslensku eru úr texta tíðabænabókarinnar fyrir 28. september, sbr. breviar.sk.
- Jóhannes Páll II: Prédikun við dýrlingatöku sextán píslarvotta í Japan, 18. október 1987. Einkum §§5–7 um píslarvottana, fjölskylduna og köllun leikmanna. Prédikunin er birt á fleiri en einu tungumáli; §5 er á ensku.
- Jóhannes Páll II: Ávarp til filippseyskra pílagríma við dýrlingatöku Lárentíusar Ruiz, 18. október 1987. Um fyrsta filippseyska dýrlinginn og fjölskylduna sem heimiliskirkju.
Bænin er samin fyrir þennan pistil.