 |
| Heilagur Rómúaldus ábóti |
Heilagur Rómúaldur var uppi á umbrotatímum í sögu kirkjunnar. Hann fæddist í Ravenna á Ítalíu um árið 950 og varð einn áhrifamesti umbótamaður munkalífs á sínum tíma. Samkvæmt fornum heimildum sneri hann baki við veraldlegu lífi eftir að hafa orðið vitni að því þegar faðir hans drap ættingja í einvígi vegna deilu um eignir. Atburðurinn skók hann svo djúpt að hann leitaði Guðs í iðrun, þögn og einveru.
Rómúaldur gekk fyrst í klaustur en fann fljótt að Guð kallaði hann til róttækari lífsstefnu. Hann ferðaðist víða um Ítalíu, dvaldi um tíma meðal einsetumanna og stofnaði síðan mörg smá klaustur og einsetubýli. Hann vildi sameina það besta úr tveimur hefðum: samfélagslífi Benediktsreglunnar og kyrrð og einveru eyðimerkurfeðranna.
Mikilvægasta stofnun hans varð klaustrið í Camaldoli í Toscana. Þar varð til kamaldólsk hefð, sem lifir enn í dag innan Benediktsreglunnar. Rómúaldur barðist jafnframt af krafti gegn siðspillingu og slæmum aga í sumum klaustrum samtímans og hvatti munkana til einfaldleika, bænar og hollustu við fagnaðarerindið. Rómúaldur taldi að munkalífið þyrfti að snúa aftur að rótum sínum, þar sem leit að Guði væri í fyrirrúmi. Hann lést um árið 1027 eftir langa ævi helgaða bæn og íhugun. Áhrif hans náðu langt út fyrir hans eigin tíma og margir litu á hann sem endurreisnarmann einsetulífsins á Vesturlöndum.
„Elskaði Jesús, minn elskaði“
Úr ævisögu hans eftir heilagan Pétur Damian fáum við einstaka innsýn í innra líf þessa mikla bænamanns:
„Elskaði Jesús, minn elskaði, sætur sem hunang, ólýsanleg þrá, yndi hinna heilögu, sætleiki englanna.“
Orð heilags Rómúalds kunna að hljóma framandi í eyrum nútímamanna. Þegar hann kallar Jesú „sætan sem hunang“ og talar um „ólýsanlega þrá“ notar hann það myndmál sem var algengt meðal margra dýrlinga og andlegra höfunda miðalda. Þeir sóttu gjarnan innblástur til Ljóðaljóðanna í Gamla testamentinu, þar sem samband sálarinnar við Guð er lýst með tungumáli kærleikans.
Þótt orðaforðinn hafi breyst lifir reynslan áfram. Margir kristnir menn og konur hafa á öllum tímum lýst því hvernig þeir finna í bæninni frið, gleði og þrá eftir Guði sem erfitt er að koma í orð. Í því ljósi eru orð Rómúalds ekki fyrst og fremst ljóðrænar ýkjur heldur vitnisburður manns sem hafði helgað allt líf sitt leitinni að Kristi.
Dauði hins heilaga einsetumanns
Þegar Rómúaldur fann að ævilok hans nálguðust lét hann reisa sér lítinn klefa með bænastofu. Þar vildi hann bíða dauðans í þögn og bæn. Kvöld eitt kallaði hann til sín tvo munka og bað þá að fara út og koma aftur við dögun til að syngja óttusöng. Þeir óttuðust þó um meistara sinn og héldu vörð nærri klefanum. Þegar ekkert hljóð barst lengur þaðan brutust þeir inn og fundu hann látinn. Pétur Damian lýsir því á áhrifamikinn hátt að hinn heilagi maður hafi legið þar „líkt og himnesk perla“ sem væri tilbúin að hljóta sess í fjárhirslum Konungs konunganna.
Andleg áhrif eyðimerkurfeðranna
Heilagur Rómúaldur var uppi á árunum um 950–1027, löngu eftir tíma hinna fyrstu eyðimerkurfeðra í Egyptalandi á 3. og 4. öld, en rit þeirra höfðu þá dreifst víða um kristinn heim. Einkum höfðu verk eins og Vita Antonii (Ævi heilags Antoníusar) eftir Aþanasíus frá Alexandríu, Collationes og Instituta eftir Cassian og ýmis orðasöfn eyðimerkurfeðranna haft mikil áhrif á vestrænt munkalíf.
Rómúaldur virðist hafa komist að þeirri niðurstöðu að mörg klaustur síns tíma væru orðin of rík, of veraldleg og of fjarri upprunalegri köllun munkalífsins. Lausnin sem hann sá var að snúa aftur að anda eyðimerkurinnar: þögn, einfaldleika, bæn og einveru.
Þar er hann mjög nálægt þeim anda sem síðar birtist hjá fyrstu einsetumönnunum á Karmelfjalli. Munurinn er auðvitað sá að Rómúaldur starfaði á Ítalíu um miðja 11. öld en fyrstu karmelítarnir komu saman á Karmelfjalli um 150–200 árum síðar, seint á 12. öld. En báðir hóparnir sóttu innblástur til sömu rótanna: Eyðimerkurfeðranna í Egyptalandi. Spámannsins Elíasar sem fyrirmyndar íhugunarlífs. Þagnar og einveru sem leiðar til Guðs. Samspils einsetulífs og bróðurlegs samfélags.
Reyndar má segja að kamaldólska hefðin sem Rómúaldur stofnaði sé ein af þeim brúm sem tengja eyðimerkurfeðurna við síðari íhugunarreglur Vesturkirkjunnar. Þegar karmelítarnir komu fram á Karmelfjalli var þegar til rík hefð einsetumanna í Evrópu, meðal annars kamaldólskra, karþúsískra og annarra umbótahreyfinga sem leituðu aftur til anda eyðimerkurinnar.
Lærdómur
Heilagur Rómúaldur minnir okkur á að stundum talar Guð hæst í þögninni. Á tímum sífelldra truflana og hávaða kennir hann okkur gildi einverunnar, bænarinnar og innri kyrrðarinnar. Hann sýnir einnig að raunverulegar umbætur í kirkjunni hefjast ekki með háværum yfirlýsingum heldur með hjarta sem snýr sér af alhug til Guðs. Við þurfum ekki öll að verða einsetumenn, en við þurfum öll að finna stað innra með okkur þar sem við getum heyrt rödd Krists og svarað henni.
Bæn
Guð, þú leiddir heilagan Rómúald til að endurnýja munkalíf kirkjunnar með bæn, einveru og heilagleika. Gef okkur náð til að leita þín af óskiptu hjarta, finna kyrrð í návist þinni og fylgja Kristi af trúfesti alla daga lífs okkar. Fyrir hann, Drottin vorn. Amen.