 |
| Heilög Jóhanna Fransiska Frémiot de Chantal |
Hinn 12. ágúst minnist kaþólska kirkjan heilagrar Jóhönnu Fransisku Frémiot de Chantal (1572–1641), móður, ekkju og stofnanda Reglu Heimsóknar Maríu (Visitatio Mariae). Líf hennar sýnir að heilagleikinn getur vaxið í fjölskyldulífi, sorg, ábyrgð og daglegri þjónustu.
Hún var náinn samverkamaður heilags Frans frá Sales og saman mótuðu þau andlega arfleifð sem hefur haft djúp áhrif á kirkjuna fram á okkar daga. Ef Frans frá Sales var hinn mildi kennari, þá varð Jóhanna Fransiska sú sem lifði samkvæmt kenningu hans af einstökum styrk og miðlaði henni áfram til komandi kynslóða.
Æviágrip
Jóhanna Fransiska fæddist í Dijon í Frakklandi árið 1572. Faðir hennar var forseti héraðsdómstólsins í Bourgogne og hún hlaut vandað uppeldi bæði í trú og menntun.
Tvítug að aldri giftist hún Christophe de Rabutin, baróni de Chantal. Hjónaband Jóhönnu Fransisku var ekki aðeins hamingjusamt heldur reyndi einnig á það. Eiginmaður hennar féll eitt sinn og eignaðist barn utan hjónabands. Jóhanna svaraði ekki með biturð heldur fyrirgaf honum og tók dótturina Claudine inn á heimili sitt. Hún ól hana upp með eigin börnum og fylgdi henni áfram af móðurlegri umhyggju. Þannig varð fyrirgefning hennar ekki aðeins orð heldur lífsmáti. Hjónaband þeirra Christophe var að öðru leyti farsælt og eignuðust þau sex börn, þótt tvö þeirra létust ung. Þegar hann lést skyndilega árið 1601 eftir slys við veiðar stóð hún aðeins tuttugu og átta ára gömul eftir sem ekkja með fjögur ung börn.
Eftir að eiginmaðurinn dó þurfti hún að flytja til tengdaföður síns til að verja erfðarétt barnanna. Tengdafaðirinn var erfiður maður og húsvörður hans (sem jafnframt var ástkona hans) gerði líf hennar mjög erfitt. Það sem er athyglisvert er að Jóhanna sýndi þessari konu líka góðvild og kenndi börnum hennar.
Fráfall eiginmannsins markaði því djúp spor í lífi hennar, en varð jafnframt upphaf nýrrar köllunar. Árið 1604 kynntist hún heilögum Frans frá Sales þegar hann prédikaði föstuboðanir í Dijon. Hann varð andlegur leiðbeinandi hennar og úr þeirri vináttu spratt eitt merkasta andlega samstarf kirkjusögunnar.
Árið 1610 stofnuðu þau saman Reglu Heimsóknar Maríu í Annecy. Hugmynd þeirra var nýstárleg: að skapa samfélag kvenna sem gætu sameinað íhugunarbæn og virka þjónustu við sjúka, aldraða og fátæka. Vegna kirkjulegra aðstæðna þróaðist reglan síðar yfir í klausturlíf, en hélt þó áfram að bera einkenni stofnendanna: auðmýkt, mildi, einfaldleika og traust á náð Guðs.
Eftir lát heilags Frans árið 1622 hvíldi mikil ábyrgð á herðum Jóhönnu Fransisku. Hún ferðaðist víða, stofnaði ný klaustur, leiðbeindi systrunum og varð einn áhrifamesti leiðtogi kvenreglu á sínum tíma. Við andlát hennar árið 1641 voru klaustrin orðin yfir áttatíu. Hún var tekin í tölu heilagra af Klemensi XIII páfa árið 1767.
Andleg vinátta sem varð kirkjunni til blessunar
Samband Jóhönnu Fransisku og Frans frá Sales hefur stundum vakið athygli vegna þess hve náið það var. Bréf þeirra sýna þó að hér var um að ræða djúpa andlega vináttu sem byggðist á gagnkvæmri virðingu og sameiginlegri leit að vilja Guðs.
Frans kenndi henni að treysta miskunn Guðs fremur en eigin fullkomnun. Hún tók þá leiðsögn alvarlega, en varð aldrei aðeins lærisveinn hans. Með sínum styrk, skipulagshæfni og trúfesti varð hún sjálf burðarás í því verki sem þau hófu saman. Eftir andlát hans hélt hún áfram að byggja upp regluna og varð þannig sú sem tryggði að andleg arfleifð hans lifði áfram.
Þau minna okkur á að Guð kallar fólk stundum til að vinna saman. Heilagleikinn er ekki aðeins persónuleg vegferð heldur getur hann einnig orðið til í heilbrigðu samstarfi, vináttu og gagnkvæmri uppbyggingu.
Sjálfsgjöf í þágu kærleikans
Í Tíðabænabók kirkjunnar er varðveitt einstök hugleiðing eftir heilaga Jóhönnu Fransisku sem ritari hennar skráði. Þar spyr hún hvers vegna margir hinna miklu kirkjufeðra hafi aldrei orðið blóðvottar fyrir trú sína. Svar hennar kemur á óvart:
„Til er annars konar píslarvætti: píslarvætti elskunnar.“
Að hennar mati kallar Guð suma ekki til þess að úthella blóði sínu í einni örlagastund heldur til þess að gefa sjálfa sig dag eftir dag í þjónustu hans og náungans. Slíkt líf getur verið jafn krefjandi og dauði píslarvottsins, því það felur í sér að deyja eigin eigingirni, leggja eigin vilja í hendur Guðs og halda áfram í trúmennsku, jafnvel þegar enginn sér eða hrósar.
Þegar systurnar spurðu hversu lengi þetta píslarvætti stæði svaraði hún einfaldlega:
„Frá þeirri stundu að vér helgum oss án nokkurra skilyrða Guði og þar til vér gefum upp andann.“
Þessi orð urðu að vissu leyti lýsing á hennar eigin lífi. Hún lifði ekki blóðugt píslarvætti heldur hið langa píslarvætti elskunnar: sem eiginkona, móðir, ekkja, stofnandi reglu og andleg móðir systranna. Þess vegna endar hún hugleiðingu sína með orðunum úr Ljóðaljóðunum:
„Elskan er sterk eins og dauðinn.“ (Lj 8,6)
Hvað getum við lært af heilagri Jóhönnu Fransisku í dag?
Jóhanna Fransiska varð heilög með því að vera trú í þeim aðstæðum sem lífið færði henni. Hún þekkti gleði og áskoranir hjónabandsins, sársauka þess að missa ástvini, ábyrgð móðurhlutverksins og krefjandi verkefni stjórnanda. Hún flúði ekki þessar aðstæður heldur leyfði Guði að vinna í gegnum þær.
Það er einnig lærdómsríkt að hún hóf ekki klausturlíf sitt sem ung stúlka heldur eftir langa reynslu af fjölskyldulífi. Kirkjan sér því í henni verndardýrling ekkna, foreldra og allra sem þurfa að finna nýja stefnu eftir mikla sorg eða lífsbreytingar. Boðskapur hennar er einfaldur en djúpur: Guð getur gert jafnvel sárustu reynslu manns að uppsprettu nýrrar köllunar.
Jóhanna Fransiska er ein af fáum sem kirkjan hefur sett fram sem fyrirmynd á þremur ólíkum æviskeiðum: sem eiginkona, sem ekkja og móðir, og loks sem vígð kona og stofnandi reglu. Það er afar sjaldgæft og gerir hana einstaklega aðgengilega fyrir venjulegt fólk sem lifir fjölbreyttu og oft krefjandi lífi.
Tilvitnanir
„Þegar allt annað hefur yfirgefið okkur, þá erum við síst yfirgefin af Guði.“
„Við eigum ekki að leita að óvenjulegum leiðum til að þjóna Guði
heldur vera trúföst í þeim skyldum sem hann leggur okkur fyrir dag
hvern.“
Bæn
Almáttugi Guð,
þú leiddir heilaga Jóhönnu Fransisku de Chantal
frá sorg og missi til djúprar gleði í þjónustu þinni.
Kenn okkur að treysta forsjón þinni,
þegar lífið tekur óvænta stefnu,
og gef að við finnum köllun okkar
í þeim skyldum og verkefnum
sem þú felur okkur dag hvern.
Gef oss náð til daglegrar sjálfsgjafar í þágu kærleikans:
að fyrirgefa, þjóna af trúmennsku
og leggja líf vort í hendur þínar
með gleði og trausti.
Veit foreldrum, ekkjum, ekklum
og öllum sem bera ábyrgð á öðrum
þann styrk og frið
sem þú gafst þessari trúföstu þjónustukonu þinni.
Fyrir Krist, Drottin vorn.
Amen.