 |
| „Marta, Marta, þú ert áhyggjufull og mæðist í mörgu. En eitt er nauðsynlegt“ |
Í litla þorpinu Betaníu, skammt frá Jerúsalem, átti Jesús heimili utan heimilis síns. Þar bjuggu systkinin Marta, María og Lasarus. Þegar álagið í Jerúsalem varð mikið leitaði hann oft þangað til vina sinna. Þar gat hann hvílst, kennt og átt samtöl sem opinbera okkur dýpstu leyndardóma trúarinnar.
Þótt kirkjan minnist í dag allra þriggja systkinanna stendur Marta í miðju guðspjallanna. Það er hún sem tekur á móti Jesú, það er hún sem á samtölin við hann í textum guðspjallanna, hún sem þjónar honum af alúð, hún sem mætir honum þegar Lasarus hefur dáið og hún sem flytur eina fegurstu trúarjátningu Nýja testamentisins: „Já, Drottinn. Ég trúi að þú sért Kristur, Sonur Guðs.“
Æviágrip
Guðspjöllin segja lítið um líf Mörtu utan þess sem gerðist í Betaníu, en það litla sem þau segja er einstaklega eftirminnilegt. Hún var systir Maríu og Lasarusar og heimili þeirra varð einn helsti samastaður Jesú á síðustu mánuðum þjónustu hans.
Lúkasar guðspjall segir frá því þegar Marta tekur Jesú á móti og annast allt sem þarf til að gesturinn hafi það gott. María sest hins vegar við fætur hans og hlustar. Þegar Marta kvartar yfir því að sitja ein uppi með öll verkin svarar Jesús með orðum sem hafa orðið ódauðleg: „Marta, Marta, þú ert áhyggjufull og mæðist í mörgu. En eitt er nauðsynlegt.“ (Lk 10,41)
Síðar, þegar Lasarus deyr, er það Marta sem gengur út á móti Jesú. Samtal þeirra er eitt hið dýpsta í öllum guðspjöllunum. Þar mælir Jesús hin ódauðlegu orð sem hljóma við ótal kristnar jarðarfarir:
„Ég er upprisan og lífið. Sá sem trúir á mig mun lifa þótt hann deyi.“(Jh 11,25)
Og þessari yfirlýsingu svarar Marta með trúarjátningu sinni.
Samkvæmt fornri kirkjuhefð fluttu Marta, María og Lasarus síðar til Suður-Frakklands og boðuðu þar fagnaðarerindið. Þótt sú frásögn verði ekki staðfest sagnfræðilega sýnir hún hversu djúp áhrif þessi systkini höfðu á kristna hefð.
Tilvitnun dagsins
„Já, Drottinn. Ég trúi að þú sért Kristur, Guðs sonur, sem koma skal í heiminn.“ (Jh 11,27)
Að hlusta áður en við þjónum
Í guðspjallinu þar sem Jesús kemur í heimsókn á heimili systkinanna í Betaníu (Lk 10,38–42). Vill Marta taka á móti honum af bestu alúð og það er göfug löngun. En undirbúningurinn verður svo umfangsmikill að hann rænir hana friðinum. Jesús gagnrýnir ekki gestrisni hennar heldur áhyggjurnar sem hafa tekið völdin. Það sem átti að vera kærleiksverk er orðið að byrði.
Hversu oft gerist ekki hið sama hjá okkur? Fyrir viðburði eða gestakomur getur undirbúningurinn orðið svo mikill að gleðin yfir því að vera saman víkur fyrir streitu og fullkomnunaráráttu. Jesús minnir Mörtu – og okkur – á að gesturinn skiptir meira máli en umbúðirnar. Það er betra að setjast niður í nokkrar mínútur með þeim sem maður elskar en að eyða þeim mínútum í að hafa allt fullkomið.
Karmelítahefðin hefur löngum lagt áherslu á þetta jafnvægi. Íhugun og þjónusta eru ekki andstæður heldur tvær hliðar á sama lífi. Bænin þarf ekki að vera löng. Oft nægir að hefja daginn, fundinn, vinnuna eða tiltekið verkefni með örstuttri „örskotsbæn“ eða einni hugsun til Guðs: „Drottinn, vertu með mér.“ Þá verður þjónustan ekki aðeins verkefni sem þarf að klára, heldur svar við kærleika Guðs.
Þannig verða orð Jesú ekki áminning gegn vinnusemi heldur leiðbeining um rétta forgangsröðun: að byrja hjá Guði svo allt annað fái sinn rétta stað.
Trú sem stendur frammi fyrir dauðanum
Samtal Jesú og Mörtu við gröf Lasarusar er eitt af áhrifamestu samtölum guðspjallanna. Þar talar Jesús ekki aðeins um framtíðina heldur opinberar sjálfan sig: „Ég er upprisan og lífið.“
Það er athyglisvert að Jesús á nokkur af dýpstu guðfræðilegu samtölum sínum við fólk sem samfélagið taldi ekki í fremstu röð: samverska konu, Mörtu í Betaníu og Maríu Magdalenu. Jafnframt lýsa guðspjöllin postulunum oft sem einföldum mönnum sem skilja hægt og þurfa sífellt að læra af meistara sínum. Þannig rætist orð Jesú um að Faðirinn opinberi leyndardóma ríkis síns ekki fyrst og fremst hinum vitru og voldugu heldur þeim sem eru auðmjúkir og móttækilegir. Það er ekki staða manns heldur opið hjarta sem gerir hann hæfan til að taka á móti opinberun Guðs. Marta verður hér ekki aðeins syrgjandi systir heldur guðfræðingur trúarinnar. Hún þorir að spyrja, þorir að syrgja og þorir að trúa, jafnvel áður en kraftaverkið gerist.
Þess vegna hafa orð Jesú til hennar fylgt kristnum mönnum við gröf ástvina sinna í nær tvö þúsund ár. Þau minna okkur á að kristin von byggist á því að Kristur er sterkari en dauðinn.
Hvað getum við lært af heilagri Mörtu?
Heilög Marta kennir okkur að kristið líf þarf bæði opið hjarta og vinnusamar hendur. Hún sýnir að þjónusta verður fallegust þegar hún sprettur af bæn, en bænin verður jafnframt frjósömust þegar hún leiðir til kærleiksríkrar þjónustu.
Hún kennir okkur einnig að Guð tekur við spurningum okkar. Marta felur hvorki sorg sína né vonbrigði. Hún segir Jesú hreinskilnislega: „Drottinn, ef þú hefðir verið hér ...“ Úr þeirri einlægu samræðu vex trú sem verður sterkari en dauðinn sjálfur.
Bæn
Drottinn Jesús Kristur,
þú sem varst gestur á heimili Mörtu, Maríu og Lasarusar og opinberaðir þar að þú ert upprisan og lífið, kenndu okkur að hlusta á orð þitt áður en við tökumst á við verkefni dagsins.
Gef okkur trú Mörtu, sem treysti þér jafnvel í sorginni, hjarta Maríu, sem sat við fætur þína og hlustaði, og von Lasarusar, sem varð vitni að lífgandi mætti þínum.
Lát heimili okkar verða staði þar sem þú ert velkominn og þjónusta okkar sprettur af kærleika til þín.
Þess biðjum við fyrir Krist, Drottin vorn.
Amen.