 |
| Blessaður Jóhannes Soreth |
Blessaður Jóhannes Soreth var Frakki að ætt og uppruna, fæddur í Normandí um árið 1394 og starfaði stóran hluta fimmtándu aldar sem var tími mikilla hræringa í Evrópu: langvarandi styrjaldir, pólitísk sundrung og djúp kirkjuleg kreppa settu mark sitt á samfélög og einstaklinga. Hundrað ára stríðið milli Frakka og Englendinga skóp sundurlyndi og öryggisleysi, en innan kirkjunnar hafði nýlega gengið yfir tímabil klofnunar og mótstöðulaus spilling ógnaði trúverðugleika hennar. Í þessu andrúmslofti reis upp ungi Karmelítinn Jóhannes Soreth og kallaði reglu sína til iðrunar, dýpri bænarlífs og trúarlegs aga.
Æviágrip og köllun til endurnýjunar
Jóhannes gekk ungur í Karmelregluna í Rouen og nam síðar guðfræði í París þar sem hann hlaut doktorsgráðu. Hann var snemma þekktur fyrir dýpt íhuganarbænar sinnar og trúmennsku við anda reglunnar. Árið 1440 varð hann leiðtogi hinnar frönsku greinar Karmelreglunnar og árið 1451 var hann kjörinn aðalforstjóri allrar reglunnar (Prior General). Þá hófst víðtæk umbóta- og endurnýjunarstarfsemi sem átti eftir að móta reglu Karmelíta til margra alda.
Jóhannes ferðaðist milli klaustra í Evrópu, gaf út nýjar reglugerðir og hvatti til sálrænnar og siðferðilegrar endurreisnar innan reglulífsins. Hann lagði áherslu á fátækt, einlægni og kyrrláta bæn sem hjarta köllunar Karmelíta. Rit hans, Institution de la première règle des Carmes, varð áhrifaríkt í að miðla anda frumreglunnar í nýjum og flóknari aðstæðum samtíma hans.
Þriðja regla: köllun leikmanna til andlegs lífs
Þótt Karmelreglan hefði frá fyrstu tíð laðað að sér konur og leikmenn sem vildu lifa í anda hennar, var það á valdatíð blessaðs Jóhannesar Soreth sem þessi köllun fékk fastara form. Eftir að Nikulás V páfi gaf út páfabréfið Cum Nulla árið 1452 helgaði Jóhannes sig því að efla og skipuleggja karmelsystur og reglu Karmels fyrir leikmenn. Með stuðningi sínum við ný klaustur, einkum þau sem blessaða Fransiska d'Amboise stofnaði, varð hann helsti brautryðjandi þessarar þróunar. Þannig varð hann einn af helstu mótendum þeirrar hefðar sem lifir enn í dag.
Munkar voru taldir til fyrstu reglu, nunnur til annarrar, og þeir leikmenn – karlar og konur – sem litu á regluna sem lífsmódel og vildu lifa samkvæmt henni innan heimilis og daglegra starfa, voru taldir til þeirrar þriðju. Þeir tóku ekki formleg klausturheit, en lögðu sig fram um að lifa í bæn, auðmýkt og einlægni samkvæmt anda reglunnar. Það sem í dag gengur undir nafninu Leikmannaregla Karmels er afsprengi þriðju reglunnar.
Jóhannes Soreth sá tækifærið sem fólst í þessari víkkun og studdi hana af heilum hug. Hann skildi að köllun til andlegs lífs var ekki bundin við klausturmúra heldur við opið hjarta. Þannig á hann stóran þátt í þeirri hefð sem lifir enn í dag, þar sem leikmenn geta tekið virkan þátt í reglubundnu andlegu lífi, meðal annars í leikmannareglu Karmels.
Andleg leiðsögn og arfleifð
Blessaður Jóhannes Soreth var ekki þekktur í augum samtímans fyrir tilþrifamikil stórvirki heldur fyrir kyrrláta, staðfasta og hljóða endurnýjun innan Karmel. Hann varð í raun innri leiðsögumaður reglunnar á nýrri öld – ekki ósvipað því sem heilög Jóhanna af Örk samtímamanneskja hans reyndi að verða þjóð sinni í pólitískri baráttu. Hann andaðist í borginni Angers í Frakklandi árið 1471, og árið 1866 var hann lýstur sæll af Píusi IX páfa.
Tilvitnun og lærdómur
„Þeir sem leita friðar Guðs í bæn og einveru, verða að láta líf sitt endurspegla þann frið í orði og verkum.“
Við lifum á tímum þar sem margir tala um að Kirkjan þurfi stöðugar umbætur. Blessaður Jóhannes Soreth minnir okkur á að sannar umbætur hefjast ekki fyrst og fremst með nýjum skipulagsbreytingum heldur með endurnýjuðu hjarta. Hann breytti vissulega stjórnarskrám reglunnar og ferðaðist um Evrópu til að heimsækja klaustrin, en hann vissi að engin regla verður heilög nema þeir sem lifa samkvæmt henni leiti sjálfir dýpri samfélags við Guð.
Þess vegna er arfleifð hans enn lifandi. Hann kennir okkur að endurnýjun Kirkjunnar verður alltaf að byggjast á bæn, trúmennsku og persónulegri umbreytingu. Það var þessi sannfæring sem síðar blómstraði í Karmel hjá heilagri Teresu frá Ávila og heilögum Jóhannesi af Krossi. Þau byggðu á þeim grunni sem menn eins og blessaður Jóhannes Soreth höfðu lagt öld áður.
Fyrir íslenska lesendur er Jóhannes Soreth ekki fyrst og fremst merkur vegna þess að hann samdi nýjar stjórnarskrár árið 1462, heldur vegna þess að hann varð brúin milli karmels miðalda og hinnar miklu Teresísku endurnýjunar á 16. öld. Án hans hefði sú endurnýjun líklega átt sér allt annað upphaf. Þetta setur hann í stærra sögulegt samhengi og skýrir hvers vegna Karmelreglan minnist hans með svo mikilli virðingu.
Bæn
Guð, sem gafst blessaða Jóhannesi Soreth náð til að leiða reglu sína í gegnum umbrot og efla trúmennsku við anda Karmels, veittu okkur þann sama eld. Hjálpaðu okkur að endurnýja líf okkar í daglegri bæn, kyrrð og þjónustu. Opnaðu okkur fyrir kölluninni að lifa í þínum friði, í heimilum okkar, fjölskyldum og störfum.
Fyrir Krist vorn Drottin. Amen.