Heilagur Vinsent af Páli, prestur og reglustofnandi - minning 27. september

Heilagur Vinsent af Páli

Heilagur Vinsent af Páli (1581–1660) fæddist í litlu þorpi sem heitir Pouy í Gascogne, í suðvesturhluta Frakklands. Fjölskylda hans voru smábændur og hann ólst upp við einfalt líf í sveitasamfélagi. Á þessum tíma gekk Frakkland í gegnum miklar þrengingar: stríð milli kaþólskra og huguenotta höfðu lagt mörg héruð í rúst, sjúkdómar og hungur voru algengir gestir, og alþýðufólk lifði án félagslegs öryggisnets.

Hl. Vinsent sýndi snemma gáfur og fékk að stunda nám fyrir tilstuðlan góðviljaðra manna sem tóku eftir honum. Hann var vígður prestur aðeins nítján ára gamall, en í fyrstu var hugur hans og metnaður fremur jarðbundinn: hann hugsaði fyrst og fremst um stöðu sína og tekjur. Með tímanum átti hann þó eftir að ganga í gegnum djúpa andlega reynslu sem breytti lífi hans.

Faðir Róbert Bradshaw – 23. september

Faðir Róbert Bradshaw fyrsti sóknarprestur Maríusóknar í Breiðholti

Hinn 23. september 1993 lést faðir Róbert Bradshaw á sjúkrahúsi í Krasnoyarsk í Síberíu. Hann var kaþólskur prestur sem þjónaði á Íslandi frá 1976 til 1992. Hér á landi var hann alltaf kallaður 'faðir Róbert'.

Róbert Bradshaw fæddist í Tipperary á Írlandi 6. júlí 1929. Hann nam guðfræði í Maynooth og var vígður til prestsþjónustu árið 1955. Hann starfaði fyrst á Írlandi, þjónaði síðar innflytjendum í London, en kom svo til Íslands árið 1976. Hann starfaði fyrst í Landakoti en fluttist 1978 í Breiðholt þar sem hann þjónaði í í 9 ár.  Hann bjó í þá nýbyggðu raðhúsi að Torfufelli 42 og lét innrétta kapellu í kjallaranum. Auk þess að vera prestsbústaður var þar einnig miðstöð starfs Maríulegíónarinnar, írskrar leikmannahreyfingar sem faðir Róbert starfaði mikið með. Stofnandi hreyfingarinnar Frank Duff hafði frumkvæði að því að fá föður Róbert til að starfa á Íslandi. 

Í Torfufelli 42 hélt faðir Róbert reglulega kynningarfundi um kaþólska trú og skipulagði starf Maríulegíónarinnar sem fólst í trúfræðslu og heimsókum til fólks aðallega. Fljótlega eftir komuna í Breiðholt hóf hann reglulegt messuhald í félagsmiðstöðinni Fellahelli. Síðar gekkst faðir Róbert fyrir fjársöfnun á Írlandi og fyrir það fé, og með stuðningi Bonifatiuswerk var Maríukirkja byggð við Raufarsel 4 og síðar safnaðarheimilið og prestbústaðurinn að Raufarseli 8. Eitt af síðustu verkum föður Róberts í Breiðholti var einmitt að vígja nýja safnaðarheimilið og prestbústaðinn. Við það tækifæri bað hann að þaðan mættu fara trúboðar til endimarka jarðarinnar. Frá Breiðholti lá leið föður Róberts til Akureyrar þar sem hann var sóknarprestur síðustu ár sín á Íslandi. 

Árið 1992 rættist gamall draumur föður Róberts um að fá að starfa í Rússlandi og fór hann þangað til starfa haustið 1992. Hann starfaði í Novosibirsk og Krasnoyarsk í Síberíu þar sem hann andaðist 23. september 1993, aðeins 64 ára gamall.

Tilvitnun
„Trúr til dauða“ var orðalag sem Torfi Ólafsson formaður Félags kaþólskra leikmanna notaði um föður Róbert í minningargrein* sem birtist í Morgunblaðinu 5. október 1993.  Faðir Róbert unni sér lítillar hvíldar og lagði allt líf sitt í þjónustu trúarinnar.

Lærdómur
Saga föður Róberts minnir okkur á að fagnaðarerindið á sér ekki landamæri. Hann fór þangað sem þörfin var mest –  til innflytjenda í London, til Íslands og til fámennra safnaða í Síberíu. Líf hans kennir okkur að trúfesti og einfaldleiki geta orðið vitnisburður sem lifir áfram í hjörtum fólks.

Bæn
Guð, þú sem kallar þjóna þína til að bera fagnaðarerindið út til endimarka jarðar, við þökkum þér fyrir föður Robert Bradshaw. Gefðu okkur sama kjark og trúfesti að fylgja köllun okkar í lífinu. Lát hann hvíla í friði í ljósi dýrðar þinnar. Amen.

--

* Morgunblaðið, 225. tbl. 5.10.1993, bls. 41

--

Pistill í vinnslu. 

Heilagur Andrés Kim Taegon, prestur, heilagur Páll Chong Hasang og félagar píslarvottar - minning 20. september

Hl. Andrés Kim Taegon, hl. Páll Chong Hasang og félagar, píslarvottar

Þegar lítill hópur kóreskra fræðimanna hóf að lesa kristin rit sem þaðan bárust frá Kína um 1777 kviknaði neisti sem erfitt er að skýra öðruvísi en sem verk Guðs. Vinur sagði vini frá, og trúin breiddist út. Þegar kínverskur prestur komst loks til Kóreu árið 1794 fann hann fjögur þúsund trúaða. Fimmtíu árum síðar voru þeir orðnir tíu þúsund, fátækir í sakramentum en ríkir í trú. Yfirvöld töldu trúna framandi og ofsóttu hina kristnu, en kærleikurinn og trúarstyrkurinn dvínaði ekki. 

Æviágrip Andrésar Kim
Heilagur Andrés Kim Taegon (1821–1846) var skírður fimmtán ára og lagði upp í langa ferð, tólf hundruð mílur til Makaó, til að læra til prests. Hann var vígður í Shanghai sem fyrsti kóreski presturinn. Heimkoma hans var ekki hættulaus, því flestir karlmenn í fjölskyldu hans höfðu dáið sem píslarvottar og kristni var bönnuð. Hann hvatti þó meðbræður sína með orðum sem lifa áfram: „Við höfum hlotið skírn og þann heiður að kallast kristnir menn. En hvað gagnar það okkur ef við erum kristnir í orði einu en ekki í verki?“ Árið 1846, aðeins tuttugu og fimm ára gamall, var hann tekinn af lífi. Rétt áður sagði hann böðlum sínum: „Ég dey fyrir Guð. Ódauðlegt líf mitt er að hefjast. Verðið kristnir ef þið viljið öðlast hamingju eftir dauðann.“

Sókn Hins heilaga kross á Selfossi stofnuð á Krossmessu

Kirkja hins heilaga kross á Selfossi í byggingu í september 2025. Mynd af heimasíðu Kaþólsku kirkjunnar á Íslandi www.catholica.is

Í gær, sunnudaginn 14. september hélt Kaþólska kirkjan hátíðlega upphafningu hins heilaga kross - Krossmessu.  Séra Denis O'Leary sóknarprestur í Maríusókn í Breiðholti og á Suðurlandi prédikaði í sunnudagsmessu sem haldin var í kapellunni í Smáratúni 12 á Selfossi. Kapellan var þéttsetin en hún rúmar liðlega 30 manns. Guðspjallstexti dagsins var úr Jóhannesarguðspjalli, 3. kafla versin 13-17, þar sem segir: „Og eins og Móse hóf upp höggorminn í eyðimörkinni, þannig á Mannssonurinn að verða upp hafinn svo hann veiti hverjum sem trúir á hann eilíft líf.“

Heilagur Jóhannes Krýsóstómus – biskup, kirkjufræðari og „gullmunnur“ minning 13. september

Heilagur Jóhannes Krýsostómus biskup og kirkjufræðari

Heilagur Jóhannes Krýsóstómus fæddist árið 347 í Antíokkíu. Hann var einn mesti prédikari fornkirkjunnar og er talinn meðal kirkjufeðranna miklu. Nafn hans, Krýsóstómus, merkir „gullmunnur“ og vísar til þeirra eldheitu og lýsandi orða sem einkenndu boðun hans. Hann er einnig kirkjufræðari og helgihald kirkjunnar minnist hans sérstaklega í dag.

Æviágrip
Jóhannes ólst upp í heiðinni borgarmenningu Antíokkíu og hlaut menntun hjá hinum heiðna ræðumanni Líbaniusi. Svo mikill var hæfileiki hans til mælskulistar að Líbanius harmaði á dánarbeði sínu að kristnir menn hefðu „stolið“ Jóhannesi frá sér. Þeir hæfileikar sem áttu sér rætur í heimspeki og bókmenntum urðu hins vegar helgaðir Guði í bæn og föstu. Jóhannes leitaði einlífis og iðkaði bæn og ritningarnám í eyðimörkinni. Þar lærði hann að þekkja Drottin og festi í minni sínu mestan hluta Ritningarinnar.

Að gæta orða sinna

Ógætileg orð geta umbreyst vegna iðrunar okkar og miskunnar Guðs

Í stefnuræðu við setningu Alþingis minnti forsætisráðherra þingmenn á að gæta orða sinna. Þessi áminning á sér djúpa rætur í kristinni hefð.

Biblían áréttar hvað orð geta haft mikil áhrif. Í Orðskviðunum stendur:

„Dauði og líf eru á valdi tungunnar, sá sem henni beitir mun og þiggja ávöxt hennar.“ (Orðskv. 18,21)

Jakobsbréfið segir að tungan sé „eldur, ranglætisheimur meðal lima okkar“ sem getur bæði blessað Guð og bölvað manninum (Jak 3,6–10). Lausmælgi, innantóm orð og kæruleysislegar athugasemdir geta sært djúpt og rýrt reisn annarra.

„Elskið óvini yðar“

Ræða Jesú á sléttunni: Elskið óvini yðar!

Í guðspjalli dagsins (Lk 6,27–36) höfum við eitt af þeim boðum Jesú sem skora á mannlega skynsemi:

„Elskið óvini yðar, gerið þeim gott sem hata yður,  blessið þá sem bölva yður og biðjið fyrir þeim er misþyrma yður.  Slái þig einhver á kinnina skaltu og bjóða hina og taki einhver yfirhöfn þína skaltu ekki varna honum að taka kyrtilinn líka.  Gef þú hverjum sem biður þig og ef einhver tekur frá þér það sem þú átt þá skaltu ekki krefja hann um það aftur.  Og eins og þér viljið að aðrir menn geri við yður, svo skuluð þér og þeim gera...Verið miskunnsöm eins og faðir yðar er miskunnsamur.“

Þetta er kjarni hins nýja lífsstíls sem Jesús kallar lærisveina sína til: kærleikur sem gengur lengra en hefnd, lengra en hefðbundin réttlæting, lengra en mannlegar væntingar. Textinn er hluti af ræðu Jesú „á sléttunni“, þar sem hann snýr sér ekki aðeins til nánustu lærisveina sinna, heldur til fjöldans – allra þeirra fátæku og sjúku sem höfðu komið alls staðar að til að hlýða á hann og leita lækningar. Hugleiðing úr Lectio Divina frá Karmelreglunni setur þennan texta í samhengi:

Heilög Teresa af Jesú – Hjartasár kærleikans - minning 29. ágúst

Engill Guðs lýstur kærleikseldi í hjarta heilagrar Teresu af Jesú

Á hverju ári hinn 29. ágúst minnist Karmelreglan þess dularfulla atburðar þegar engill Guðs laust kærleikseldi í hjarta heilagrar Teresu af Jesú. Í þessari sýn, sem hún lýsir sjálf í bók sinni Bókin um líf mitt, upplifði hún bæði mikinn sársauka og óumræðilega sælu í eldi kærleika Guðs. Atburðurinn hefur síðan verið kallaður „hjartasár kærleikans“ og orðið táknrænn fyrir djúpa dulræna reynslu hennar og guðfræðilegt innsæi.

Æviágrip
Teresa de Cepeda y Ahumada fæddist í Ávila á Spáni árið 1515. Hún ólst upp í stórfjölskyldu, greind, ákveðin og með ríka trúarlega þrá. Þegar hún var ung að árum gekk hún í karmelnunnuklaustur í Ávila. Þar hófst löng og krefjandi vegferð sem leiddi hana til þess að endurnýja karmelregluna og stofna ný klaustur sem lögðu áherslu á einfaldleika, fátækt og bænahald. Hún gekk ótrauð í þessa endurnýjunarbaráttu þrátt fyrir mótspyrnu og veikindi. Hún lést árið 1582 og var tekin í tölu heilagra árið 1622. Árið 1970 var hún ein af fyrstu konum kirkjunnar sem fengu titilinn kirkjufræðari.

Heilög Rósa frá Líma meyja – minning 23. ágúst

Heilög Rósa frá Lima

Í dag, 23. ágúst, minnist kirkjan heilagrar Rósu frá Líma, fyrsta dýrlings Rómönsku Ameríku. Hún lifði stuttu en ástríðufullu lífi í þjónustu Guðs, bænar og miskunnarstarfa. Hún varð tákn trúfestu og kærleika í hinni nýju heimsálfu þar sem trúin var að skjóta rótum.

Æviágrip
Hl. Rósa, sem hét upphaflega Isabel Flores de Oliva, fæddist í Líma í Perú árið 1586. Hún var kölluð Rósa vegna fegurðar sinnar, en hún vildi aðeins tilheyra Kristi og forðaðist allan hégóma. Hún fann fljótt köllun sína til meyjarlífs í anda heilags Dóminíkusar og varð þekkt sem þriðjureglusystir dóminíkana.

Séra Jósef J. Hacking - minning 18. ágúst

Séra Jósef J. Hacking - Ljósmyndin birtist upphaflega í Morgunblaðinu árið 1964 í minningargrein séra Páls Pálssonar um séra Jósef J. Hacking. Hún er hér endurbirt í menningarlegum og sögulegum tilgangi, til að heiðra minningu hans.

 

Í dag, 18. ágúst, minnumst við séra Jósefs J. Hacking sem lést á þessum degi árið 1964, aðeins 44 ára að aldri. Hann var einn kunnasti og mætasti prestur Rómversk-kaþólsku kirkjunnar á Íslandi og þjónaði hér í rúm 18 ár. Starf hans var fjölbreytt og áhrifaríkt, bæði sem prestur og einnig sem skólastjóri Landakotsskólans þar sem hann naut virðingar og vinsælda.

Séra Páll Pálsson (d. 2010) síðast prestur á Bergþórshvoli en sem gekk síðar í Kaþólsku kirkjuna ritaði um hann minningarorð í Morgunblaðið sem birtust 23. ágúst árið 1964 skömmu eftir andlát séra Jósefs, þar sem hann dregur upp mynd af manni sem átti einstakt lag á að tengjast fólki, bæði sem prestur og vinur.

Minning heilags Jóakims og heilagrar Önnu, foreldra Maríu meyjar 26. júlí

Hl. Jóakim og hl. Anna foreldrar hl. Maríu meyjar. Mynd: ChatGPT

Heilagur Jóakim og heilög Anna eru í trúarhefð kirkjunnar foreldrar Maríu meyjar, móður Jesú Krists. Þótt þau séu ekki nefnd í ritum Nýja testamentisins hefur kristin kirkja allt frá fyrstu öldum varðveitt minningu þeirra, og litið á þau sem fyrirmyndarhjón sem ólu dóttur sína upp í trú, hlýðni og hógværð. Samkvæmt elstu heimildum voru þau guðrækin og barnlaus lengi, þar til Guð heyrði bænir þeirra og veitti þeim Maríu, sem þau helguðu Guði frá vöggu.

Minning blessaðra Maríu Pilar og Maríu Ángeles, meyja og píslarvotta Karmelreglunnar 24. júlí

Bl. María Pílar og bl. María Ángeles meyjar og píslarvottar. Mynd: ChatGPT

Í dag minnumst við tveggja ungra kvenna sem vörðu lífi sínu í heilögu samfélagi við Krist og létu lífið fyrir trú sína í einum ofbeldisfyllsta kafla nútímasögu Evrópu — í byrjun spænsku borgarastyrjaldarinnar árið 1936. Blessuð María Pilar af heilagri Fransisku og María Ángeles af heilagri Jóhönnu af Örk voru báðar nunnur í skóla- og bænareglu Karmelsystra í Guadalajara á Spáni. Þriðja systirin, María Teresa, var einnig drepin sama dag og er minnst með þeim tveimur. Þær voru teknar úr klaustrinu, misþyrmt og síðan skotnar til bana.

Minning heilagra hjóna Lúðvíks og Silju Martin - 12. júlí

Hin heilögu Lúðvík og Silja Martin. Mynd: ChatGPT

12. júlí er minningardagur hinna heilögu hjóna, Louis Martin og Zélie Martin (fædd Guérin), foreldra heilagrar Thérèse frá Lisieux. Þau voru fyrstu hjónin sem tekin voru í tölu heilagra saman – og minningardagur þeirra er ekki valinn af tilviljun: það er brúðkaupsdagur þeirra árið 1858.

Louis og Zélie voru bæði afar einbeitt í leit sinni að Guði. Louis hafði áður hugleitt munklíf og Zélie vildi ganga í reglu nunna, en hvorugt þeirra fékk inngöngu. Þau hittust, eins og Zélie skrifaði, „við brú milli hjartna“ og fundu hvort í öðru köllun til að líta á hjúskapinn sem vegferð heilagleika. 

Heilagur Villebaldus

Hl. Villebaldus. Mynd: ChatGPT

Í gömlum íslenskum almanökum mátti áður fyrr finna nafnið  Villebaldus standa 7. júlí. Nafnið á rætur að rekja til dýrlingahefðar kirkjunnar. Villebaldus er latnesk-íslenskt nafn á engilsaxneskum biskupi og trúboða sem var uppi á 8. öld og gegndi biskupsstarfi í Eichstätt í Bæjaralandi.

Hvers vegna var hann nefndur í íslenska almanakinu? Líklega ber það vitni eldri evrópskra áhrifa, sérstaklega frá eldri almanökum í Danmörku og Þýskalandi. Þessi almanök töldu upp kirkjuhátíðir og minningardaga dýrlinga úr gömlu kirkjunni, sem gjarnan héldu nafni sínu þrátt fyrir siðaskiptin – sérstaklega þeir sem tengdust kirkjusögunni á norðlægum slóðum. Villebaldus, sem þjónaði sem trúboði í Þýskalandi og var frændi heilags Bonifatiusar, naut líklega slíkrar viðurkenningar.

Þingmaríumessa – forna hátíðin sem lifði í almanakinu

Þingmaríumessa. Mynd: ChatGPT

Þingmaríumessa eða Þingmáríumessa var lengi skráð 2. júlí í almanaki Háskóla Íslands. Þeir sem komnir eru yfir miðjan aldur muna líklega enn eftir nafni dagsins, þar sem það var tilgreint ásamt öðrum gömlum kirkjulegum hátíðum. Þótt messuhald á þessum degi hefði fallið niður fyrir löngu, lifði nafnið áfram sem minning um forna Maríuhátíð, sem hafði bæði trúarlega og menningarlega merkingu í íslenskri sögu.

Dagurinn var helgaður Vitjun Maríu meyjar, þegar hún heimsótti frænku sína Elísabetu og bar með sér Krist í móðurlífi sínu. Í guðspjalli Lúkasar, Lk. 1,39-56 segir að barn Elísabetu – sem síðar varð Jóhannes skírari – hafi tekið viðbragð í móðurkviði hennar. Hún fylltist Heilögum Anda og mælti fram blessunarorðin: 'Blessuð sért þú meðal kvenna og blessaður ávöxtur lífs þíns'  og María söng lofsögninn Magnificat, sem kirkjan hefur tekið upp sem kvöldbæn allt til þessa dags.