 |
| Heilög Pelagía, mey og píslarvottur |
Hinn 8. október er minnst heilagrar Pelagíu, meyjar og píslarvotts frá Antíokkíu. Lítið er varðveitt um ævi hennar, en minning hennar á sér djúpar rætur í sögu kirkjunnar. Hún var aðeins um fimmtán ára gömul samkvæmt fornum heimildum, og bæði heilagur Jóhannes Krýsostómus og heilagur Ambrósíus fjölluðu um hana. Þannig hefur minning ungrar kristinnar stúlku varðveist um aldir, þótt margt um líf hennar sé okkur hulið. [1] [2] [3]
Úr borg postulanna
Pelagía var frá Antíokkíu í Sýrlandi hinu forna. Borgin skipar sérstakan sess í sögu kristninnar: þar voru lærisveinarnir fyrst kallaðir kristnir, samkvæmt Postulasögunni (Post 11.26), og þaðan voru Barnabas og Páll sendir til trúboðs (Post 13.1–3). Þegar Pelagía var uppi hafði kristin trú því lengi verið samofin sögu borgarinnar. Sú saga geymdi þó einnig minningar um ofsóknir og menn og konur sem þurftu að gjalda trú sína dýru verði. [7]
Ekki er hægt að tímasetja dauða hennar með fullri vissu. Sumar frásagnir tengja hann ofsóknum Díókletíanusar í upphafi fjórðu aldar, en aðrar nefna valdatíð Númeríanusar á árunum 282–284. Rétt er því að halda þeirri óvissu til haga og forðast að setja fram ákveðið dánarár sem staðfesta vitneskju. [2] [4]
Ung stúlka í höndum ofsækjenda
Samkvæmt frásögninni komu hermenn að heimili Pelagíu þegar hún var þar ein. Í kaþólskum heimildum er sagt að þeir hafi átt að leiða hana til opinberrar fórnar til heiðinna guða. Frásagnirnar tengja ógnina jafnframt hættu á kynferðislegu ofbeldi. Pelagía fékk leyfi til að fara aftur inn, að því er sagt var til að skipta um föt. Í þeim aðstæðum kastaði hún sér úr hæð og lést. Heimildir greinir á um einstök atriði atburðarins. [2] [4]
Þetta er átakanleg frásögn. Að baki orðunum „mey og píslarvottur“ stendur ung manneskja sem var svipt öryggi sínu og stóð frammi fyrir yfirþyrmandi ógn. Þegar kirkjan varðveitir minningu hennar megum við ekki missa sjónar á æsku hennar, einsemd og varnarleysi.
Vitnisburður kirkjufeðranna
Heilagur Ambrósíus nefnir Pelagíu í þriðju bók rits síns Um meyjar (De virginibus), í sjöunda kafla. Hann lýsir henni sem um fimmtán ára stúlku sem ofsækjendur ógnuðu vegna trúar hennar og skírlífis. Umfjöllunin sýnir jafnframt að erfiðar spurningar um dauða hennar komu fram snemma: Ambrósíus ræðir söguna þegar hann svarar spurningu um fólk sem deyr fyrir eigin hendi á flótta undan ofbeldi. Textinn ber svipmót orðræðu og hugsunarháttar síns tíma og þarf að lesa með það í huga. [3]
Heilagur Jóhannes Krýsostómus flutti lofræðu um Pelagíu. Einnig nefnir hann hátíð hennar í prédikun um heilagan Ignatíus frá Antíokkíu og segir hátíðir þessara píslarvotta hafa fylgt hvor annarri. Þar leggur hann áherslu á að karlar og konur eigi hlutdeild í sömu trúarbaráttu. Þessi vitnisburður sýnir að Pelagía átti þegar stað í lifandi helgihaldi safnaðarins í Antíokkíu á fjórðu öld. [2] [5]
Að lesa söguna með virðingu fyrir lífinu
Frásögn Pelagíu kallar á nærgætni. Hún má ekki verða að hvatningu til sjálfsskaða eða þeirri hugsun að þolandi kynferðisofbeldis glati hreinleika sínum eða virðingu frammi fyrir Guði. Sá sem verður fyrir ofbeldi ber ekki sök gerandans. Trúfræðsla kaþólsku kirkjunnar fordæmir nauðgun sem alvarlegt brot gegn réttlæti, kærleika, frelsi og persónulegri friðhelgi manneskjunnar. [6]
Við getum því heiðrað Pelagíu og þá trúfesti sem kristnir menn hafa séð í henni, án þess að gera örvæntingarfullar aðstæður dauða hennar að fyrirmynd til eftirbreytni. Minning hennar getur fremur hvatt okkur til að vernda lífið, standa með þeim sem verða fyrir ógnunum og tryggja að enginn þurfi að mæta ofbeldi einn.
Pelagía mey og Pelagía iðrandi
Við leit að heimildum er auðvelt að rekast á aðra frásögn undir sama nafni. Hún fjallar um Pelagíu iðrandi, konu frá Antíokkíu sem samkvæmt helgisögunni sneri frá fyrra líferni, tók skírn og lifði síðar einsetulífi við Jerúsalem. Sú saga er einnig tengd 8. október. Hana ber þó að greina frá frásögninni um hina ungu Pelagíu sem kirkjufeðurnir heiðruðu sem mey og píslarvott. [2]
Hugleiðing dagsins
Við þekkjum ekki hversdagslíf Pelagíu, bænirnar sem hún lærði eða fólkið sem miðlaði henni trúnni. En minning hennar beinir athygli okkar að ungmennum sem búa við ótta og þeim sem eiga engan öruggan stað. Hún spyr okkur hvernig við tökum á móti þeim, hvort við hlustum þegar þau segja frá og hvort við séum reiðubúin að standa með þeim þegar þau þurfa vernd.
Í áttunda kafla Rómverjabréfsins boðar Páll postuli að hvorki dauði né líf né nokkur sköpuð vera geti gert okkur viðskila við kærleika Guðs í Kristi Jesú (Róm 8.38–39). Í ljósi þeirrar vonar getum við falið Guði Pelagíu og öll þau sem hafa orðið fyrir ofsóknum og ofbeldi. Mannleg grimmd hefur ekki síðasta orðið yfir lífi þeirra. [7]
Bæn
Drottinn Jesús Kristur, þú þekkir ótta hinna smáu og heyrir ákall þeirra sem eiga engan að. Fyrir fyrirbæn heilagrar Pelagíu biðjum við þig að vernda börn og ungmenni, styrkja þá sem sæta ofsóknum og líkna öllum sem hafa orðið fyrir ofbeldi. Gef okkur hugrekki til að standa með þeim sem þurfa vernd og trúfesti til að fylgja þér í kærleika. Lát ekkert gera okkur viðskila við kærleika þinn. Amen.
Bænin er samin fyrir þennan pistil.
Heimildir
- Vatican News. „St. Pelagia, Virgin and Martyr of Antioch.“ Dýrlingaskrá fyrir 8. október. Síðan staðfestir heiti og dagsetningu en hefur ekki ítarlegan ævitexta. ↩
- Kirsch, Johann Peter. „Pelagia.“ The Catholic Encyclopedia, 11. bindi. New York: Robert Appleton Company, 1911. Rafútgáfa á New Advent. Yfirlit um fornar heimildir og ólíkar Pelagíu-hefðir; ályktanir þessa aldna uppsláttarrits um tengsl helgisagnanna ber að lesa með fyrirvara. Til baka: ↩ 1 · ↩ 2 · ↩ 3 · ↩ 4 · ↩ 5
- Heilagur Ambrósíus. Concerning Virginity, Book III, 7. kafli, einkum §§ 32–34. Þýðendur H. de Romestin, E. de Romestin og H. T. F. Duckworth. Í Nicene and Post-Nicene Fathers, önnur ritröð, 10. bindi; ritstjórar Philip Schaff og Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1896. Rafútgáfa á New Advent. Til baka: ↩ 1 · ↩ 2
- Orthodox Church in America. „Virgin Martyr Pelagia of Antioch.“ Minning 8. október. Rétttrúnaðarkirkjuleg frásögn sem tímasetur atburðina á valdatíð Númeríanusar. Til baka: ↩ 1 · ↩ 2
- Heilagur Jóhannes Krýsostómus. In sanctam Pelagiam, í Patrologia Graeca, 50. bindi, dálkar 479 o.áfr., sbr. heimild 2. Um hátíð Pelagíu í prédikun hans um Ignatíus, sjá einnig The Cult of Saints in Late Antiquity, Oxford-háskóla, færsla E02261, samantekt og greining á On Ignatios (CPG 4351; BHG 816). ↩
- Trúfræðsla kaþólsku kirkjunnar, nr. 2356, um nauðgun og friðhelgi manneskjunnar. ↩
- Heilög ritning: Postulasagan 11.26 og 13.1–3; Rómverjabréfið 8.38–39. Til baka: ↩ 1 · ↩ 2