 |
| Heilagur Efraím djákni og kirkjufræðari |
„Á hverjum stað sem þú sérð er tákn hans að finna.“ Þannig skrifaði heilagur Efraím, einn mesti rithöfundur og sálmaskáld austurkirkjunnar. Hann var uppi á fjórðu öld, á tímum þegar kristnin var að festa rætur eftir aldir ofsókna, og varð þekktur fyrir að tjá leyndardóma trúarinnar með ljóðum, sálmum og myndrænu máli sem snerti hjörtu fólks.
Efraím fæddist um árið 306 í borginni Nisibis í Mesópótamíu, nálægt landamærum núverandi Tyrklands og Sýrlands. Hann var djákni alla ævi og lagði sig fram um að þjóna kirkjunni með kennslu fremur en kirkjulegum embættum. Biskupinn Jakob af Nisibis sá hæfileika hans snemma og fól honum að kenna kristna trú og skýra Heilaga ritningu.
Haf tákna og myndmáls
Efraím sá heiminn sem stórkostlega bók sem talaði um Guð. Honum fannst öll sköpunin geyma tákn sem bentu til Krists. Í ritum hans verða fjöll, ár, sólskin, blóm og stjörnur að kennurum sem leiða manninn inn í dýpri skilning á Guði. Hann skrifaði: „Þessi Jesús skapaði svo mörg tákn að ég hef fallið í þau eins og í haf.“ Í stað þess að reyna að útskýra alla leyndardóma trúarinnar með rökræðum einum saman, notaði hann ljóð, myndir og söng. Hann taldi að Guð væri svo mikill að mannlegt mál næði honum aldrei til fulls, en samt gæti fegurðin opnað hjörtu manna fyrir nærveru hans.
Harpa Heilags Anda
Sálmar Efraíms urðu svo áhrifamiklir að samtímamenn hans kölluðu hann „Hörpu Heilags Anda“. Í gegnum söngva hans lærði fólk um guðdóm Krists, holdtekjuna, Maríu mey, paradís og hjálpræðið. Forn heimild segir frá öldungi sem dreymdi að vínviður yxi út úr tungu Efraíms og fyllti jörðina ávöxtum. Morguninn eftir heyrði hann fólk segja: „Efraím kennir eins og lind streymi úr munni hans.“ Þá skildi öldungurinn að það sem kom af vörum hans væri innblásið af Heilögum Anda.
Kærleikur í verki
Efraím var ekki aðeins skáld og kennari. Þegar hungursneyð skall á skipulagði hann matargjafir og aðhlynningu fyrir þá sem þjáðust. Þegar drepsótt gekk yfir borgina Edessu sinnti hann sjúkum af mikilli fórnfýsi. Að lokum smitaðist hann sjálfur við þjónustuna og lést 9. júní árið 373. Þannig urðu orð hans að veruleika. Sá sem hafði sungið um miskunn Guðs allt sitt líf sýndi hana einnig í verkum sínum.
Tilvitnun
Úr prédikun heilags Efraíms djákna:
„Frelsari, guðleg fyrirætlun þín fyrir heiminn er spegilmynd af hinum andlega heimi; kenndu oss að ganga í þeim heimi sem andlegir menn.“
Lærdómur
Heilagur Efraím minnir okkur á að trúin er meira en kenningar og reglur. Hún er einnig fegurð, lofgjörð og íhugun. Hann kennir okkur að sjá Guð ekki aðeins í kirkjunni heldur einnig í sköpuninni, í táknum daglegs lífs og í manninum sem þarfnast hjálpar. Orð hans minna okkur á að guðfræði verður aðeins lifandi þegar hún leiðir til bænar, og bænin verður aðeins sönn þegar hún leiðir til kærleika.
Bæn
Heilagi Efraím, djákni og kirkjufræðari, þú sem söngst um leyndardóma Guðs af slíkri fegurð að menn kölluðu þig Hörpu Heilags Anda, bið fyrir okkur.
Kenndu okkur að sjá tákn Guðs í sköpuninni, finna nærveru hans í sakramentunum og lofa hann með hjarta okkar og lífi.
Megi orð okkar verða uppbyggileg, bænir okkar einlægar og þjónusta okkar kærleiksrík, svo að við megum einn daginn taka þátt í þeirri himnesku lofgjörð sem þú syngur nú frammi fyrir hásæti Guðs.
Amen.