 |
| Heilagur Hinrik II keisari |
Í dag, 13. júlí, minnist kirkjan heilags Hinriks II keisara (973–1024), síðasta keisarans af saxnesku keisaraættinni. Hann var krýndur konungur Þýskalands árið 1002, konungur Ítalíu tveimur árum síðar og árið 1014 krýndi Benedikt VIII páfi hann keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
Saga Hinriks sýnir að heilagleiki er ekki bundinn klaustrum eða einveru. Guð kallar einnig þá sem fara með vald og bera ábyrgð á samfélaginu. Margir sjá krúnuna sem tákn valds en Hinrik leit á hana sem tákn þjónustu. Hann skildi að stjórnandi stendur ekki aðeins til ábyrgðar gagnvart þjóð sinni heldur einnig frammi fyrir Guði.
Konungur sem vildi þjóna Kristi
Hinrik fæddist í Bæjaralandi og ólst upp við djúpa kristna trú. Hann hlaut menntun hjá kirkjunni og meðal kennara hans var hinn heilagi Volfgang biskup í Regensburg, sem mótaði trúarlíf hans frá unga aldri.
Þegar Hinrik tók við stjórn ríkisins lagði hann áherslu á að efla kirkjuna jafnt andlega sem skipulagslega. Hann studdi umbætur frá Cluny-klaustrinu gegn spillingu og embættasölu innan kirkjunnar og hvöttu til heilags lífernis presta. Hann vann náið með Benedikti VIII páfa og studdi kirkjuþingið í Pavía árið 1022 sem samþykkti mikilvægar umbætur.
Hinrik endurreisti biskupsdæmið í Bamberg og gerði það að öflugri miðstöð kristinnar trúar. Hann hafði einnig mikinn áhuga á helgihaldinu og lagði sitt af mörkum til að trúarjátningin yrði reglulegur hluti sunnudagsmessunnar. Sem stjórnmálamaður þurfti hann jafnframt að takast á við uppreisnir, styrjaldir og erfið samskipti við nágrannaríki. Ekki voru allar ákvarðanir hans óumdeildar, en hann reyndi stöðugt að samræma skyldur sínar sem þjóðhöfðingi og kristinn maður.
Annað sem vakti athygli samtímamanna var hjónaband hans og heilagrar Kunigundu. Þau eignuðust engin börn. Samkvæmt gamalli kirkjulegri hefð höfðu þau tekið sameiginlegt heit um skírlífi, en nútímasagnfræðingar telja að ekki séu til samtímaheimildir sem staðfesta þá frásögn. Hitt er óumdeilt að Hinrik sýndi eiginkonu sinni einstaka tryggð og hafnaði þeirri hugsun að skilja við hana vegna barnleysis, sem var ekki sjálfsagt meðal konunga.
Keisari sem byggði fyrir eilífðina
Í fornri ævisögu heilags Hinriks er sagt að hann hafi ekki sætt sig við ófriðinn sem ríkti í ríki hans heldur lagt alla krafta sína í að efla trúarlíf þjóðarinnar og stuðla að friði kirkjunnar. Hann auðgaði kirkjur, endurreisti biskupsdæmi og stofnaði biskupsdæmið í Bamberg og gerði það að öflugri miðstöð kristinnar trúar, menntunar og helgihalds.
Í stofnbréfi biskupsdæmisins lýsir Hinrik þeirri trú sem knúði hann áfram. Hann minnir á að öll jarðnesk dýrð sé hverful nema hún vísi til hins eilífa. Þess vegna segir hann að rétt sé að nota þau gæði sem Guð hefur falið mönnum til að byggja upp það sem endist um alla eilífð.
Þessi hugsun kemur sérstaklega fram þegar hann skrifar að menn eigi að safna sér fjársjóðum á himnum, þar sem hvorki mölur né ryð fá grandað og enginn þjófur getur stolið. Þess vegna lét hann af hendi hluta af eigin erfðalandi til að reisa nýtt biskupsdæmi svo þar yrði daglega beðið fyrir lifendum og látnum og hjálpræðisfórn Krists færð fram um ókomnar aldir. Þannig varð vald hans ekki aðeins tæki til stjórnar heldur einnig leið til að skilja eftir andlega arfleifð sem varði lengur en ríkidæmi hans.
Tilvitnun
Í stofnbréfi Bambergsbiskupsdæmis skrifar heilagur Hinrik:
„Á líðandi stund er vegsemd hverful og tilgangslaus, nema því aðeins að í henni sjáum vér vott af eilífð himnaríkis... Vér viljum taka fjársjóði guðlegs örlætis sem Guð úthellir yfir oss og geyma þá á himnum, þar sem hvorki mölur né ryð eyðir þeim.“
Í þessum orðum birtist hjarta manns sem vissi að völd og auðæfi eru aðeins verðmæt ef þau leiða menn nær Guði.
Lærdómur dagsins
Heilagur Hinrik minnir okkur á að heilagleiki ræðst ekki af starfi okkar heldur því hvernig við rækjum það. Sumir eru kallaðir til klausturslífs, aðrir til fjölskyldulífs, aðrir til stjórnunar eða samfélagslegrar ábyrgðar. Allar þessar kallanir geta orðið leið til heilagleika ef þeim er svarað í trúfesti við Krist.
Í samfélagi þar sem oft er horft til auðlegðar, valda og frama sýnir Hinrik að sönn forysta felst í þjónustu. Hann spurði ekki fyrst hvað ríkið gæti gert fyrir hann heldur hvernig hann gæti notað stöðu sína til að efla réttlæti, frið og líf kirkjunnar.
Þannig kallar hann einnig okkur til að spyrja: Hvaða fjársjóði erum við að safna? Erum við fyrst og fremst að byggja upp það sem hverfur með tímanum, eða það sem hefur gildi frammi fyrir Guði?
Bæn
Almáttugi Guð,
þú kallaðir heilagan Hinrik til að leiða þjóð sína af visku
og efla kirkju þína með trúfesti og örlæti.
Gef að við lærum af fordæmi hans
að líta á ábyrgð okkar sem þjónustu,
að nota gjafir þínar til góðs fyrir aðra
og safna fjársjóðum á himnum fremur en á jörðu.
Fyrir fyrirbæn heilags Hinriks
gef okkur staðfestu í trúnni,
trúfesti í köllun okkar
og frið í hjörtum okkar.
Fyrir Krist, Drottin vorn.