 |
| Hl. Dóminíkus, prestur og stofnandi Prédikarareglunnar |
Í dag, 8. ágúst, minnist Kaþólska kirkjan heilags Dóminíkusar, prests og stofnanda Prédikarareglunnar (Dóminíkanareglunnar). Hann fæddist árið 1170 í Caleruega á Spáni og varð einn áhrifamesti boðberi fagnaðarerindisins á miðöldum. Á tímum mikilla trúardeilna sýndi hann að sannleikurinn verður fyrst og fremst boðaður með lífi sem á rætur í bæn, auðmýkt og kærleika. Árið 1216 stofnaði hl. Dóminíkus reglu sem varð þekkt sem Dóminíkanareglan, með það að markmiði að boða rétta trú. Reglan lagði áherslu á þekkingu, bænir og trúboð í gegnum kenningar og rannsóknir.
Í tíðabænabók Kaþólsku kirkjunnar segir um hann í lestri efri óttusöngs: „Hvert sem hann fór færði hann í orði og verki heim sanninn um að þar færi maður fagnaðarerindisins. Að degi til var enginn eins samfélagslega sinnaður eða vingjarnlegur við bræður sína og félaga og hann. Að nóttu til var enginn eins þolgóður í sérhverri vöku og ákalli. Hann talaði sjaldan án þess að það væri með Guði, það er í bæn eða um Guð; og í þessu efni kenndi hann bræðrum sínum.
Iðulega gjörði hann sérstakt persónulegt ákall um að Guð gæfi honum sannan náungakærleika sem veitti kraft til að líkna og öðlast hjálpræði fyrir mennina. Því að hann trúði að einungis þá væri hann sannur limur Krists þegar hann hefði gefið sig allan mönnum til hjálpræðis á sama hátt og Drottinn Jesús, Frelsari allra, hafði fórnfært sjálfum sér fullkomlega oss til hjálpræðis. Með verki þessu og eftir að hafa varið löngum tíma í vandaða og forsjála ráðagerð stofnaði hann Predikararegluna, reglu betlimunka.
Í samtölum sínum og bréfum hvatti hann oft reglubræðurna að ígrunda stöðugt Gamla og Nýja testamentið. Hann hafði ávallt með sér Matteusarguðspjallið og bréf Páls postula sem hann kynnti sér svo rækilega að hann kunni þau nánast utanbókar.
Tvisvar eða þrisvar var hann kjörinn biskup sem hann ávallt hafnaði. Hann kaus fremur að lifa með bræðrum sínum í fátækt. “ [1]
Maður sem mætti fólki
Þegar heilagur Dóminíkus hóf að boða fagnaðarerindið í Suður-Frakklandi mætti hann ekki aðeins fólki sem hafði misst trúna heldur einnig þeim sem aðhylltust kenningar katara. Hann valdi ekki leið fordæmingarinnar heldur samræðunnar. Hann ferðaðist fótgangandi, lifði einföldu lífi og ræddi af virðingu við þá sem voru honum ósammála. Það var ekki aðeins rökfærslan sem sannfærði fólk heldur samræmið milli orða hans og lífs.
Síðar var sagt um Dóminíkus að hann hefði verið „blíður eins og móðir en sterkur eins og demantur.“ Í þeirri lýsingu felst kjarninn í kristinni boðun: sannleikurinn verður ekki boðaður með hörku einni saman né heldur með því að gefa hann eftir. Hann verður boðaður af kærleika, auðmýkt og staðfestu.
Mildi, umhyggja og miskunn í kristinni hefð
Í kristinni hefð eru mildi, umhyggja og miskunn ekki taldar vera til marks um veikleika heldur styrk. Heilagur Dóminíkus var sagður „blíður eins og móðir en sterkur eins og demantur“ vegna þess að fólk sá í honum tvo póla samtímis: Móðurlega blíðu gagnvart þeim sem þjáðust eða leituðu sannleikans en jafnframt staðfestu þegar kom að boðun fagnaðarerindisins og vörslu trúarinnar. Þetta er raunar ekki einsdæmi í kristinni hefð. Jesús sjálfur notar móðurlega mynd um sig þegar hann segir:
„Hversu oft vildi ég safna börnum þínum, eins og hænan safnar ungum sínum undir vængi sér...“ (Matt 23.37)
Og spámaðurinn Jesaja lætur Guð segja:
„Eins og móðir huggar son sinn, eins mun ég hugga yður.“ (Jes 66.13)
Þar er móðurhlutverkið notað sem mynd af sjálfum Guði. Þess vegna er lýsingin á Dóminíkusi svo áhrifamikil. Hún segir að hann hafi ekki verið aðeins mikill fræðimaður eða óbugandi predikari. Hann hafi líka haft þann hlýja kærleika sem gerir fólki kleift að treysta þeim sem talar. Styrkur hans fólst ekki í hörku heldur í því að geta sameinað miskunn og sannleika.
Við minnumst því heilags Dóminíkusar í dag sem fyrirmynd trúboðans sem lifði í sannfæringu og trú, og sem lagði grunn að dýpri skilningi á hlutverki menntunar og predikunar í kirkjunni.
 |
| Heilagur Dóminíkus |
Hvað getum við lært af heilögum Dóminíkusi í dag?
Á tímum þar sem upplýsingar eru aðgengilegar sem aldrei fyrr, en sannleikurinn virðist oft týnast í kliði margra radda, minnir heilagur Dóminíkus okkur á að kristin trú byggist ekki á slagorðum heldur á einlægri leit að sannleikanum. Hann vissi að sannfærandi boðun sprettur ekki fyrst og fremst af mælsku eða rökvísi heldur af lífi sem er mótað af bæn, íhugun og nánu samfélagi við Krist.
En Dóminíkus kenndi líka að sannleikurinn verður aldrei aðskilinn frá kærleikanum. Hann mætti þeim sem voru honum ósammála af virðingu, ræddi við þá af þolinmæði og leitaðist við að vinna hjörtu þeirra fremur en að sigra þau í deilum. Þar birtist kristin viska í sinni tærustu mynd: að standa óhagganlega með sannleikanum en mæta hverri manneskju af mildi, miskunnsemi og opnu hjarta.
Kannski er þetta einmitt sá vitnisburður sem heimurinn þarfnast mest í dag. Ekki boðun sem leitast við að sigra í rökræðum heldur boðun sem sameinar sannleika og kærleika. Því aðeins verður orð Krists trúverðugt þegar það endurspeglast í lífi þess sem flytur það.
Bæn
Guð, faðir sannleikans, við þökkum þér fyrir heilagan Dóminíkus sem helgaði líf sitt boðun fagnaðarerindisins og þjónaði þér í auðmýkt, bæn og kærleika. Gef okkur náð til að leita sannleikans af einlægni, elska orð þitt af öllu hjarta og bera Krist vitni með lífi okkar jafnt sem orðum. Lát fordæmi heilags Dóminíkusar hvetja okkur til að lifa í trú, von og kærleika, svo að fleiri megi kynnast gleði fagnaðarerindisins. Fyrir Krist, Drottin vorn. Amen.
[1] https://breviar.sk/is