« Prestkonungar Adamskynslóðarinnar – 7Prestkonungar Adamskynslóðarinnar – 5 »

09.09.07

  11:11:31, Skrásetjari: Jón Rafn Jóhannsson, 3108 orð  
Flokkur: Synir Réttlætissólarinnar – Af prestkonungum Adamskynslóðarinnar

Prestkonungar Adamskynslóðarinnar – 6

GOÐ KANAANÍTA OG BARNAFÓRNIRNAR

(Sjá myndir 6)

Trúarbrögðin í borginni Ebla í Sýrlandi var sambland af kanaanískum og súmerskum goðum um 2300 f. Kr. Eblabúar tilbáðu súmersku goðin Enki og Nidakul. Dagón var sérstakur verndarguð borgarinnar, en yfirguðinn El eða hinn súmerski Anú (Ea í Akkad). Kanaanísk goð eins og Baal, Hadad, Balatu og gyðjan Astarte voru áberandi, en borgarbúar tilbáðu einnig goð Húrríta. Í Úgarít eru hin kanaanísku áhrif enn meira áberandi. Ljóst er að sú sálmaarfleifð sem kemur fram á úgarísku leirtöflunum er ævaforn menningararfleifð. Leiða má af því líkum að hún hafi varðveist í munnmælum í Súmer þar til tekið var að færa hana í letur með tilkomu ritlistarinnar um 3300 f. Kr. Í Úgarít er þessari arfleifð snúið upp á hin heiðnu goð. Þegar við lesum brotið úr sálminum sem birt var í grein þrjú og gæti í fljótu bragði séð verið komin úr Davíðssálmum Biblíunnar, verður að hafa í huga er hér er verið að tilbiðja höfuðgoð borgarinnar:

Drottinn himins og jarðar,jörðin var ekki, þú skapaðir hana.Ljós dagsins var ekki, þú skapaðir það,morgunljósið sem enn var ekki skapaðir þú.

Engu að síður eru úgarískan og hebreskan náskyld semísk mál og því hafa textabrotin í fjölmörgum tilvikum varpað ljósi á einstök orð Biblíunnar enn frekar sem þegar má sjá í nýjum Biblíuþýðingum.

Goðið Dagón er faðir Baals. Fyrstu heimildirnar um Dagón má sjá frá tímum Sargons konungs í Akkad (um 2200 f. Kr.). Ljóst er að hann kemur úr hinni norðursúmersku arfleifð. Vikið er nokkrum sinnum að honum í Biblíunni: „Nú söfnuðust höfðingjar Filista saman til þess að færa Dagón, guði sínum, fórn mikla og til þess að gjöra sér glatt, með því að þeir sögðu: "Guð vor hefir gefið Samson, óvin vorn, í vorar hendur" (Dm 16. 23). „Filistar höfðu tekið Guðs örk og flutt hana frá Ebeneser til Asdód. Nú tóku þeir Guðs örk og fluttu hana í musteri Dagóns og settu hana við hliðina á Dagón. En er Asdód-menn risu árla morguninn eftir, sjá, þá lá Dagón á grúfu á gólfinu fyrir framan örk Drottins. Tóku þeir þá Dagón og settu hann aftur á sinn stað. Og þeir risu árla um morguninn daginn eftir, og sjá, þá lá Dagón á grúfu á gólfinu fyrir framan örk Drottins. Höfuð Dagóns og báðar hendur voru brotnar af honum og lágu á þröskuldinum, bolurinn einn var eftir af Dagón. (Fyrir því stíga prestar Dagóns og allir þeir, sem ganga inn í musteri Dagóns, ekki á þröskuld Dagóns í Asdód, og helst það enn í dag.)“ (1S 5. 1-5).

Gyðjan Astarte samsvaraði súmersku gyðjunni Inanna. Hún dó og fór til undirheima þar sem hún dvaldi í þrjá daga [1]. Hana tignuðu Kanaanítar og Fönikíumenn með miklum „kynlífsorgíum“ í musterum sínum. Auk sjálfra hofskækjanna var það síður meðal Amóríta að konur yrðu að falbjóða sig gestum og gangandi í sjö daga fyrir hjónabandið. Konur sem neituðu að gera þetta urðu að falbjóða sig ókunnum á ákveðnum degi og gefa gyðjunni börn þau sem fæddust. Það er að þessum sið sem Hósea víkur þegar hann segir:

Efst uppi á fjöllunum fórna þeir sláturfórnum, og á fórnarhæðunum færa þeir reykelsisfórnir, undir eikum, öspum og terebintum, því að skuggi þeirra er ununarfullur. Fyrir því drýgja dætur yðar hór og fyrir því hafa yðar ungu konur fram hjá. Ég vil ekki hegna dætrum yðar fyrir það að þær drýgja hór, né yðar ungu konum fyrir það að þær hafa fram hjá, því að þeir ganga sjálfir afsíðis með portkonum og fórna sláturfórnum með hofskækjum, og fávitur lýðurinn steypir sér í glötun (Hs 4. 13-14).

Í vestrænum þjóðfélögum síðkristninnar á okkar dögum með ofuráherslu á kynlífið er ekki óalgengt að stúlkubörn allt niður í fjórtán ára gömul stundi kynlíf fyrir hjónaband ekki síður en drengir. Þegar óæskilegur getnaður á sér stað senda foreldrar eða félgasráðgjafar stúlkubörnin í fósturdeyðingu. Kanaanítar til forna fórnuðu þeim goðum sínum eins og vikið verður að síðar.
Goðið Baal er vel þekkt meðal lesenda Biblíunnar. Kunnastur er hann af frásögninni þegar Elía háði baráttuna við spámenn Baals á Karmelfjalli. Og hin eldheita bæn Elía hefur verið ótöldum kristnum körlum og konum sem heróp í aldanna rás til að þjóna Guði af trúmennsku:

„Drottinn, Guð Abrahams, Ísaks og Ísraels! Lát í dag kunnugt verða, að þú ert Guð í Ísrael og ég þjónn þinn og að ég hefi gjört alla þessa hluti að þínu boði. Bænheyr mig, Drottinn! Bænheyr mig, að lýður þessi megi komast að raun um, að þú, Drottinn, ert hinn SANNI GUÐ, og að þú snýrð aftur hjörtum þeirra.“

Þá féll eldur Drottins niður og eyddi brennifórninni, viðnum, steinunum og grassverðinum, og vatnið í skurðinum þurrkaði hann einnig upp. Og er allur lýðurinn sá það, féllu þeir fram á ásjónur sínar og sögðu: „Drottinn er hinn sanni Guð, Drottinn er hinn sanni Guð!“ ( sjá 1K 18. 25-40).

Viðurstyggða spámanna Ísraels á Baal og öðrum goðum Kanaaníta er skiljanlegt – viðurstyggð – sem þegar tók að hljóma af síðum Biblíunnar í Mósebókunum: „Hvernig dýrkuðu þessar þjóðir guði sína, svo að ég geti og farið eins að?" Þú skalt eigi breyta svo við Drottin Guð þinn, því að allt sem andstyggilegt er Drottni, það er hann hatar, hafa þær gjört til heiðurs guðum sínum, því að jafnvel sonu sína og dætur hafa þær brennt í eldi til heiðurs guðum sínum“ (5M 12. 30-31).

Lífsverndarhyggjan (pro-life) hljómar stöðugt af síðum Biblíunnar. Stundum heyrum við andstæðinga hennar fullyrða að sú sé ekki raunin, en þetta er fjarri öllum sanni. Að ganga í gegnum eld skírskotar til þess að Kanaanítar og Fönikíumenn fórnuðu goðunum börnum sínum í brennifórn. [2] Nokkrir ritningarstaðir í þessu sambandi eru: 3M 18. 21; 20. 1-5 – 1K 11. 7 – Jer 7. 31-32; 19. 4-6; Jes 57. – Esk 16. 20-21

Annað goða Kanaaníta var Mólok sem víða er vikið að í Biblíunni sem einnig var nefndur Baal-Mólok. Í ritskýringum Rashi rabbía frá tólftu öld á Jeremía 7. 31 kemst hann svo að orði:

Tófet er Mólok sem gerður var úr bronsi og þeir hituðu hann upp að neðan. Hendur hans voru útréttar og þegar þær voru orðnar heitar lögðu þeir barnið milli handa hans og það brann. Þegar það hrópaði í ofsahræðslu sinni börðu prestarnir bumbur svo að faðirinn heyrði ekki neyðaróp sonar síns og hjarta hans kæmist við.

Ísraelsmenn notuðu einnig orðið tófet yfir staði þá þar sem Kanaanítar fórnuðu Mólok börnum sínum. Tófet má finna nærri Jerúsalem í Gehennedalnum þar sem Biblían segir að Kanaanítar fórnuðu Mólok börnum með því að brenna þau lifandi. Annað hvort er nafnið dregið af „toph“ á hebresku sem þýðir trumba vegna þess að trumbur voru notaðar við fórnarathafnirnar til að kæfa neyðaróp barnanna, eða þá af hebreska orðinu „taph“ (að brenna). Það var Jósía konungur sem bannaði barnafórnirnar í landi Ísraels (2K 23. 4-13). Dalurinn varð að stað fordæmdra þar sem leyfum dýra, sorpi og náum glæpamanna var komið fyrir þar sem eldur brann í sífellu í sóttvarnarskyni. Það var til Gehenne sem Drottinn skírskotaði þegar hann sagði:

Betra er þér, að einn lima þinna glatist, en öllum líkama þínum verði kastað í helvíti. Ef hægri hönd þín tælir þig til falls, þá sníð hana af og kasta frá þér. Betra er þér, að einn lima þinna glatist, en allur líkami þinn fari til helvítis (Gehenne) (Mt 5. 29-30).

Fyllstu heimildirnar um hömlulausar barnafórnir til kanversku goðanna má sjá í Karþagóborg í Norðurafríku. Það var goðið Baal-Hammon sem var höfuðgoð borgarinnar, en hann samsvaraði goðinu Satúrnusi hjá Rómverjum. Gyðjan Tanít var einnig höfð þar í miklum hávegum og kölluð „ásjóna Baals. Þar er það fornleifafræðin sem leiðir okkur fyrir sjónir hvílík skelfingarverk voru framin í nafni goða heiðindómsins auk fornra heimilda. Borgin var byggð af afkomendum Kanaaníta, Fönikíumönnum frá því um 800 f. Kr. uns Rómverjar lögðu hana undir sig í síðara Púnverska stríðinu árið 146 f. Kr. Tertúllían (160-220) sem var bæði lögfræðingur og kristinn maður og varði mestum hluta ævi sinnar í borginni komst svo að orði:

Satúrnus hlífði ekki sínum eigin börnum og þetta átti einnig eðlilega við hvað áhrærði annað fólk. Þannig fórnuðu foreldrarnir honum sínum eigin börnum fullir gleði. [3]

Gríski höfundurinn Kleitarchos komst svo að orði:

Vegna tilbeiðslu sinnar á Krónos (hinni grísku hliðstæðu Baal-Hammon) fórna Fönikíumenn – og einkum Karþagómenn – guðinum einu barna sinna og brenna það að fórn ef þeim er mikið í mun að það sem þeir bera fyrir brjósti nái fram að ganga. [4]

Paul G. Mosca kemur með aðra tilvitnun í Kleitarchos í athugasemdum (scolia) við Ríki Platóns:

Þarna má sjá í miðjunni styttu af Krónos sem teygir hendurnar yfir bronseldstæði, en eldurinn umlykur barnið. Þegar eldurinn umvefur líkamann stífna útlimirnar og bros virðist leika um varirnar þegar líkaminn herpist saman og fellur niður í eldstæðið. Þannig er komist að orði að brosið sé „hæðnishlátur“ þar sem þau deyja hlæjandi. [5]

Plútarc (46 f. Kr.-20 e. Kr.), annar grískur höfundur komst svo að orði: „Á öllu svæðinu fyrir framan líkneskið ríkti mikil háreyst frá flautum og trumbum svo að neyðarópin (frá börnunum) næðu ekki til eyrna fólksins. [6] Rómverski höfundurinn Agathocles komst svo að orði þegar Rómverjar sigruðu Karþagómenn í orustu árið 310 f. Kr.:

Af þessum ástæðum trúðu Karþagómenn því að þessi ógæfa hefði dunið yfir vegna guðanna og tóku að ákalla guðina til að draga úr reiði þeirra . . . Í ákafa sínum til að bæta fyrir vanrækslu sína völdu þeir 200 af ættgöfugstu börnunum og fórnuðu þeim opinberlega. [7]

Grísk-sikileyski sagnfræðinurinn Diodoculus Siculus (90 f. Kr. - 21. e. Kr.), en hann skrifaði 40 bækur um sögu heimsins, víkur að hinu sama:

Í borg þeirra var bronsstytta af guðnum Krónos sem teygði út armana með opnar hendur sem hölluðust að jörðu. Þegar börnin voru lögð í þær ultu þau niður og féllu niður í gap þar sem eldurinn brann. [8]

Og Philó frá Byblos sem skrifaði sögu Fönikíumanna um 100 e. Kr. greinir frá því að barnafórnir hafi verðið algengar meðal þeirra. Á tímum þegar ógn steðjaði að þjóðinni hafi Fönikíumenn fórnað þeim börnum sem voru þeim kærust með leyndardómsfullum hætti. [9]

Fornleifafræðin staðfestir þessi ummæli. Í einum barnakirkjugarðinum sem nefndur er Tófet var um 20.000 barnslíkum komið fyrir í krukkum milli 400 f. Kr. til 200 f. Kr., siður sem hélst allt fram í kristni. Í krukkunum má sjá brunnin bein ungbarna. Beint samband er á milli tíðni fórnanna og afkomu borgarinnar. Á harðindatímum (styrjöldum og í uppskerubresti) urðu fórnirnar tíðari. Ljóslega má sjá af áletrunum sem fundist hafa í barnagröfunum eða dauðaborgunum að fórnirnar voru samofnar velvild goðanna og vellferð borgaranna:

Til frúar okkar, til Tanit, ásjónu Baals, og til herra okkar, Baal Hammond vegna heitis PN sonar PN sonar PN. Þar sem hann (goðið) heyrðu rödd hans og blessaði hann. [10]

Ljóst er að fjölmargir Karþagómenn blygðuðust sín fyrir að fórna eigin börnum og tóku að kaupa börn til að fórna goðunum eða jafnvel að ala upp sérstök þrælabörn til að fórna í stað eigin barna. En þegar svarf að kröfðust musterisprestarnir æskublóma þeirra sjálfra og stundum var allt að 200 börnum fórnað í einu frá voldugustu og áhrifaríkustu fjölskyldunum og varpað í eldinn.

Þjóðir heimsins í dag ættu að draga lærdóm af framferði Karþagó og þeim örlögum sem biðu borgarinnar. Um 300 f. Kr. var borgin miðstöð umfangsmikilla alþjóðaviðskipta og fjölmargir Karþagómenn vellauðugir og velmenntaðir á þeirra tíma mælikvarða, en of kærleikssnauðir til að bera hag barna sinna fyrir brjósti. Tertúllían komst svo að orði:

Hjá okkur er mannsmorð forboðið í eitt skipti fyrir öll. Þetta gildir einnig um barnið í móðurkviði vegna þess að meðan blóð móðurinnar er enn að mynda mennska veru er ekki heimilt að tortíma því. Að hindra fæðingu er einungis skjótvirkara morð. Það skiptir ekki nokkru máli hvort við tortímum lífi eftir fæðingu eða í fæðingunni sjálfri. Hér er um mennska veru að ræða sem fyrirhugað er að verða að manni og ávöxturinn er ætíð fyrir hendi í sæðinu. [11]

Tertúllían endurtekur þann sama sannleika og sjá má í Tólfpostulakenningunni (Didache), fyrsta trúfræðslukveri kirkjunnar sem skrifað var einhvern tímann á árabilinu 60 e. Kr til 120 e. Kr. Þar má lesa:

Og annað boðorð kenningarinnar er: Þú skalt ekki myrða, þú skalt ekki iðka framhjáhald; þú skalt ekki iðka kynvillu eða saurlífi; þú skalt ekki iðka töfra eða galdra; þú skalt ekki myrða barn með fósturdeyðingu eða þegar það hefur fæðst. [12].

Í athyglisverðri grein sem bandaríski læknirinn Andrew White skrifaði í „Journal of Ethics in Medecine , Volume 1, number 2 [13] kemst hann svo að orði: Það er ekkert leyndarmál að kynlíf utan hjónabands (framhjáhald og saurlifnaður) er orsök flestra þungana sem enda með fósturdeyðingum [14]. Þungun er áhætta sem fjölmargir vilja taka vegna þess að þeir vita að unnt er að koma í veg fyrir allar óæskilegar afleiðingar með fósturdeyðingu. Guðfræðingurinn Carl Henry játar þessa staðreynd þegar hann kallar fósturdeyðingarnar „hinar skelfilegu mannfórnir nútímans á fóstrum á altari kynlostans.“ Eins og vikið hefur verið að hafa barnafórnirnar í Kanaanslandi ef til vill verið heppileg leið til að losna við afleiðingar hömlulaus kynlífs með musterisskæjunum sem samfara var dýrkuninni á Móloks.“

Eini munurinn á barnafórnum Kanaaníta og Fönikíumanna og öfgafullum femínisma Margrétar Sangers og Arthurs Kinsley (dýrkun á Mólok og Astarte) er sá, að til forna auðnaðist mönnum að fyrirfara börnum tugþúsundum saman, en nú er talan einn milljarður barna einungis á tveimur áratugum. Í lok síðustu greinar vék ég að „píslarfjölskyldum“ sem sæta ofsóknum andavera illskunnar. Hvað má þá segja um þá sem eru andsetnir vegna ofurvalds hinnar alheimslegu eða kosmísku illsku með öfugsnúinni hugmyndafræði mennskra hugsmíða? Frelsarinn veitir okkur svarið við þessari spurningu:

Það sem fer út frá manninum, það saurgar manninn. Því að innan frá, úr hjarta mannsins, koma hinar illu hugsanir, saurlifnaður, þjófnaður, manndráp, hórdómur, ágirnd, illmennska, sviksemi, taumleysi, öfund, lastmælgi, hroki, heimska. Allt þetta illa kemur innan að og saurgar manninn (Mt 7. 20-23).

Slíkir sjá ekki Guð þegar hann er á gangi í aldingarði hjartans (sjá 1M 3. 8). Slíkir missa sjónir af hinni æðstu Verund í blindni hjartans og hlíta ekki boðum hennar. Því sagði Frelsarinn: „Sælir eru hjartahreinir, því að þeir munu Guð sjá“ (Mt 5. 8).

[1]. Í riti sínu „Innanna Queen of Heaven and Earth“ þar sem þeir Wolkstein og Kramer birta þýðingu sína á fornri leirtöflu frá Súmer ganga þeir svo langt að fullyrða að goðsögnin af Inanna sé uppsrettan af frásögninni af upprisu Drottins þar sem hún hafði dvalið í dánarheimum í þrjá daga! Hún nýtur einnig mikilla vinsælda í kynjafræði öfgafulls femínisma sem er einkar athyglisvert með hliðsjón af sambandi barnafórnnanna og fósturdeyðinga nútímans.
[2]. Sumir fræðimenn hafa haldið því fram að eldgangan vísi til helgisiða, meðal annars N. H. Snaith, „The Cult of Molech,“ Vetus Testamentum 1966, vol. 16, bls. 122-123. P. G. Mosca hefur sýnt fram á annað í verki sínu „Child Sacrifice in Canaanite and Israelite Religion,“ Harvard University 1975, bls. 22.
[3]. Apologeticus IX, 4. Loeb Classical Library.
[4]. Tilvitnun úr „Child Sacrifice in Canaanite and Israelite Religion,“ Harvard University 1975, bls. 22.
[5]. Paul G. Mosca, "Child Sacrifice in Canaanite and Israelite Religion: A Study in Mulk and Molech", 1975.
[6]. De Superstitiones 171.
[7]. Siculus Diodorus, The Library of History, XX, 14, The Loeb Classical Library.
[8]. Sami.
[9]. Ranke-Heinmann 1992 bls. 286.
[10]. Stager and Wolff, „Child Sacrifice at Carthage – Religious Rites or Population Control?,“ Biblical Archeological Review, Jan./Feb. 1984, bls. 45.
[11]. Apologeticus IX. 6-8.
[12]. Tólfpostulakenningin, 2, 1.
[13]. Finna má greinina hér.
[14]. Á Íslandi er talið að 3 fósturdeyðingar hafi verið framkvæmdar vegna nauðgana. Hinar 23.000 aðgerðirnar eru af „félagslegum ástæðum.“

No feedback yet


Form is loading...