« Mannréttindi rædd í kínaheimsókn forsetansVar Jóhannes Páll II. páfi valdur að dauða milljóna? »

19.05.05

  10:13:35, Skrásetjari: Ragnar Geir Brynjólfsson   , 880 orð  
Flokkur: Stjórnmálarýni

Trúin í eldhúsdagsumræðum Alþingis

Í eldhúsdagsumræðum á Alþingi 10. maí 2005 mæltist Össuri Skarphéðinssyni formanni Samfylkingarinnar svo:

Öldin [20.] varð öld öfga og andstæðna og tækniframfarir voru notaðar jafnt til illverka sem góðverka. Sú öld sem nú er nýhafin má ekki verða eins. En til að svo verði þurfum við alltaf að hafa hugfast að friður, mannréttindi og lýðræði eru ekki fyrirhafnarlaus lífsgæði. Í heiminum eins og við þekkjum hann í dag er margs konar efniviður sem hægt væri að kveikja í óviðráðanlegt ófriðarbál, togstreitu um auðlindir eins og olíu, vatn og loft, ójafnan aðgang að mörkuðum, hryðjuverkastarfsemi öfgahópa, árekstra millum kristinna manna og múslima og síðast en ekki síst vaxandi misskiptingu auðs.

Höfum það hugfast að frelsi og friður koma ekki af sjálfu sér. Forustumenn þjóða heims, almannasamtök og einstaklingar þurfa að leggja alla áherslu á að ágreiningur og deilur séu leystar í samstarfi innan vébanda alþjóðlegra samtaka eins og Sameinuðu þjóðanna en ekki á vígvellinum með vopnavaldi. [1]

Ýmsum gæti virst að hér hafi formaðurinn hitt naglann á höfuðið því daginn eftir að ræðan var flutt bárust fréttir af uppþoti í Afganistan vegna meintrar óvirðingar við Kóraninn í Guantanamo fangabúðunum. [2-3] Hæpið er samt að málið sé svo einfalt. Hafa ber í huga að atvikið olli ekki heimsuppþoti múslima heldur staðbundnum uppþotum hjá þeim sem líta má á að hafi mesta samkennd með föngunum. Áminningar Össurar um að friður, mannréttindi og lýðræði fáist ekki án fyrirhafnar eru samt alltaf tímabærar og aldrei úreltar. Sem betur fer þá geta eflaust flestir landsmenn tekið undir aðvaranir hans gegn öfgum og öfgamönnum. En það að talað sé sérstaklega um „árekstra millum kristinna manna og múslima“ „sem hægt væri að kveikja í óviðráðanlegt ófriðarbál“ getur orkað tvímælis í ræðu hjá stjórnmálaforingja. Vissulega eru til dæmi um ofsatrúarleiðtoga sem hafa leitt söfnuði sína út í óhæfuverk. Hitt er samt mun algengara, sérstaklega þegar um kristni og islam er að ræða að öfgamenn eða tækifærissinnar notfæri sér trúarbrögðin til að ná fram pólitískum markmiðum sínum, til að ná fram samkennd með stórum hópi fólks og til að laða ungt fólk til liðs við sig og öfgastefnur sínar. Sjaldan eða aldrei berast fréttir af því að leiðtogi þessa eða hins öfgahópsins hafi sprengt sig í loft upp sem mætti þó búast við ef þeir tryðu eigin útleggingum á trúnni. Þó trúarbrögð fari víða með stórt hlutverk í mótun menningar, samskipta og sjálfsmyndar manna og þjóða þá er hæpið að álíta þau ein og sér efni í ófriðarbál. Það er miklu frekar sívaxandi misskipting, eins og Össur bendir réttilega á sem vekur deilur, en ekki endilega bara auðs. Hugsanlega má líta svo á að skortur í víðum skilningi og þess vegna líka skortur á sjálfsmynd geti haft þessi skaðvænlegu áhrif.

Í þessu sambandi er vert að minna á að múslimar sjálfir hafa gengið hart fram í að uppræta öfgahópa sem kenna sig við islam.[4] Á sama hátt má benda á að það eru kristnir menn sem eru vonandi við það að ná að binda enda á ofbeldi öfgahópa sem allt of oft eru kenndir við kristin trúfélög á Norður Írlandi. Minna má á að áhrif trúarleiðtoga eru andlegs eðlis en ekki veraldlegs en það eru oftast veraldleg deilumál sem verða uppspretta átaka. Deilan á Norður-Írlandi snýst t.d. ekki um spurninguna um réttlætingu fyrir trú eða vígsluröð biskupa eins og ætla mætti ef sú deila væri háð á trúarlegum forsendum, heldur um sjálfstæði Norður-Írlands og stjórnmálatengsl þess við England. Það hlýtur því að vera varhugavert þegar fólk eða deilumál eru flokkuð með tilliti til trúar. Slíkt hrap að ályktun hlýtur að vera öfgamönnum geðþekkt því það staðfestir að þeim hefur orðið nokkuð ágengt í smíði staðalímynda. Fyrir stjórnmálamenn skiptir miklu að þeir láti ekki berast með þeim yfirborðslega straum og noti ekki tvírætt orðalag sem gæti hugsanlega misskilist í þá veru að dilkadráttur með tilliti til trúar sé lykill að skilningi á deilumálum samtímans.

Heimildir:
[1] Almennar stjórnmálaumræður.
Össur Skarphéðinsson. 130. fundur. 2005-05-10. http://www.althingi.is
[2] Fjórir látnir eftir mótmæli vegna frétta af vanvirðingu á Kóraninum í Guantanamo.
Morgunblaðið vefútgáfa. 11.05. 2005. http://www.mbl.is
[3] Bandarísk stjórnvöld vilja að Newsweek bæti fyrir skaðann.
Morgunblaðið vefútgáfa. 17. 05. 2005. http://www.mbl.is
[4] Háttsettur al-Qaedaliði handtekinn í Pakistan.
Morgunblaðið vefútgáfa. 4.05. 2005. http://www.mbl.is

No feedback yet


Form is loading...