Flokkur: "Ýmis skáld"

Guðs lýður, krossins tak þú tré

Langafasta stendur yfir, það er tími sjálfsafneitunar, ef vel á að vera, og ekki aðeins í mat og drykk. Gjafmildi er þörf, og lestur í Ritningunni og guðrækileg íhugun gagnast opnum huga.

Hér er birtur í fyrsta sinn á netinu fallegur sálmur Guðbrands Jónssonar, rit­höfundar og prófessors að nafnbót, en hann var sonur Jóns Þorkelssonar, mag­isters, dr. í ísl. fræðum, þjóðskjalavarðar (skáldsins Fornólfs), merkra ætta, og faðir Loga lögfræðings, fyrrv. frkvstj. St Jósefsspítala í Landakoti.

Guðbrandur var mikilvirkur rithöfundur og annálaður essayisti og hélt oft útvarpserindi um ferðir sínar og hugðarefni, og eru til allnokkur greinasöfn hans á bókum, t.d. Gyðingurinn gangandi, Að utan og sunnan og Sjö dauða­syndir. Ennfremur er hann höfundur mikillar ævisögu Jóns biskups Arasonar, sem út kom hjá Hlaðbúð á fjögurra alda ártíð herra Jóns og sona hans Ara og Björns, sem allir Íslendingar eru komnir af, en Guðbrandur var kaþólskur.

Mun fleira mætti skrifa um Guðbrand, sem var vel þekktur maður á sinni tíð, en vindum okkur að sálminum, sem er þýddur (frumhöfundur H. Vejser), en vel gerður og kom höf. þessara lína á óvart þennan sunnudag, því að fyrr hafði ég ekki séð kveðskap eftir Guðbrand, en sunginn er hann við fallegt lag:

 

Guðs lýður, krossins tak þú tré

trútt þér á herðar, þótt hann sé

þungur að bera, þessi raun

þiggur margföld og eilíf laun.

 

Í laun þér veitist vegsemd ein,

að verða´ að Kristí lærisvein;

speki og þróttur vaxa víst,

veita mun þér af slíku sízt.

 

Tak þér á herðar Herrans kross,

hljóta munt þá hið æðsta hnoss:

félag og sæta samanvist

sífellt við Drottin Jesúm Krist.

Samdægurs birt á Krist.blog.is

 

7. nóvember 1550 – eftir Pétur Sigurgeirsson biskup

   

Öxi´ og  jörðu eftirlátið

eldrautt þá var blóð.

Minningu um merka feðga

man vor frjálsa þjóð.

Biskupi var kær sín kirkja,

kær sem land og trú.

Fann í vanda frelsi Íslands

frelsishetja sú.

 

Ártíð þessi á oss minnir

afbrot framið mest.

Iðrun synda, sátt og mildi

sakir læknar best.

Þar er hjálpin þörfin mikla,

þá sem einnig nú.

Lifir kristin kirkja fyrir

kærleik, von og trú.

 

Þetta eru 2. og lokaerindið (4.) í ljóðinu 7. nóvember 1550 eftir herra Pétur Sigurgeirsson. Það birtist upphaflega í Lesbók Morgunblaðsins 4. nóvember 2000, á kristnihátíðarárinu. Pétur heitinn biskup var norðanmaður eins og Jón biskup Arason, blessaðrar minningar.

Úr Lilju Eysteins munks

Mikill er máttur Lilju. 62. og 69. erindi:

  • Hvað er tíðinda? Hjálpast lýðir. 
  • Hví nú? Því lét Jesús pínast.
  • Hvað er tíðinda? Hraktr er fjandinn. 
  • Hverr vann sigrinn? Skapari manna. 
  • Hvað er tíðinda? Helgir leiðast. 
  • Hvert? Ágæt í tígnarsæti. 
  • Hvað er tíðinda? Himnar bjóðast. 
  • Hverjum? Oss, er prísum krossinn. 
  • Máríu son, fyr miskunn dýra
  • manns náttúru og líkam sannan
  • kennstu við, að mín þú minnist,
  • mínn drottinn, í ríki þínu.
  • Ævinliga með lyktum lófum
  • lof ræðandi á kné sín bæði
  • skepnan öll er skyld að falla,
  • skapari minn, fyr ásjón þinni.
Hér segja útgáfur reyndar ýmist: með lyktum lófum eða með lyftum lófum.
Takið eftir, að hér er Jesús réttilega kallaður skapari manna (62,4; 69,8), sbr. Jóhannesarguðspjall, 1.3. – 'Skepnan öll': gervöll sköpunin, allt mannkyn.
  05.04.14. Skrásetjari: Jon Valur Jensson, 47 orð.
Flokkur: Kirkjusaga, íslenzk, Úr lífi og starfi kirkjunnar, Ýmis skáld, Kaþólskir Íslendingar

Mikil stoð og stytta kirkjustarfs kaþólskra, Torfi Ólafsson, látinn, nær hálfníræður, og honum sungin sálumessa

Útför Torfa Ólafssonar, fyrrum formanns Félags kaþólskra leikmanna, var gerð í gær með sálumessu í Kristskirkju konungs í Landakoti að viðstöddu fjölmenni. Hans verður minnzt hér nánar síðar.

Sjá á meðan um hann: 1) pistil hér: Torfi Ólafsson, sálmahöfundur og velgjörðarmaður kaþólskrar kirkju,

2) Æviágrip og minningargreinar í Morgunblaðinu 4. apríl 2014.

  10.03.14. Skrásetjari: Jon Valur Jensson, 162 orð.
Flokkur: Bænamál, Miðaldafræði íslenzk, Ýmis skáld, Guð-fræði (bæði kristin og heimspekileg), Klaustur

Úr Lilju eftir Eystein munk (d. 1361)

 

María, vertu mér í hjarta,

mildin sjálf, því að gjarnan vilda' eg,

blessuð, þér, ef mætta' eg meira,

margfaldastan lofsöng gjalda;

lofleg orð í ljóðagjörðum

listilegri móður Christi

öngum tjáir að auka lengra:

Einn er drottinn Maríu hreinni.

 

Rödd engilsins kvenmann kvaddi,

kvadda af engli drottinn gladdi,

gladdist mær, þá er föðurinn fæddi,

fæddan sveininn reifum klæddi,

klæddan með sér löngum leiddi,

leiddr af móður faðminn breiddi,

breiddr á krossinn gumna græddi,

græddi hann oss, er helstríð mæddi.

 

Þó grét hún nú sárra súta

sverði nist í bringu og herðar,

sitt einbernið, sjálfan drottin,

sá hún hanganda' á nöglum stangast,

armar svíddu af brýndum broddum,

brjóst var mætt. Með þessum hætti

særðist bæði sonur og móðir

sannheilög fyrir græðing manna.

 

Fyrir Maríu faðm inn dýra,

fyrir Máríu grát inn sára

lát mig þinnar lausnar njóta,

lifandi guð með föður og anda.

Ævinlega með lyktum lófum

lof ræðandi á kné sín bæði

skepnan öll er skyld að falla,

skapari minn, fyrir ásján þinni.

      

  03.05.10. Skrásetjari: Jon Valur Jensson, 34 orð.
Flokkur: Ýmis skáld, Kristindómur og menning

Að fararheill við jarðlífs endi

Þótt að oss sæki sótt og hel,
vér samt því megum trúa,
að hér, ef lifað höfum vel
oss heim er gott að snúa
til Drottins og í dýrðarvist,
frá dauða leystir fyrir Krist
við sælu' og blessun búa.

(Einar Jónsson)

  19.09.09. Skrásetjari: Jon Valur Jensson, 514 orð.
Flokkur: Fósturvernd, Bænamál, Miðaldafræði íslenzk, Ýmis skáld, Miðaldasaga og kirkjan

Karla-Magnúsar bæn

  • Róms af bás þó ræðu spinni,
  • rekks ei mýkir lyndi það,
  • hefur hann lás í hendi sinni
  • Himnaríkis dyrum að.

Nokkur gömul handrit á ég, þar á meðal vísna- og bænamál, og var vísan sú undarlega úr einu þeirra. Er þar um að ræða 3. erindi úr átta vísna bréfi, ortu af Ólafi Erlindssyni til Jóns í Bót. Er það austfirzkt efni, ritarinn B. Sveinsson í Viðfirði.

En efnið, sem hér fer á eftir, handrit sem ég birti nú þennan hluta úr: Karla-Magnúsar bæn, er fagurlega ritað, en skrifarans eða eiganda ekki getið. Tvískipt er það og hér aðeins birt úr fyrri hlutanum, en í upphafsorðum þess seinni sést, að skrifað er þetta örugglega eftir 1747.

Öll færslan - smellið hér til að lesa alla færsluna »

  06.09.09. Skrásetjari: Jon Valur Jensson, 629 orð.
Flokkur: Bænamál, Ýmis skáld, Kristindómur og menning, Kaþólskir Íslendingar

Torfi Ólafsson, sálmahöfundur og velgjörðarmaður kaþólskrar kirkju

Eins og Þjóðkirkjan hefur átt sálmakveðskap Sigurbjörns Einarssonar, sem óx fram með árunum og varð með því bezta sem sú kirkja hefur alið af sér í andlegum ljóðum og innilegri trúrækni, þannig eigum við kaþólikkar okkar Torfa Ólafsson, sem hefur um langt árabil auðgað kirkju sína að þýddum sálmum og frumsömdum trúarversum.

Það skal þakkað, sem vel er gert, og hvað má heita betra tilefni en hrifning á kirkjubekk við lestur eins af hans þýddu sálmum, og gott var að taka undir hann með öðrum í sömu messu nýliðins dags. En það er líka tilefni, að nú í vor, 26. maí, hélt Torfi upp á níræðisafmæli sitt, og er það höfðinglegur aldur sem hann ber með prýði, því að andlega hress er hann og fer flestra erinda sinna gangandi og heldur sér þannig við góða heilsu.

Öll færslan - smellið hér til að lesa alla færsluna »

  07.05.08. Skrásetjari: Jon Valur Jensson, 88 orð.
Flokkur: Ýmis skáld

Trúarleg ljóð eftir Ólöfu frá Hlöðum

Ólöf frá Hlöðum (1857-1933) var trúuð kona og leitandi í senn. Hún var meðal fyrstu kvenna á Íslandi til að gefa út ljóðabók. Ritsafn hennar (úrval þó) hef ég undir höndum og sé þar ýmsar perlurnar. Hyggst ég birta þær á Moggabloggi mínu, og er fyrst þeirra hið íhugandi, átakafulla og einlæga ljóð Leitin að guði; sjá einnig þessa vefsíðu um Ólöfu sjálfa, með einu smáljóði. Fleiri munu svo væntanlega birtast þar, í efnisflokki mínum Ljóð.

  14.05.06. Skrásetjari: Jon Valur Jensson, 208 orð.
Flokkur: Siðferði og samfélag, Ýmis skáld

Á mæðradaginn 2006

Í dag er mæðradagurinn – við heiðrum mæður okkar í orði og verki. – Þjóðfélagið býður fram sína félagslegu þjónustu fyrir þá, sem komnir eru á efri ár, en reyndar nær hún stundum allt of skammt, eins og þekkt er af umræðu samtíðar okkar. En horfum líka til þess tíma, þegar ömmur okkar komust á efri ár, lifðu gjarnan maka sinn, en áttu þá víst húsaskjól hjá einhverju barna sinna. Alltjent er ljóst, að hið opinbera getur aldrei tekið á sig þær sonar- og dótturskyldur, sem okkur sjálfum tilheyra. Hlýðum nú á orð Gísla Jónssonar, úr ljóði hans Móðir:

Öll færslan - smellið hér til að lesa alla færsluna »

Ábyrgðarmaður: Jón Valur Jensson guðfræðingur.

Önnur blogg sama höfundar: [jonvalurjensson.blog.is]
[jvj.blog.is]
[krist.blog.is] (þátttaka)
[lifsrettur.blog.is]

Leit

blogging software